Dentale alveolaire traumatologie 1
Hoofdstuk 16 Baart
Er komen ook dingen uit de richtlijn tandletsel, staat ook veel in de powerpoint
Van klein naar groot…..
- opvang & triage
- diverse type letsels
- behandeloverwegingen
- nazorg in de praktijk
opvang en triage
Voorbeeld: dronken student gevallen tegen wc-bak
Houd er rekening mee dat een trauma patiënt meer letsel heeft dan dat je denkt.
Triage = beoordeling over waar de patiënt thuis hoort (ziekenhuis, spoedeisendehulp?), dus sortering
afhankelijk van ernst en letsel.
Moet je 112 bellen, of alleen de ouders van de patiënt? Patiënten met alleen tandletsel hoort thuis in
de algemene tandarts praktijk.
1. Primair: is er bedreiging van vitale functies?
- ademhaling/luchtwegen
- bloedverlies bloed verlies uit de mond lijkt altijd veel door vermenging met speeksel. Je kunt doodbloeden uit de mond
maar het is zeldzaam
- neurologisch letsel? hersenen: kan iemand normaal terug praten of is diegene comateus?
- overig letsel? ligt de rug in een rare kronkel bijvoorbeeld?
2. Neurotrauma:
- anamnese wat deed iemand daar?
- oriëntatie patiënt hoe laat is het, wie ben je, waar ben je
- bewustzijnsverlies + retrograde amnesie (= weet niet meer wat er is gebeurt)
- misselijk/braken: duidt snel op iets met hersenen
- intoxicatie: is er alcohol of drugs in het spel (hoeveelheid alcohol wat opgenoemd wordt vaak keer twee
gerekend in het ziekenhuis ivm liegen).
Met de eerste twee punten kijk je vooral of iemand weg moet bij waar diegene nu is, zoals naar het
ziekenhuis. Is dit niet het geval dan kan je verder gaan met punt drie.
3. Medische anamnese (standaard)
- onder medische behandeling? bloedstollingsstoornissen en immunodeficiëntie is heel belangrijk
- medicijngebruik
- allergie
- medische behandeling in het verleden
4. Trauma anamnese
- wanneer vond trauma plaats?
- waar vond het plaats i.v.m. viezigheid bijvoorbeeld
- hoe is het ontstaan i.v.m. verzekering
- is de patiënt al eerder behandeld voor zo’n trauma bijvoorbeeld voor de prognose voor de tand
- heeft de patiënt al eerder trauma aan gebitselementen gehad
, 5. Extra-oraal onderzoek; hier begin je altijd mee!
- zwellingen, hematomen, laceraties/excoriaties
- laceraties = diepe snee door de huid heen wat veel bloedt
- excoriaties = schaafwond wat minder bloedt
- sensibiliteitsstoornis
- functie nervus facialis mimiek gezicht zoals het goed open en dicht kunnen doen van een oog of
het hangen van een mondhoek
Tips:
- kijk of het er ‘vers’ uit ziet
- mandibula wonden kunnen snel mandibula fractuur zijn
- focus je niet op de grote wonden maar kijk eerst naar de kleine zodat je niet te veel focus hebt
- haal stickers/pleisters weer van de wond af!!!
- als iemand komt met een bebloed gezicht, haal dit er eerst af.
6. Intra-oraal onderzoek begin met tanden tellen!
- weke delen: laceraties/excoriaties, hematomen, zwellingen
- alle elementen langslopen: aan- en afwezigheid, verplaatsing, beweegbaarheid elementen
- verplaatsing/beweegbaarheid processus alveolaris als je 1 element beweegt, zal dan een ander ook
meebewegen? Als het element ernaast ook mee beweegt heeft het vaak een fractuur in de processus
- glazuur dentine beschadiging
- pulpa expositie
- (druk)pijn of percussiepijn
- corpus alienum = iets wat niet in het lichaam hoort zoals een steentje
onderzoeken met….
- sensibiliteitstesten veel discussie over; heeft weinig nut op moment van trauma zegt boek omdat het niet
duidelijkheid geeft. Sommigen zeggen ‘doe toch maar wel’. Vragen worden hier niet over gesteld.
- lichtfoto’s!!!! Voor jezelf en voor de patiënt.
- occlusiestoornis? weet goed: wat was al aanwezig voor het trauma? bij een occlusiestoornis duidt het vaak
op iets wat gebroken is of dat er ergens vocht zit (bij vocht kan je met geweld het toch op elkaar zetten)
- hematoom mondbodem = 90% van de gevallen duidt dat op een mandibula fractuur. Er zit dus
bloed en zwelling onder waardoor de tong te hoog ligt. Hier worden mensen bang van omdat het zo
ver in de keel gaat zitten.
- als er een snee in de lip of tong zit maak je een solo van de lip/tong zodat je kunt zien of er wat in zit
(zoals een stuk tand) Als je een stuk er uit haalt maak je nog een foto om te kijken of het er wel uit is.
- heeft iemand een prothese? Dan kan het zo zijn dat het ergens vast zit, het kan ook gebroken zijn.
Je wilt onderscheid maken: is het processus alveolaris fractuur of een mandibula/maxilla fractuur?
7. beeldvorming
Tip: neem van 1 element twee foto’s van 2 richtingen! Want sommige dingen zie je het
niet alleen op 1 foto
In de richtlijnen staat…. maak van ieder blijvend getraumatiseerd element (dus hoeft
niet van melk elementen) een peri-apicale opname, ook al is er alleen een glazuur
fractuur
- filmplaatsing: peri-apicale röntgenopname maken met minimaal 3 mm van het
omgevende bot (dus apex moet er op zitten met het bot eromheen, dit is lastig)
- verticale instelling: elementen zijn op ware grootte
- horizontale instelling: geen overlapping van elementen
Hoofdstuk 16 Baart
Er komen ook dingen uit de richtlijn tandletsel, staat ook veel in de powerpoint
Van klein naar groot…..
