MAW ALLE BEGRIPPEN EXAMENSTOF 2023
VWO
MAW BINDING + VERHOUDING
Interdependenties Arbeidsdeling
Afhankelijkheidsrelaties Het onderverdelen van werk over
Wederzijdse afhankelijkheid verschillende personen
Economische binding Politieke binding
Productie en verdeling van schaarse Politieke macht: dwang uitoefenen
goederen (bijbaan, ouders, winkel, (politie, leger, 2e kamer, EU, Brexit)
uitkering, subsidie, salaris, kopen)
Affectieve binding Cognitieve binding
Positieve/ negatieve gevoelens (relatie, Van elkaar leren (ouders, vrienden,
ouders, vrienden, familie) docent/ school)
Mechanische solidariteit Organische solidariteit
Mensen hebben ongeveer gelijke Arbeidsdeling; taken die sterk van elkaar
activiteiten verricht verschillen. Mensen sterk verbonden
(individu)
Deviant Variabelen
Afwijkend (gedrag) Eigenschappen van objecten die
onderzoeker in bijzonder interesseren en
die van elkaar verschillen
Vijf fasen bij ontwikkelingen groepen Drietal probleemgebieden die betrekking
1. Oriëntatiefase: onzekerheid over hoe hebben op politieke cohesie (Schuyt)
groepsleden met elkaar omgaan. 1. Politieke betrokkenheid: binding
Potentiële conflicten in de groep tussen burger en politiek wordt
2. Conflictfase: verschillen in beweerd dat het is verminderd +
opvattingen (taakgericht/ emotioneel) voelen zich bv niet gerepresenteerd
worden duidelijk en leidt tot conflict 2. Bestuurlijke schaalvergroting:
3. Integratiefase: zeker evenwicht politie, veiligheid, zorg, infrastructuur,
tussen opvattingen over gaan gemeenschappelijke schaal te
samenwerking. Naar elkaar luisteren boven; burgers haken af (bureaucr.)
4. Uitvoeringsfase: samenwerking 3. Gemankeerde communicatie:
verloopt ongestoord burgers verstaan/ begrijpen taal van
5. Ordefase: (institutionalisering) politici niet/ slecht. Binding wordt
proberen manier van samenwerken ondermijnd.
aan verdere regels te binden
Formele groep Informele groep
Groep met vaste rollen en procedures Stilzwijgende bindingen zonder vaste
rollen en normen
Primaire groep Secundaire groep
Persoonlijke/ emotionele band, die elkaar Doelgericht, onpersoonlijk en functioneel
steunen en loyaal zijn georiënteerd
Ingroup Outgroup
Groep die mensen met sociale binding Groep waar afwijzend tegenover elkaar
,een identiteit geeft staan of competitieve gevoelens
Situaties waarin mensen niet bij groep Drie factoren die de sociale cohesie
mogen horen bevorderen
Dropping out/ opting out: niet meer bij Dwang: belastingheffing + Nederlands
groep willen horen. schrijftoetsen
Uitsluiting en discriminatie: er niet Gedeelde normen en waarden:
meer bij mogen horen. iedereen heeft respect + Koninginnedag
Niet meer bij kunnen horen door Wederzijdse afhankelijkheid: oorlog/
armoede/ werkloosheid. onder zeeniveau/ mantelzorg
Sociale controle Vier kenmerken sociale instituties
Middel waarmee mensen anderen onder 1. Lange traditie: verjaardag/ trouwen
druk zetten, voor houden aan algemene 2. Stabiel: kleine veranderingen/ geen
regels hele grote
3. Eigen realiteit: 1 individu kan het
niet veranderen (bv zwarte piet)
4. Gezag: legitiem zien, anders houden
ze er niet aan
Raadplegend referendum Correctief referendum
Door referenda kan volksmening vragen Burger neemt initiatief, besluitvorming
en hoeft meerderheidswens door moet zijn afgerond waar het gaat om
regering niet te worden uitgevoerd wetgeving
Bindend referendum Electorale participatie
Bevolking doet uitspraak over politiek Participatie door middel van actief
gevoelige kwestie waar uitspraak op kiesrecht (zelf stem) en passief kiesrecht
gevolgd is door regering (verkiesbaar) en actief lidmaatschap
Niet-electorale participatie Burgerlijke ongehoorzaamheid
Contact autoriteiten, politici, Bewust wet overtreden met als doel: wet
afgevaardigden, petities, protestacties en veranderen
partijen, etc.
