LITERATUUR MONITORING
BROCHURE SOORTENBESCHERMING BIJ RUIMTELIJKE INGREPEN
De Wet natuurbescherming (Wnb) – 1 januari 2017
- vervangt de wetten: de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet
- in het teken van de verbinding tussen ecologie en economie en bescherming van de natuur
Met deze wet worden de Europese natuurbeschermingsrichtlijnen (de Vogel- en Habitatrichtlijn) zo
helder mogelijk geïmplementeerd.
Met de Wnb komt de bevoegdheid voor het verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij
ruimtelijke ingrepen bij de provincie te liggen. Dit werd voorheen door het Rijk uitgevoerd.
Provincie = bevoegd gezag voor toetsing van werkzaamheden en activiteiten bij Natura 2000-
gebieden en de dier- en plantsoorten
- alleen bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, blijft het Rijk
bevoegd gezag
De gemeente is voor het controleren of de aanvraag voor een omgevingsvergunning volledig is of dat
de aanvrager al apart ontheffing heeft aangevraagd
Gemeente = bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning
Uitgangspunt van de Wnb: er mag geen schade worden gedaan aan beschermde dieren of planten,
tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan.
Heel vaak gaan activiteiten en werkzaamheden en de bescherming van soorten prima samen. Soms is
het echter onvermijdelijk dat schade wordt gedaan aan beschermde dieren en planten. In die
situaties is het nodig dat vooraf wordt gekeken of hiervoor een vrijstelling geldt of dat een ontheffing
moet worden aangevraagd. Om te bepalen of een ontheffing nodig is, is een stappenplan opgesteld.
1. Komen er beschermde soorten voor in het gebied?
De Wnb kent drie categorieën beschermde soorten (beschermingregimes):
- alle van nature in Nederland in het wild levende vogels worden beschermd volgens het
beschermingsregime van de Vogelrichtlijn (beschermingsregime van paragraaf 3.1 Wnb)
- soorten worden beschermd op de grond van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het
Verdrag van Bonn (beschermingsregime van paragraaf 3.2 Wnb)
- er is een beschermingsregime voor andere soorten die vanuit nationaal oogpunt bescherming
behoeven (beschermingsregime van paragraaf 3.3 Wnb)
De bepalingen van de Wnb zijn alleen van toepassing als op of rondom de locatie waar u aan het
werk gaat beschermde planten en/of dieren voorkomen of als zich daar hun nesten,
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen bevinden.
Plangebied: waar de daadwerkelijke handeling wordt uitgevoerd.
- er kunnen storende effecten optreden buiten het plangebied, denk aan verstoring door geluid.
- het onderzoeksgebied (hangt af van invloedsfeer van werkzaamheden) is groter dan het plangebied
, Voor een aantal vogelsoorten geldt dat hun nesten jaarrond beschermd zijn, ook als de soort op het
moment van de handeling geen gebruik maakt van het nest.
Europese Guidance document: de bescherming van voortplantings- en rustplaatsen tegen
beschadiging en vernieling moet worden opgevat als een waarborg dat de ecologische functionaliteit
van deze plaatsen gegarandeerd wordt.
2. Worden de verbodsbepaling overtreden?
Het opzettelijk verontrusten van beschermde andere soorten en het verstoren van vaste
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van andere soorten (artikel 3.10) is in de Wnb niet langer
verboden.
Voor vogels geldt dat het beschadigen van nesten tijdens het broedseizoen verboden blijft, maar het
verstoren van vogels niet meer, tenzij er sprake is van wezenlijke invloed op de staat van
instandhouding van de betreffende soort.
(voor overzicht alle verbodsbepalingen voor de 3 beschermingregimes, zie tabel uitgeprint)
Het verbod om dieren opzettelijk te doden of te vangen en het verbod om vaste
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te beschadigen of vernielen, is níet van toepassing
op de bosmuis, huisspitsmuis of veldmuis, voor zover deze dieren zich in of op gebouwen of daarbij
behorende erven of roerende zaken bevinden (artikel 3.10 lid 3).
Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer
verboden.
Maatregelen om overtreding verbodsbepaling te voorkomen
- het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode van soorten om
- het aanpassen van de werkvolgorde
- het gebruik maken van andere werkapparatuur
- de werkzaamheden faseren in ruimte en tijd
- wanneer een nest van een vogel jaarrond beschermd is, kan je weinig doen om overtreding te
voorkomen -> dan is ontheffing nodig
Mitigerende maatregel: maatregelen die de effecten op de plek van handeling herstellen
Compenserende maatregel: maatregelen die de effecten voor de populatie opheffen door herstel of
verbetering op een andere plek
- bij soortenbescherming geen scherp onderscheid tussen mitigerende en compenserende
maatregelen, belangrijk is dat de staat van instandhouding gegarandeerd wordt.
3. Vallen de handelingen onder een vrijstelling?
Provinciale staten kunnen vrijstelling van verbodsbepalingen verlenen. Dit moet worden geregeld in
een provinciale verordening. Voor activiteiten waarvoor het Rijk bevoegd is, kunnen soorten worden
vrijgesteld in een Ministeriele regeling.
