Hoofdstuk 2 Gedragsverandering
Duurzame gedragsverandering is een proces van tijd en doorzettingsvermogen.
Gedrag: de acties en reacties van mensen op hun omgeving. Bestaat uit
Waarneembare handelingen (direct waarneembaar voor anderen en jezelf)
Niet-waarneembare handelingen (innerlijkgedrag)
Onbewuste (reflexmatige) handelingen.
Het zichtbare gedrag wordt vaak veroorzaakt op ons onzichtbare gedrag, daarom heet het
vaak meer zin op te coachen op het ‘onzichtbare gedrag’ omdat dit doorwerkt naar het
zichtbare gedrag.
Het ijsberg model van McClelland:
Bovenste, zichtbare lagen:
o Gedrag
o Kennis
Onderste, onzichtbare lagen: kunnen versterkend en ook blokkerend doorwerken op
het zichtbare gedrag.
o Overtuigingen
o Normen en waarden
o Eigenschappen
o Motieven
Bij het coachen richt je met name op de onderste vier lagen. Krijg je daar beweging, dan
volgt er beweging in de 2 bovenste lagen ‘vanzelfsprekend’.
Overtuigingen: werken als filters voor je waarneming van de wereld om je heen.
- Reden waarom mensen bepaalde beslissingen nemen
- Hebben invloed op wie je bent
Normen en waarden: zijn naast overtuigingen een filter die je gebruikt om informatie te
filteren.
- Normen zijn algemeen aanvaarde gedragsregels.
- Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is.
Motivatie: heeft te maken met je gedrag, bepaalt de richting van je gedraag.
Waarom veranderen mensen niet:
Onze hersenen zijn geëvolueerd om gedrag te automatiseren in de hersenstam.
Belangrijkste redenen:
o De noodzaak ontbreekt.
o Het initiatief komt van iemand anders.
o What’s in it for me?
o Ik word er niet op beoordeeld.
o Te veel mislukte veranderingsprojecten gezien.
o Onvoldoende uitleg gekregen.
Zelfs als we weten dat ons gedrag op lange termijn schadelijk is, zullen we die
spanning verlagen:
o ‘Schade’ zal wel meevallen.
o Voordelen zwaarder wegen dan de nadelen.
o Argumenten die niet waar zijn.
, Mensen neigen om succes aan zichzelf toe te schrijven en mislukkingen aan de
buitenwereld. Dit beschermt ons tegen:
o Depressie
o Negatieve gedachten
o Pijnlijke gedachten
Ziektewinst: is de bevrediging die iemand aan zijn ziekte of slechte gewoontes ontleent.
o Extra aandacht
o Privileges
o Ontheffing vervelende en verplichten taken
Als we besluiten te veranderen worden we nog steeds tegen gehouden:
o Doelen vaaghouden
o Uitstellen
o Doelen naar beneden stellen
Voordat je een persoon kunt helpen is het belangrijk om te weten waar die persoon
staat. En welke fase je doelgroep zich bevindt.
M.F.K. Balm 6-fasen model: het proces waar mensen doorheen gaan gedurende de
verandering.
1. Openstaan –- oprecht open staan voor verandering.
2. Begrijpen – begrijpen wat het nieuwe gedrag inhoudt.
3. Willen – degene wilt daadwerkelijk veranderen.
4. Kunnen – Verandering moet men aankunnen.
5. Doen – verandering wordt in praktijk gebracht.
6. Volhouden – nieuwe gedrag moet een levenspatroon worden.
Diverse gedragsmodellen:
o Health Believe Model (HBM)
o Theory of Planned Behaviour (TPB)
o Transtheoretische Model van Gedragsverandering (TTM)
Transtheoretische Model van Gedragsverandering (TTM): hoe gedrag zich ontwikkeld en
hoe dat zich gedurende de tijd kan veranderen.
TTM Bestaat uit vier componenten:
1. Fasen van verandering:
o Voorbeschouwing
o Overpeinzing
o Voorbereiding
o Actie
o Handhaven
o Afronding/terugval
2. Beslissingsbalans:
o Voor of nadelen voor gedragsverandering
3. Zelf Waargenomen competentie/Overtuiging:
o Vertrouwen
o Resultaat
o Waarde
4. Veranderingsprocessen:
o Cognitieve processen
Duurzame gedragsverandering is een proces van tijd en doorzettingsvermogen.
Gedrag: de acties en reacties van mensen op hun omgeving. Bestaat uit
Waarneembare handelingen (direct waarneembaar voor anderen en jezelf)
Niet-waarneembare handelingen (innerlijkgedrag)
Onbewuste (reflexmatige) handelingen.
Het zichtbare gedrag wordt vaak veroorzaakt op ons onzichtbare gedrag, daarom heet het
vaak meer zin op te coachen op het ‘onzichtbare gedrag’ omdat dit doorwerkt naar het
zichtbare gedrag.
Het ijsberg model van McClelland:
Bovenste, zichtbare lagen:
o Gedrag
o Kennis
Onderste, onzichtbare lagen: kunnen versterkend en ook blokkerend doorwerken op
het zichtbare gedrag.
o Overtuigingen
o Normen en waarden
o Eigenschappen
o Motieven
Bij het coachen richt je met name op de onderste vier lagen. Krijg je daar beweging, dan
volgt er beweging in de 2 bovenste lagen ‘vanzelfsprekend’.
Overtuigingen: werken als filters voor je waarneming van de wereld om je heen.
- Reden waarom mensen bepaalde beslissingen nemen
- Hebben invloed op wie je bent
Normen en waarden: zijn naast overtuigingen een filter die je gebruikt om informatie te
filteren.
- Normen zijn algemeen aanvaarde gedragsregels.
- Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is.
Motivatie: heeft te maken met je gedrag, bepaalt de richting van je gedraag.
Waarom veranderen mensen niet:
Onze hersenen zijn geëvolueerd om gedrag te automatiseren in de hersenstam.
Belangrijkste redenen:
o De noodzaak ontbreekt.
o Het initiatief komt van iemand anders.
o What’s in it for me?
o Ik word er niet op beoordeeld.
o Te veel mislukte veranderingsprojecten gezien.
o Onvoldoende uitleg gekregen.
Zelfs als we weten dat ons gedrag op lange termijn schadelijk is, zullen we die
spanning verlagen:
o ‘Schade’ zal wel meevallen.
o Voordelen zwaarder wegen dan de nadelen.
o Argumenten die niet waar zijn.
, Mensen neigen om succes aan zichzelf toe te schrijven en mislukkingen aan de
buitenwereld. Dit beschermt ons tegen:
o Depressie
o Negatieve gedachten
o Pijnlijke gedachten
Ziektewinst: is de bevrediging die iemand aan zijn ziekte of slechte gewoontes ontleent.
o Extra aandacht
o Privileges
o Ontheffing vervelende en verplichten taken
Als we besluiten te veranderen worden we nog steeds tegen gehouden:
o Doelen vaaghouden
o Uitstellen
o Doelen naar beneden stellen
Voordat je een persoon kunt helpen is het belangrijk om te weten waar die persoon
staat. En welke fase je doelgroep zich bevindt.
M.F.K. Balm 6-fasen model: het proces waar mensen doorheen gaan gedurende de
verandering.
1. Openstaan –- oprecht open staan voor verandering.
2. Begrijpen – begrijpen wat het nieuwe gedrag inhoudt.
3. Willen – degene wilt daadwerkelijk veranderen.
4. Kunnen – Verandering moet men aankunnen.
5. Doen – verandering wordt in praktijk gebracht.
6. Volhouden – nieuwe gedrag moet een levenspatroon worden.
Diverse gedragsmodellen:
o Health Believe Model (HBM)
o Theory of Planned Behaviour (TPB)
o Transtheoretische Model van Gedragsverandering (TTM)
Transtheoretische Model van Gedragsverandering (TTM): hoe gedrag zich ontwikkeld en
hoe dat zich gedurende de tijd kan veranderen.
TTM Bestaat uit vier componenten:
1. Fasen van verandering:
o Voorbeschouwing
o Overpeinzing
o Voorbereiding
o Actie
o Handhaven
o Afronding/terugval
2. Beslissingsbalans:
o Voor of nadelen voor gedragsverandering
3. Zelf Waargenomen competentie/Overtuiging:
o Vertrouwen
o Resultaat
o Waarde
4. Veranderingsprocessen:
o Cognitieve processen