Pressiegroepen Actiegroepen
Houden zich bezig met 1 belang en doen Organisaties/ groepen burgers die
niet mee met verkiezingen gedurende bepaalde tijd zich inzetten
voor bepaald belang/ actiepunt/ ideaal
Sociale beweging Belangengroepen
Geheel van groepen/ organisaties die met Individuen die gezamenlijk optreden om
elkaar bepaalde doelstellingen gemeenschappelijk belang
gemeenschappelijk hebben, maar
verschillen qua strategie
Een staat kenmerken Journalistieke normen
Internationale erkenning Regels journalist voor objectief artikel
Eigen bevolking (genoeg bronnen, feit/ mening
Interne en externe soevereiniteit gescheiden, hoor en wederhoor)
(macht wordt geaccepteerd door
burgers zelf en andere landen)
Mediahype (invloed media op politiek) Mediaframe (invloed media op politiek)
Nieuws versterkt zonder voordoen Onderwerp vanuit een en zelfde
nieuwe feiten. Gevolg: media gaan ermee perspectief bekeken door media
in (bang geen aandacht), structurele
ontwikkelingen krijgen minder aandacht
, Personalisering (invloed media op politiek)
Medialogica (invloed media op politiek)
Het gaat om de persoon (politicus) zelf Regels media (kijkcijfers cruciaal, TV: het
ipv de standpunten beeld) hebben invloed op verhouding
vorm-inhoud/publieke opinie. Inhoud
steeds minder belangrijk
Vijf functies van politieke partijen Drie visies op politieke representativiteit
1. Articulatiefunctie: problemen op Afspiegelingsmodel: burger kiest
politieke agenda vertegenwoordiger en deze doen wat
2. Aggregatiefunctie: ideologie + burger ‘zou doen’ (gezien standpunt en
afweging geeft losse standpunten persoonlijke kwestie). Kritiek: over- en
3. Participatiefunctie: actief ondervertegenwoordiging
lidmaatschap Rolmodel: volk kiest vertegenwoordiging
4. Communicatiefunctie: kiezers en die beslist zelfstandig. Kritiek: de
informeren volksvertegenwoordiging maakt in NL
5. Rekruteringsfunctie: selectie en zelf geen afweging.
training Partijenmodel: niet vertegenwoordiger
maar partij besluit. Kritiek: matig
overeenkomend + rol lijsttrekker
onderschat.
Volkssoevereiniteit Zes voorwaarden voor representatieve
Regeringsvorm waar macht van democratie
regeerders uiteindelijk afkomstig is van 1. Gekozen vertegenwoordigers:
burgers, via algem. verkiezingen bepalen effectieve participatie + controle
welke partijen macht mogen krijgen politieke agenda
2. Vrije/eerlijke/regelmatige verkiezing
3. Vrijheid van meningsuiting
4. Onafhankelijke informatie
5. Vrijheid van vereniging
6. Inclusief burgerschap
Window of opportunity Barrièremiddel
Beleidswijzigingen treden op zodra alle 1. Probleem (h)erkennen (kabinet)
drie stromen gekoppeld raken hieraan/ 2. Afweging (TK)
elkaar doorkruizen 3. Besluitvorming (EK)
4. Uitvoering (kabinet)
Elk barrière conflict belangengroepen
Stromenmodel Systeemmodel
1. Partijenstroom: wie macht? Politiek Poortwachters
klimaat (duurzaamheid) Invoer-->omzetting-->uitvoer
2. Oplossingenstroom: technologische <-- feedback
mogelijkheden? Buitenland? Ideeën Invoer: maatschappelijke problemen in
beleidsvoorbereiding samenleving/ eisen en wensen op
3. Problemenstroom: wat staat hoog op publieke agenda
politieke agenda? Waar schrijft media Poortwachters: verzamelen wensen/
veel over? Draagvlak? problemen uit samenleving op politieke
agenda te krijgen
Omzetting: 3 fases:
1. Politieke agendavorming: bepalen hoe
hoog het probleem op politieke
agenda
VWO
MAW BINDING + VERHOUDING
Interdependenties Arbeidsdeling
Afhankelijkheidsrelaties Het onderverdelen van werk over