- opvang & triage
- diverse type letsels
- behandeloverwegingen
- nazorg in de praktijk
opvang en triage
Voorbeeld: dronken student gevallen tegen wc-bak
Houd er rekening mee dat een trauma patiënt meer letsel heeft dan dat je denkt.
Triage = beoordeling over waar de patiënt thuis hoort (ziekenhuis, spoedeisendehulp?), dus sortering
afhankelijk van ernst en letsel.
Moet je 112 bellen, of alleen de ouders van de patiënt? Patiënten met alleen tandletsel hoort thuis in
de algemene tandarts praktijk.
1. Primair: is er bedreiging van vitale functies?
- ademhaling/luchtwegen
- bloedverlies bloed verlies uit de mond lijkt altijd veel door vermenging met speeksel. Je kunt doodbloeden uit de mond
maar het is zeldzaam
- neurologisch letsel? hersenen: kan iemand normaal terug praten of is diegene comateus?
- overig letsel? ligt de rug in een rare kronkel bijvoorbeeld?
2. Neurotrauma:
- anamnese wat deed iemand daar?
- oriëntatie patiënt hoe laat is het, wie ben je, waar ben je
- bewustzijnsverlies + retrograde amnesie (= weet niet meer wat er is gebeurt)
- misselijk/braken: duidt snel op iets met hersenen
- intoxicatie: is er alcohol of drugs in het spel (hoeveelheid alcohol wat opgenoemd wordt vaak keer twee
gerekend in het ziekenhuis ivm liegen).
Met de eerste twee punten kijk je vooral of iemand weg moet bij waar diegene nu is, zoals naar het
ziekenhuis. Is dit niet het geval dan kan je verder gaan met punt drie.
3. Medische anamnese (standaard)
- onder medische behandeling? bloedstollingsstoornissen en immunodeficiëntie is heel belangrijk
- medicijngebruik
- allergie
- medische behandeling in het verleden
4. Trauma anamnese
- wanneer vond trauma plaats?
- waar vond het plaats i.v.m. viezigheid bijvoorbeeld
- hoe is het ontstaan i.v.m. verzekering
- is de patiënt al eerder behandeld voor zo’n trauma bijvoorbeeld voor de prognose voor de tand
- heeft de patiënt al eerder trauma aan gebitselementen gehad
, 5. Extra-oraal onderzoek; hier begin je altijd mee!
- zwellingen, hematomen, laceraties/excoriaties
- laceraties = diepe snee door de huid heen wat veel bloedt
- excoriaties = schaafwond wat minder bloedt
- sensibiliteitsstoornis
- functie nervus facialis mimiek gezicht zoals het goed open en dicht kunnen doen van een oog of
het hangen van een mondhoek
Tips:
- kijk of het er ‘vers’ uit ziet
- mandibula wonden kunnen snel mandibula fractuur zijn
- focus je niet op de grote wonden maar kijk eerst naar de kleine zodat je niet te veel focus hebt
- haal stickers/pleisters weer van de wond af!!!
- als iemand komt met een bebloed gezicht, haal dit er eerst af.
6. Intra-oraal onderzoek begin met tanden tellen!
- weke delen: laceraties/excoriaties, hematomen, zwellingen
- alle elementen langslopen: aan- en afwezigheid, verplaatsing, beweegbaarheid elementen
- verplaatsing/beweegbaarheid processus alveolaris als je 1 element beweegt, zal dan een ander ook
meebewegen? Als het element ernaast ook mee beweegt heeft het vaak een fractuur in de processus
- glazuur dentine beschadiging
- pulpa expositie
- (druk)pijn of percussiepijn
- corpus alienum = iets wat niet in het lichaam hoort zoals een steentje
onderzoeken met….
- sensibiliteitstesten veel discussie over; heeft weinig nut op moment van trauma zegt boek omdat het niet
duidelijkheid geeft. Sommigen zeggen ‘doe toch maar wel’. Vragen worden hier niet over gesteld.
- lichtfoto’s!!!! Voor jezelf en voor de patiënt.
- occlusiestoornis? weet goed: wat was al aanwezig voor het trauma? bij een occlusiestoornis duidt het vaak
op iets wat gebroken is of dat er ergens vocht zit (bij vocht kan je met geweld het toch op elkaar zetten)
- hematoom mondbodem = 90% van de gevallen duidt dat op een mandibula fractuur. Er zit dus
bloed en zwelling onder waardoor de tong te hoog ligt. Hier worden mensen bang van omdat het zo
ver in de keel gaat zitten.
- als er een snee in de lip of tong zit maak je een solo van de lip/tong zodat je kunt zien of er wat in zit
(zoals een stuk tand) Als je een stuk er uit haalt maak je nog een foto om te kijken of het er wel uit is.
- heeft iemand een prothese? Dan kan het zo zijn dat het ergens vast zit, het kan ook gebroken zijn.
Je wilt onderscheid maken: is het processus alveolaris fractuur of een mandibula/maxilla fractuur?
7. beeldvorming
Tip: neem van 1 element twee foto’s van 2 richtingen! Want sommige dingen zie je het
niet alleen op 1 foto
In de richtlijnen staat…. maak van ieder blijvend getraumatiseerd element (dus hoeft
niet van melk elementen) een peri-apicale opname, ook al is er alleen een glazuur
fractuur
- filmplaatsing: peri-apicale röntgenopname maken met minimaal 3 mm van het
omgevende bot (dus apex moet er op zitten met het bot eromheen, dit is lastig)
- verticale instelling: elementen zijn op ware grootte
- horizontale instelling: geen overlapping van elementen
