Samenvatting economie van de gezondheidszorg
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën
Factoren die een rol spelen op de vraagkant:
• De stijgende reële inkomens
• Vergrijzing
• Medicalisering van het bestaan
• De stijgende verwachtingen van zorggebruikers
• Betrekkelijk geringe rol van eigen betalingen
Factoren die een rol spelen op de aanbodkant:
• Technologische vernieuwingen
• Informatievoorsprong van zorgaanbieders
• Sterke machtpositie van sommige aanbieders
• Achterblijvende groei van de arbeidsproductiviteit (de wet van Baumol)
De AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten) is een volksverzekering. De AWBZ wordt
hoofdzakelijk via premieheffing gefinancierd. De premie wordt geheven via de belastingdienst. De
minister van financiën stort de opbrengst van de AWBZ-premie in het algemeen fonds bijzondere
ziektekosten (AFBZ). Dit fonds staat onder beheer van het zorginsituut Nederland. De AWBZ wordt
uitgevoerd door regionale zorgkantoren. Die sluiten contracten af met zorginstellingen en stellen een
persoonsgebonden budget beschikbaar aan geïndiceerde die te kennen hebben gegeven hun eigen
zorg te willen inkopen.
Om te voorkomen dat de AWBZ-premie de komende jaren fors stijgt zijn er drie opties:
• Verdergaande beperking van het verstrekkingenpakket
• Verhoging eigen bijdragen van gebruikers AWBZ-voorzieningen
• Maximalisering van de AWBZ-premie
o Dan ontstaan tekorten in het algemene fonds die moet worden aangevuld via een
steeds hogere rijksbijdrage aan het AFBZ.
Consumenten en aanbieders van zorg beschikken niet over gelijke informatie. Door deze
asymmetrische informatie kunnen aanbieders in hoge mate de vraag naar hun product bepalen. Dit
kan leiden tot nodeloze verrichtingen en overproductie vooral wanneer omzet/inkomen van
zorgverleners rechtstreeks afhangt van het aantal gedeclareerde verrichtingen. Daarom is in bepaalde
gevallen vooraf toestemming van de zorgverzekeraar vereist voor dure ingreep of behandeling, ook
probeert de overheid de informatieachterstand te verkleinen.
Motieven voor overheidsingrijpen:
• Garanderen van toegang tot de zorg voor iedereen
• Tegengaan van premiedifferentiatie en risicoselectie
• Kunnen bepalen welke mate zorgverzekeraars moreel gevaar via eigen betalingen tegengaan
• Bestaan van via de vrije markt onverzekerde risico’s
• Asymmetrische informatie
• Machtsposities van sommige zorgaanbieders
• Positieve externe effecten
• Beheersing van de collectieve lasten
Externe effecten → de consumptie of productie van de een brengt kosten of baten voor anderen met
zich mee waarvoor niet hoeft te worden betaald respectievelijk geen beloning wordt ontvangen.
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën
Factoren die een rol spelen op de vraagkant:
• De stijgende reële inkomens
• Vergrijzing
• Medicalisering van het bestaan
• De stijgende verwachtingen van zorggebruikers
• Betrekkelijk geringe rol van eigen betalingen
Factoren die een rol spelen op de aanbodkant:
• Technologische vernieuwingen
• Informatievoorsprong van zorgaanbieders
• Sterke machtpositie van sommige aanbieders
• Achterblijvende groei van de arbeidsproductiviteit (de wet van Baumol)
De AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten) is een volksverzekering. De AWBZ wordt
hoofdzakelijk via premieheffing gefinancierd. De premie wordt geheven via de belastingdienst. De
minister van financiën stort de opbrengst van de AWBZ-premie in het algemeen fonds bijzondere
ziektekosten (AFBZ). Dit fonds staat onder beheer van het zorginsituut Nederland. De AWBZ wordt
uitgevoerd door regionale zorgkantoren. Die sluiten contracten af met zorginstellingen en stellen een
persoonsgebonden budget beschikbaar aan geïndiceerde die te kennen hebben gegeven hun eigen
zorg te willen inkopen.
Om te voorkomen dat de AWBZ-premie de komende jaren fors stijgt zijn er drie opties:
• Verdergaande beperking van het verstrekkingenpakket
• Verhoging eigen bijdragen van gebruikers AWBZ-voorzieningen
• Maximalisering van de AWBZ-premie
o Dan ontstaan tekorten in het algemene fonds die moet worden aangevuld via een
steeds hogere rijksbijdrage aan het AFBZ.
Consumenten en aanbieders van zorg beschikken niet over gelijke informatie. Door deze
asymmetrische informatie kunnen aanbieders in hoge mate de vraag naar hun product bepalen. Dit
kan leiden tot nodeloze verrichtingen en overproductie vooral wanneer omzet/inkomen van
zorgverleners rechtstreeks afhangt van het aantal gedeclareerde verrichtingen. Daarom is in bepaalde
gevallen vooraf toestemming van de zorgverzekeraar vereist voor dure ingreep of behandeling, ook
probeert de overheid de informatieachterstand te verkleinen.
Motieven voor overheidsingrijpen:
• Garanderen van toegang tot de zorg voor iedereen
• Tegengaan van premiedifferentiatie en risicoselectie
• Kunnen bepalen welke mate zorgverzekeraars moreel gevaar via eigen betalingen tegengaan
• Bestaan van via de vrije markt onverzekerde risico’s
• Asymmetrische informatie
• Machtsposities van sommige zorgaanbieders
• Positieve externe effecten
• Beheersing van de collectieve lasten
Externe effecten → de consumptie of productie van de een brengt kosten of baten voor anderen met
zich mee waarvoor niet hoeft te worden betaald respectievelijk geen beloning wordt ontvangen.