In de verordening staat voor welke verbodsbepalingen, welke handelingen en welke soorten de
vrijstelling geldt
Om soorten vrij te stellen moeten altijd worden voldaan aan de vereisten van de wet:
- de vrijstelling mag niet leiden tot verslechtering van de staat van instandhouding van vogelsoorten
BROCHURE SOORTENBESCHERMING BIJ RUIMTELIJKE INGREPEN
De Wet natuurbescherming (Wnb) – 1 januari 2017
- vervangt de wetten: de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet
- in het teken van de verbinding tussen ecologie en economie en bescherming van de natuur
Met deze wet worden de Europese natuurbeschermingsrichtlijnen (de Vogel- en Habitatrichtlijn) zo
helder mogelijk geïmplementeerd.
Met de Wnb komt de bevoegdheid voor het verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij
ruimtelijke ingrepen bij de provincie te liggen. Dit werd voorheen door het Rijk uitgevoerd.
Provincie = bevoegd gezag voor toetsing van werkzaamheden en activiteiten bij Natura 2000-
gebieden en de dier- en plantsoorten
- alleen bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, blijft het Rijk
bevoegd gezag
De gemeente is voor het controleren of de aanvraag voor een omgevingsvergunning volledig is of dat
de aanvrager al apart ontheffing heeft aangevraagd
Gemeente = bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning
Uitgangspunt van de Wnb: er mag geen schade worden gedaan aan beschermde dieren of planten,
tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan.
Heel vaak gaan activiteiten en werkzaamheden en de bescherming van soorten prima samen. Soms is
het echter onvermijdelijk dat schade wordt gedaan aan beschermde dieren en planten. In die
situaties is het nodig dat vooraf wordt gekeken of hiervoor een vrijstelling geldt of dat een ontheffing
moet worden aangevraagd. Om te bepalen of een ontheffing nodig is, is een stappenplan opgesteld.
1. Komen er beschermde soorten voor in het gebied?
De Wnb kent drie categorieën beschermde soorten (beschermingregimes):
- alle van nature in Nederland in het wild levende vogels worden beschermd volgens het
beschermingsregime van de Vogelrichtlijn (beschermingsregime van paragraaf 3.1 Wnb)
- soorten worden beschermd op de grond van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het
Verdrag van Bonn (beschermingsregime van paragraaf 3.2 Wnb)
- er is een beschermingsregime voor andere soorten die vanuit nationaal oogpunt bescherming
behoeven (beschermingsregime van paragraaf 3.3 Wnb)
De bepalingen van de Wnb zijn alleen van toepassing als op of rondom de locatie waar u aan het
werk gaat beschermde planten en/of dieren voorkomen of als zich daar hun nesten,
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen bevinden.
Plangebied: waar de daadwerkelijke handeling wordt uitgevoerd.
- er kunnen storende effecten optreden buiten het plangebied, denk aan verstoring door geluid.
- het onderzoeksgebied (hangt af van invloedsfeer van werkzaamheden) is groter dan het plangebied
, Voor een aantal vogelsoorten geldt dat hun nesten jaarrond beschermd zijn, ook als de soort op het
moment van de handeling geen gebruik maakt van het nest.
Europese Guidance document: de bescherming van voortplantings- en rustplaatsen tegen
beschadiging en vernieling moet worden opgevat als een waarborg dat de ecologische functionaliteit
van deze plaatsen gegarandeerd wordt.
2. Worden de verbodsbepaling overtreden?
Het opzettelijk verontrusten van beschermde andere soorten en het verstoren van vaste
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van andere soorten (artikel 3.10) is in de Wnb niet langer
verboden.
Voor vogels geldt dat het beschadigen van nesten tijdens het broedseizoen verboden blijft, maar het
verstoren van vogels niet meer, tenzij er sprake is van wezenlijke invloed op de staat van
instandhouding van de betreffende soort.
(voor overzicht alle verbodsbepalingen voor de 3 beschermingregimes, zie tabel uitgeprint)
Het verbod om dieren opzettelijk te doden of te vangen en het verbod om vaste
voortplantingsplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te beschadigen of vernielen, is níet van toepassing
op de bosmuis, huisspitsmuis of veldmuis, voor zover deze dieren zich in of op gebouwen of daarbij
behorende erven of roerende zaken bevinden (artikel 3.10 lid 3).
Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer
verboden.
Maatregelen om overtreding verbodsbepaling te voorkomen
- het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode van soorten om
- het aanpassen van de werkvolgorde
- het gebruik maken van andere werkapparatuur
- de werkzaamheden faseren in ruimte en tijd
- wanneer een nest van een vogel jaarrond beschermd is, kan je weinig doen om overtreding te
voorkomen -> dan is ontheffing nodig
Mitigerende maatregel: maatregelen die de effecten op de plek van handeling herstellen
Compenserende maatregel: maatregelen die de effecten voor de populatie opheffen door herstel of
verbetering op een andere plek
- bij soortenbescherming geen scherp onderscheid tussen mitigerende en compenserende
maatregelen, belangrijk is dat de staat van instandhouding gegarandeerd wordt.
3. Vallen de handelingen onder een vrijstelling?
Provinciale staten kunnen vrijstelling van verbodsbepalingen verlenen. Dit moet worden geregeld in
een provinciale verordening. Voor activiteiten waarvoor het Rijk bevoegd is, kunnen soorten worden
vrijgesteld in een Ministeriele regeling.
In de verordening staat voor welke verbodsbepalingen, welke handelingen en welke soorten de
vrijstelling geldt
Om soorten vrij te stellen moeten altijd worden voldaan aan de vereisten van de wet:
- de vrijstelling mag niet leiden tot verslechtering van de staat van instandhouding van vogelsoorten
