Basis van gedrag
1. Het geheugen
Casus H.M. pagina 212-213)
1953: billaterale temporale lobectomie (met oa. Weg nemen hippocampus).
Anterograde amnesie (=inprenten nieuwe info is ernstig verstoord), maar bv. Procedureel geheugen
is relatief behouden gebleven..
Neuropsychologe Brenda Milner.
1.1. De vele betekenissen van het woord ‘geheugen’.
Het geheugen bestaat niet = complex samengaan van verschillende deelcomponenten.
1. Hoe werken vroegere ervaringen in op ons gedrag nu?
2. Hoe lang blijft een bepaalde inhoud aanwezig in het brein?
3. Welke stadia worden er doorlopen?
1.1.1. Automatische en bewuste nawerking van geheugeninhouden
Herinneringen: ervaringen die pas hun invloed uitoefenen op ons gedrag, nadat ze eerst opgeroepen
zijn in ons bewustzijn.
Automatische: ervaringen die invloed hebben op ons gedrag, zonder dat ze eerst het bewustzijn
moeten passeren.
1
, 1.1.1.1. Expliciete en impliciete geheugenprocessen
Expliciet geheugen:
= Geheugen in de ‘strikte zin’.
= Mogelijkheid om vroegere ervaringen, na verloop van tijd, terug op te roepen in het bewustzijn
onder de vorm van herinneringen.
= Knowing that.
= Kennen.
Impliciet geheugen
= Verschillende processen waardoor inhouden uit het geheugen rechtstreeks op het gedrag inwerken,
zonder het bewustzijn te moeten passeren.
= Vroegere ervaringen zijn dan ‘impliciet’ (= op de achtergrond) aanwezig , je kan die meestal niet
‘zomaar’ oproepen.
= Procedureel geheugen.
= ‘knowing how’
= Kunnen.
1.1.1.2. Episodisch en semantisch geheugen (Bij expliciet)
= Verschillende manier van verwerking door het brein.
1. Episodisch geheugen TIJD
= Gebeurtenissen worden in hun tijdsverloop opgeslaan.
= Opslagplaats vooral focus op ‘tijdruimtelijk etiket’.
→ = bij het ophalen zal dus vooral de informatie rond de ‘tijd en ruimte’ helpend zijn.
= ‘knowing when’.
Autobiografisch geheugen TIJD (hoort onder episodisch geheugen, kijk schema).
= Werkt verder op de info in het episodisch geheugen.
= Persoonlijke identiteit.
= Is een gestructureerd geheel van herinneringen over gebeurtenissen uit ons leven.
= Essentieel om ons dagelijks leven te kunnen opbouwen.
Prospectieve geheugen TIJD (hoort ook onder episodisch geheugen)
= ‘Vooruitziende’ geheugen.
= Helpt ons herinneren dat we dingen in de toekomst niet uit het oog mogen verliezen.
= Deeltje van het episodisch geheugen dat je op een specifiek moment moet kunnen oproepen.
2
, 2. Semantisch THEMA
= Gegevens bij elkaar volgens hun betekenis.
= Niet enkel verbale kennis, maar ook zintuigelijke herinneringen mogelijk.
Vb. geur van versgebakken pizza ruiken: ‘pizza’ herkennen.
1.1.2. Verschillen in tijdsduur en capaciteit
Voordat iets blijvend wordt opgeslaan in het geheugen moeten er enkele drempels over…
Het model van Atkinson en Shiffrin (1968):
→ Onderscheid tussen zintuigelijke, korte en lange-termijn geheugen.
→ Elk systeem heeft eigen functie.
→ Elk systeem heeft specifieke.
1.1.2.1. Het zintuigelijke geheugen
= sensorisch geheugen
→ Speelt rol in de waarneming , cfr. structureren van de prikkels.
→ Verlengde aanwezigheid van de informatie (= zintuigsignalen worden nog even als een
mentaal beeld beschikbaar gehouden).
→ Hierdoor mogelijkheid om snel na elkaar binnenkomende impulsen te verbinden, te
structureren.
3
1. Het geheugen
Casus H.M. pagina 212-213)
1953: billaterale temporale lobectomie (met oa. Weg nemen hippocampus).
Anterograde amnesie (=inprenten nieuwe info is ernstig verstoord), maar bv. Procedureel geheugen
is relatief behouden gebleven..
Neuropsychologe Brenda Milner.
1.1. De vele betekenissen van het woord ‘geheugen’.
Het geheugen bestaat niet = complex samengaan van verschillende deelcomponenten.
1. Hoe werken vroegere ervaringen in op ons gedrag nu?
2. Hoe lang blijft een bepaalde inhoud aanwezig in het brein?
3. Welke stadia worden er doorlopen?
1.1.1. Automatische en bewuste nawerking van geheugeninhouden
Herinneringen: ervaringen die pas hun invloed uitoefenen op ons gedrag, nadat ze eerst opgeroepen
zijn in ons bewustzijn.
Automatische: ervaringen die invloed hebben op ons gedrag, zonder dat ze eerst het bewustzijn
moeten passeren.
1
, 1.1.1.1. Expliciete en impliciete geheugenprocessen
Expliciet geheugen:
= Geheugen in de ‘strikte zin’.
= Mogelijkheid om vroegere ervaringen, na verloop van tijd, terug op te roepen in het bewustzijn
onder de vorm van herinneringen.
= Knowing that.
= Kennen.
Impliciet geheugen
= Verschillende processen waardoor inhouden uit het geheugen rechtstreeks op het gedrag inwerken,
zonder het bewustzijn te moeten passeren.
= Vroegere ervaringen zijn dan ‘impliciet’ (= op de achtergrond) aanwezig , je kan die meestal niet
‘zomaar’ oproepen.
= Procedureel geheugen.
= ‘knowing how’
= Kunnen.
1.1.1.2. Episodisch en semantisch geheugen (Bij expliciet)
= Verschillende manier van verwerking door het brein.
1. Episodisch geheugen TIJD
= Gebeurtenissen worden in hun tijdsverloop opgeslaan.
= Opslagplaats vooral focus op ‘tijdruimtelijk etiket’.
→ = bij het ophalen zal dus vooral de informatie rond de ‘tijd en ruimte’ helpend zijn.
= ‘knowing when’.
Autobiografisch geheugen TIJD (hoort onder episodisch geheugen, kijk schema).
= Werkt verder op de info in het episodisch geheugen.
= Persoonlijke identiteit.
= Is een gestructureerd geheel van herinneringen over gebeurtenissen uit ons leven.
= Essentieel om ons dagelijks leven te kunnen opbouwen.
Prospectieve geheugen TIJD (hoort ook onder episodisch geheugen)
= ‘Vooruitziende’ geheugen.
= Helpt ons herinneren dat we dingen in de toekomst niet uit het oog mogen verliezen.
= Deeltje van het episodisch geheugen dat je op een specifiek moment moet kunnen oproepen.
2
, 2. Semantisch THEMA
= Gegevens bij elkaar volgens hun betekenis.
= Niet enkel verbale kennis, maar ook zintuigelijke herinneringen mogelijk.
Vb. geur van versgebakken pizza ruiken: ‘pizza’ herkennen.
1.1.2. Verschillen in tijdsduur en capaciteit
Voordat iets blijvend wordt opgeslaan in het geheugen moeten er enkele drempels over…
Het model van Atkinson en Shiffrin (1968):
→ Onderscheid tussen zintuigelijke, korte en lange-termijn geheugen.
→ Elk systeem heeft eigen functie.
→ Elk systeem heeft specifieke.
1.1.2.1. Het zintuigelijke geheugen
= sensorisch geheugen
→ Speelt rol in de waarneming , cfr. structureren van de prikkels.
→ Verlengde aanwezigheid van de informatie (= zintuigsignalen worden nog even als een
mentaal beeld beschikbaar gehouden).
→ Hierdoor mogelijkheid om snel na elkaar binnenkomende impulsen te verbinden, te
structureren.
3
