Spoorvervoer
, 1
Tabellen niet kennen!!!!! Wel terminologie kennen
1 Geschiedenis
In Europa -> individuele spoorlijnen (private macht) -> staatsbeheer + monopolie
=> NMBS
->zonder elektriciteit -> met
-> auto’s -> gebruik spoor daalde/daalt enorm
Opsplitsing NMBS en Infrabel -> lang geduurd
- Nu terug nr private/publieke markt
2 Algemene situatie van het spoorvervoer
2.1 Spoorvervoer wereldwijd
Cijfermateriaal: nuchter interpreteren + in juiste context plaatsen
Tonkm = vervoer 1 ton over 1 km -> tonkm = ton x km
Per spoor: Tabel 2 -> 1
Binnenlands vrachtvervoer per modus: Tabel 3 -> 2
Modal split: Tabel 4 -> 2
, 2
2.1.1 Spoorvervoer in de Verenigde Staten
Start 1825 -> sterke groei tot 1920
-> Spoorwegen -> privéondernemingen.
In de jaren 1950 -> daling trein -> stijging weg- + luchtvervoer
-> lobbywerk + gebrek politieke belangstelling, gevolg: veranderingen
spoorbeleid + marktregulering blijft uit
Lobbywerk = bepaalde partij die politiekers benaderd om iets gedaan te krijgen / stelselmatig
uitoefenen van invloed op beleidsmakers bij bestuursorganen
1970 -> Absolute dal + enorme crisis
Oprichting Amtrak 1971 -> nam ongeveer helft bestaande intercitydiensten
spoorwegmaatschappijen in vrachtvervoer over + startte reizigersvervoer op bestaande
goederenlijnen, staatssteun
- Conrail (nu NS en CSX) + US Railway Association
Staggers Rail Act -> Spoorondernemingen zelf tarieven bepalen + vrijwillige basis afspraken
maken verladers
VS: gevolgen deregulering (= nieuwe regels) Staggers Rail Act (regering Carter 1980)
Rationalisatie (=bedachte overgang) spoorwegen na spoorcrisis jaren ’70
• Vermindering sporen met 35% en aantal wagons met 27%
• Daling aantal WN met 60%
• Verdrievoudiging productiviteit tussen 1980 en 1999
• Daling tarieven met 1,2%/jaar tussen 1980 en 1999
, 3
Fusie golf jaren 90
Spoorfusies: 52 -> 9 spoorwegmaatschappijen
-> groot aandeel modal split + nieuwe markten veroveren dr vervoer
double-stacking (=BNSF (oranje treinen)) (pag. 51) via
landbridges coast-to-coast
Landbridges = landen met elkaar verbinden dmv spoor (figuur 10 -> 3)
Westkust:
- (1995) fusie Burlington Northern en Santa Fe Pacific Corp. tot BNSF
- (1996) fusie Union Pacific en Southern Pacific tot UP
Oostkust:
- (1980) Conrail dr samenvoeging Pennsylvania Central met andere
maatschappijen dr Amerikaanse overheid
- (1997) opsplitsen Conrail ts CSX + Norfolk Southern
Intermodalisme:
- Landbridges coast-to-coast
- Doubled stacked containertransport (1984: 1 trein/week vanuit W-Coast)
Densiteit verdrievoudigde op spoornet!
Investeringen overheid nodig -> capaciteit vergroten.
- Zo niet, congestie van net + prijsstijgingen
Beleid -> geen verdere stijging wegvervoer
, 4
2.1.2 Spoorvervoer in Canada
Ongeveer zelfde USA
Canadian National (overheid) (zorgt voor concurrentie) + Canadian Pacific Railways (privé)
=> 2 vrachtvervoerders per spoor
- Canadian National Railroad geprivatiseerd in 1996 → CN iets sterker dan CP (in
winst + productiviteit)
- Beide bezitten sp.wegen in VS (Figuur 11 -> 3)
2.1.3 Spoorvervoer in Rusland
Na ijzeren gordijn (= vallen muur) nationalisatie in RZD (Russische Sp.onder.)
- Bezit sporen, rijpaden, locomotieven, bestuurders
- Gevolg: Daling bbp + daling spoortransport
- Wagons publiek + privaat (rail wagon operators) (bezit rollend materiaal) ->
behandelen inladen enzo
- Bepaalde activiteiten RZD geprivatiseerd nu: bv. wagenherstel -> doel competitiviteit
creëren
- Nog geen private ondernemingen + RZD is dus nog steeds voor het effectieve
vervoer -> liberalisering in vooruitzicht!
Alle treinen rijden op Moskou tijd en tot op minuut
Trans-Siberische spoorlijn ( Figuur 12 -> 4)
-> potentieel Trans-Siberica (Moskou -> Vladivostok)
-> volledig met elentriek, max. snelheid 76,7 km/uur
-> doorloopt 8 uurzones
Toekomst? (2032) Tunnel onder Beringstraat (verbinding Azië – Amerika) -> deel continental
railway