Wederzijdse afhankelijkheid verschillende personen
Economische binding Politieke binding
Productie en verdeling van schaarse Politieke macht: dwang uitoefenen
goederen (bijbaan, ouders, winkel, (politie, leger, 2e kamer, EU, Brexit)
uitkering, subsidie, salaris, kopen)
Affectieve binding Cognitieve binding
Positieve/ negatieve gevoelens (relatie, Van elkaar leren (ouders, vrienden,
ouders, vrienden, familie) docent/ school)
Mechanische solidariteit Organische solidariteit
Mensen hebben ongeveer gelijke Arbeidsdeling; taken die sterk van elkaar
activiteiten verricht verschillen. Mensen sterk verbonden
(individu)
Deviant Variabelen
Afwijkend (gedrag) Eigenschappen van objecten die
onderzoeker in bijzonder interesseren en
die van elkaar verschillen
Vijf fasen bij ontwikkelingen groepen Drietal probleemgebieden die betrekking
1. Oriëntatiefase: onzekerheid over hoe hebben op politieke cohesie (Schuyt)
groepsleden met elkaar omgaan. 1. Politieke betrokkenheid: binding
Potentiële conflicten in de groep tussen burger en politiek wordt
2. Conflictfase: verschillen in beweerd dat het is verminderd +
opvattingen (taakgericht/ emotioneel) voelen zich bv niet gerepresenteerd
worden duidelijk en leidt tot conflict 2. Bestuurlijke schaalvergroting:
3. Integratiefase: zeker evenwicht politie, veiligheid, zorg, infrastructuur,
tussen opvattingen over gaan gemeenschappelijke schaal te
samenwerking. Naar elkaar luisteren boven; burgers haken af (bureaucr.)
4. Uitvoeringsfase: samenwerking 3. Gemankeerde communicatie:
verloopt ongestoord burgers verstaan/ begrijpen taal van
5. Ordefase: (institutionalisering) politici niet/ slecht. Binding wordt
proberen manier van samenwerken ondermijnd.
aan verdere regels te binden
Formele groep Informele groep
Groep met vaste rollen en procedures Stilzwijgende bindingen zonder vaste
rollen en normen
Primaire groep Secundaire groep
Persoonlijke/ emotionele band, die elkaar Doelgericht, onpersoonlijk en functioneel
steunen en loyaal zijn georiënteerd
Ingroup Outgroup
Groep die mensen met sociale binding Groep waar afwijzend tegenover elkaar
,een identiteit geeft staan of competitieve gevoelens
Situaties waarin mensen niet bij groep Drie factoren die de sociale cohesie
mogen horen bevorderen
Dropping out/ opting out: niet meer bij Dwang: belastingheffing + Nederlands
groep willen horen. schrijftoetsen
Uitsluiting en discriminatie: er niet Gedeelde normen en waarden:
meer bij mogen horen. iedereen heeft respect + Koninginnedag
Niet meer bij kunnen horen door Wederzijdse afhankelijkheid: oorlog/
armoede/ werkloosheid. onder zeeniveau/ mantelzorg
Sociale controle Vier kenmerken sociale instituties
Middel waarmee mensen anderen onder 1. Lange traditie: verjaardag/ trouwen
druk zetten, voor houden aan algemene 2. Stabiel: kleine veranderingen/ geen
regels hele grote
3. Eigen realiteit: 1 individu kan het
niet veranderen (bv zwarte piet)
4. Gezag: legitiem zien, anders houden
ze er niet aan
Raadplegend referendum Correctief referendum
Door referenda kan volksmening vragen Burger neemt initiatief, besluitvorming
en hoeft meerderheidswens door moet zijn afgerond waar het gaat om
regering niet te worden uitgevoerd wetgeving
Bindend referendum Electorale participatie
Bevolking doet uitspraak over politiek Participatie door middel van actief
gevoelige kwestie waar uitspraak op kiesrecht (zelf stem) en passief kiesrecht
gevolgd is door regering (verkiesbaar) en actief lidmaatschap
Niet-electorale participatie Burgerlijke ongehoorzaamheid
Contact autoriteiten, politici, