samenvatting: college 7 (kunsten en wetenschappen (deel 2))

Verschil tussen middeleeuwen en Grieken: de methoden in de middeleeuwen waren niet
langer op empirie en pragmatiek gegrondvest maar op de bijbel.

Renaissance: competitieve paragone-gedachte
College 7: Kunst(en) en wetenschap (deel 2)
Barok & Classicisme – De ontdekking van de rede en gevoel
 17de eeuw tot de 20ste eeuw deze les
 Werken die de beste zijn om een onderwerp uit te leggen of vertalen
 De ontdekking en de herontdekking van de rede
 17de eeuw gekenmerkt door de barok en classicisme (twee stijlen om hun verhaal te
vertellen)
 Een drang naar de rede (zakelijk naar de wereld kijken en zaken idealiseren/
dramatiseren/ poëtiseren)
 Titiaan aan de grondslag van dat klassieke

Nicolas Poussin. Et in Arcadia ego, 1637–38. Musée du Louvre, Parijs.
 Beeldend weergeven
 Contact met de klassieken
 Door lijn en ratio te actualiseren, rationeel nadenken over kunst
 Primaire kleuren (geel,blauw,groen,geel)
 Zo exact proberen weergegeven
 Graftombe met dat opschrift, zelf ik in die onbekende plak kan de dood vinden
(onzeker)
 Nadenken over wat ze beeldend willen weergeven
 Typisch classicistisch werk

Anthony van Dyck. Amor door de Tijd gekortwiekt, ca. 1630–32. Musée Jacquemart-André,
Parijs.
 Een barok kunstwerk
 Inzetten op kleur en emotie (minder kleur hier maar veel dramatiek, opwekken van
een gevoel)
 Een poëtische dimensie
 De penseelstreep is veel vluchtiger en sneller, waziger
 Liefde die door de tijd haar vleugels gekortwiekt ziet
 Ut pictura poesis  ut poesis pictura (vanuit een gedicht tot een schilderij komen)
 Een wisselwerking tussen beelden en talen

Anthony van Dyck. Amaryllis en Mirtillo, 1631–32. Sammlung Graf von Schönborn,
Pommersfelden.
 Men ging ook naar literatuur kijken
 Beinvloeden door wat men leert/leest of waar men kennis over heeft <
boekdrukkunst
 Antieke verhalen + eigentijdse verhalen
 Een verhaal dat hij heeft gelezen  beeldend weergegeven  gevoelens opwekken

Gianlorenzo Bernini. Apollo en Daphne, 1622–25. Galleria Borghese, Rome.

, Theodoor van Thulden. Apollo en Daphne, 1636-38. Museo Nacional del Prado, Madrid.
 Principe van paragone
(kunsten naar elkaar kijken en met elkaar in een wedstrijd gaan/ wedijveren)
 Lam Gods = vb paragone
 VT een slordiger werk dan B
 Hetzelfde werk van andere meesters maar toch op zeer verschillende manieren
 Kijken naar elkaar, vergelijken, inspireren

[Otto van Veen (Vaenius)]. Physicae et theologicae conclusiones, 1621. The British Library,
Londen. Vaenius voltooide dit boekje
 Hoe deze fenomenen omzetten in een schilderwerk
 Zuivere emperie/ observatie + geinspireerd in het occulte
 Hoe tot de kern van de waarheid komen in het inzicht van de wereld
 Verdiepen in het occulte, mystiek  koppelen aan de kennis van de wereld (bijbel)
 Gedachten rond de schapping van de wereld
 Niet zonder gevaar en daarom meestal anoniem

Super Figura Humana Discursus Cabalisticus. Kopie naar Rubens’ ‘Theoretisch Notitieboek’ in
het De Ganay Manuscript. Koning Boudewijnstichting, in permanent bruikleen aan het
Rubenshuis, Antwerpen, fol. 104r.
 Rubens als leerling van Otto
 Notitieboekje
 Bladzijde over de menselijke figuur, natuur
 Joodse mystiek

Jozef Linnig. Het huis van Frans Floris, 19e eeuw. Geaquarelleerde pentekening. Museum
Plantin-Moretus, Antwerpen.
 Letterlijk : etaleren van kunst
 Een huis waarin hij via zijn gevel zijn kennis wou laten zien door kunst te etaleren in
zijn gevel
 Jezelf een bepaalde positie geven
 Verwijzing naar de 7 kunsten (geen vrije kunst) maar dan als deugden die te maken
hebben met die kunsten
 Een bedrieglijk schilderij
 Etaleren van kennis = tonen dat je er kennis van hebt

Het atelier van Rubens, met op de gevel trompe-l’oeilschilderingen van bas-reliëfs en een
schilderij dat te drogen hangt. Detail uit Jacob Harrewijn (naar Jacques van Croes), Het huis
van Rubens, 1692. Gravure. Rubenshuis, Antwerpen.
 Voorliefde van de klassieken + schilderkunst etaleren
 Schilderijen van beeldhouwkunsten
 Een vorm van paragone = aantonen dat schilderkunst beter is (dan beeldhouw)

Peter Paul Rubens en Jan Breughel I. Allegorie van het Gezicht, uit de reeks De zintuigen,
1617. Museo Nacional del Prado, Madrid.
 Virtuositeit + de kennis van de schildenaar
 Elementen, beeld, hoe men naar dingen kijken, beetje als een etalage van je kennis