Opvoeding & Maatschappij - Hoorcolleges aantekeningen

Opvoeding & Maatschappij
Hoorcollege 1 (ver van de boom) ------- 11-9-23
----------------------------------
1. Hervorming in de steun bij opgroeien + opvoeden
- jeugdhulp: omvat alle vormen van hulp variërend van licht + ambulant tot
intensief en specialistisch
- jeugdzorg: verzamelnaam voor jeugdhulp/bescherming/reclassering
- 1 op 10 jeugdigen krijgen vorm van jeugdhulp in NL
- 2015: jeugdwet:
 bestuurlijke verantwoordelijkheden gedecentraliseerd naar
gemeenten
 aanleiding: tekortkomingen toenmalig stelsel aanpakken  druk op
professionele hulp/onnodige medicalisering/etc,
 verbouwen én vernieuwen: ‘
transitie=cultuur + transformatie=inhoud = nieuw stelsel én nieuwe
werkwijzen
 transformatiedoelen:
1) preventie en uitgaan van eigen mogelijkheden
2) demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren
3) tijdig passende hulp
4) één gezin, één plan, één regisseur
5) meer ruimte voor professionals
 ondersteunen van transformatie: verspreid over het land zijn
projecten gestart die experimenteren met nieuwe werkwijzen die
aansluiten op de transformatiedoelen
- kern RMO- rapport
 elk gezin heeft vragen over opvoeding, meestal komen ze er uit (al
dan niet met ondersteuning van eigen sociale/professionele
omgeving), soms is meer professionele ondersteuning nodig
 opvoedvragen groeien te snel uit tot opvoedproblemen
o hulpaanbod te zwaar, niet passend, biedt geen langdurige
oplossing
o jeugdzorg loopt tegen haar grenzen aan (wachtlijsten/kosten)
 oplossing: eerstelijns gezinszorg versterken o.b.v. de principes
ontzorgen en normaliseren
o ontzorgen=versterken van veerkracht jeugdigen en ouders, en
het activeren en benutten van hun sociale netwerken
o normaliseren: tegengaan van onnodig problematiseren en
etiketteren
o investering in sociaalpedagogische omgeving nodig
o veel minder focus op een – parallelle – versterking van
pedagogische basisvoorzieningen (speeltuin/opvang) en het
stimuleren van opvoeders om elkaar onderling te
ondersteunen
o veiligheidsbeleid ipv gezinsbeleid
- problematiseren
 neiging tot problematiseren  pathologiserende trend (verhaeghe)

,  stijging aantal diagnoses, zonder aanwijzing voor toename in
prevalentie
 medisch diagnosemodel (bloemink)
 label geeft toegang tot hulp
 jeugdigen lijken niet geholpen met deze patiëntbenadering
o stigmatiserende werking: ze krijgen impliciete boodschap dat
er iets mis met hen is (vermeulen)
o er bestaat het risico dat jeugdigen die echt vastlopen niet
tijdig de juiste hulp krijgen
- wat is normaal en wat is afwijkend?
 verhaeghe: elke maatschappij creëert haar eigen normale identiteit
en eigen afwijkingen
 In huidige tijd sterke focus op ‘meedoen’ => is excelleren het nieuwe
normaal?
 Diagnose biedt houvast en legitimering maar wat is ‘normaal’ in het
licht van stijgend aantal diagnoses?
2. Achterliggende pedagogische discussies
- identiteit of defect?  hangt af van definitie van afwijking (solomon)
1) klinisch (medisch) model
 afwijking is stoornis en moet zoveel mogelijk verholpen worden
met oog op deelname aan samenleving
 sluit aan op ‘humanist vision’ lijden van individu verlichten met
de mogelijkheden die we hebben
2) acceptatie (of identiteits-) model
 afwijking is identiteit en moet geaccepteerd worden in de
samenleving, kind en ouders moeten worden ondersteund
 sluit aan bij ‘socialist vision’  diversiteit hoort bij de
samenleving
- normalisation (solomon) is niet zelfde als normaliseren (RMO)
 solomon: klinisch model
 rmo: acceptatiemodel
- prenatale diagnostiek: opsporen van aangeboren/erfelijke afwijkingen bij
ongeboren kind
 verschillende methoden:
1. vruchtwaterpunctie
2. vlokkentest
3. NIPT (niet invasieve prenatale test)
o via bloed van moeder wordt DNA van kind onderzocht
o veiligere optie (geen verhoogd risico op miskraam)
o betrouwbaarheid hoog, maar net geen 100%
 indien uitslag afwijkend, bestaat kans dat kind toch
geen trisomie heeft 
vlokkentest/vruchtwaterpunctie om uitsluitsel te
geven
 indien uitslag niet-afwijkend, bestaat kans dat kind
toch trisomie heeft  kans is 1 op 1000
 solomon:
o voorstanders van prenatale screening/selectieve abortus zien
downsyndroom als iets dat moet worden
genezen/geëlimineerd  klinisch model
- houding van pedagogen: