L
Hoorcollege 18 & 19: Intracellulaire compartimenten en eiwittransport
Micromilieu
Micro-omgeving is voor bepaalde processen op bepaalde plekken
Lysosoom → Zuur milieu, enzymen kunnen goed functioneren
Hele cytoplasma zit vol met allerlei onderdelen
Glycogeen → Suikers opslaan
Elektronen tomografie
Doormiddel van het scannen van een coupe vanaf alle hoeken kan een 3D beeld gemaakt worden
Functie organellen/compartimenten
Cytosol: Eiwitsynthese, cytoskelet
Celkern: Genoom, DNA en RNA synthese
Endoplasmatisch Reticulum (ER): Synthese lipiden, eiwitten en distributie naar organellen en
celmembraan
Golgiapparaat: Modificatie, sortering en verpakken eiwitten en lipiden voor secretie of transport naar
andere organellen
Lysosomen: Intracellulaire afbraak
Endosomen: Sorteren ge-endocyteerd materiaal
Mitochondrium: ATP synthese door oxidatieve fosforylatie (Hebben eigen DNA, wat afgelezen
(mRNA) en gesynthetiseerd wordt in het mitochondrium zelf)
Peroxisomen: Oxidatieve afbraak van giftige moleculen
Cytoplasma: Cytocol + alle organellen in de cel
Cytosol: Vloeibare deel van het cytoplasma (inhoud hoofdcompartiment, zonder de met membraan-
omgeven organellen)
Biomedische wetenschappen – Cellen
, LI
Evolutie organellen
Prokaryoot, waarvan het plasma is gaan uitstulpen en invagineren, waarin een andere bacterie is
opgenomen. Vervolgens is het cytoplasma zich gaan vormen om het DNA en dat is een celkern
geworden.
Uit de uitstulpingen is het endomembrane systeem ontstaan:
• Endomembraan systeem:
• Kern-envelop
• Endoplasmatisch Reticulum
• Golgi-apparaat
• Peroxisomen
• Endosomen
• Lysosomen
Er is geen transport van eiwit tussen mitochondria (en chloroplasten) en het endomembraan
systeem.
Eiwittransport tussen compartimenten
Waar worden eiwitten in de cel gemaakt?
• In cytosol, vrij
• In cytosol, aan endoplasmatisch reticulum
• In mitochondria en chloroplasten
Hoe komen organellen aan hun eiwitten?
• Via kernporiën
• Door celmembranen (Naar chloroplast, mitochondria, peroxisomen etc.[Naar mitochondria
en chloroplasten alleen vanuit het cytosol, niet vanaf het endomembraan systeem])
• Door transportblaasjes (Vesicles)
Doel van het eiwit wordt bepaald dmv aminozuursequenties. Deze kunnen worden herkend en
bepalen waar het eiwit naartoe moet.
KDEL: Behoud eiwit in ER
NLS: Nuclear localization signal (Invoer)
NES: Nuclear export signal (Afvoer)
Biomedische wetenschappen – Cellen
Hoorcollege 18 & 19: Intracellulaire compartimenten en eiwittransport
Micromilieu
Micro-omgeving is voor bepaalde processen op bepaalde plekken
Lysosoom → Zuur milieu, enzymen kunnen goed functioneren
Hele cytoplasma zit vol met allerlei onderdelen
Glycogeen → Suikers opslaan
Elektronen tomografie
Doormiddel van het scannen van een coupe vanaf alle hoeken kan een 3D beeld gemaakt worden
Functie organellen/compartimenten
Cytosol: Eiwitsynthese, cytoskelet
Celkern: Genoom, DNA en RNA synthese
Endoplasmatisch Reticulum (ER): Synthese lipiden, eiwitten en distributie naar organellen en
celmembraan
Golgiapparaat: Modificatie, sortering en verpakken eiwitten en lipiden voor secretie of transport naar
andere organellen
Lysosomen: Intracellulaire afbraak
Endosomen: Sorteren ge-endocyteerd materiaal
Mitochondrium: ATP synthese door oxidatieve fosforylatie (Hebben eigen DNA, wat afgelezen
(mRNA) en gesynthetiseerd wordt in het mitochondrium zelf)
Peroxisomen: Oxidatieve afbraak van giftige moleculen
Cytoplasma: Cytocol + alle organellen in de cel
Cytosol: Vloeibare deel van het cytoplasma (inhoud hoofdcompartiment, zonder de met membraan-
omgeven organellen)
Biomedische wetenschappen – Cellen
, LI
Evolutie organellen
Prokaryoot, waarvan het plasma is gaan uitstulpen en invagineren, waarin een andere bacterie is
opgenomen. Vervolgens is het cytoplasma zich gaan vormen om het DNA en dat is een celkern
geworden.
Uit de uitstulpingen is het endomembrane systeem ontstaan:
• Endomembraan systeem:
• Kern-envelop
• Endoplasmatisch Reticulum
• Golgi-apparaat
• Peroxisomen
• Endosomen
• Lysosomen
Er is geen transport van eiwit tussen mitochondria (en chloroplasten) en het endomembraan
systeem.
Eiwittransport tussen compartimenten
Waar worden eiwitten in de cel gemaakt?
• In cytosol, vrij
• In cytosol, aan endoplasmatisch reticulum
• In mitochondria en chloroplasten
Hoe komen organellen aan hun eiwitten?
• Via kernporiën
• Door celmembranen (Naar chloroplast, mitochondria, peroxisomen etc.[Naar mitochondria
en chloroplasten alleen vanuit het cytosol, niet vanaf het endomembraan systeem])
• Door transportblaasjes (Vesicles)
Doel van het eiwit wordt bepaald dmv aminozuursequenties. Deze kunnen worden herkend en
bepalen waar het eiwit naartoe moet.
KDEL: Behoud eiwit in ER
NLS: Nuclear localization signal (Invoer)
NES: Nuclear export signal (Afvoer)
Biomedische wetenschappen – Cellen
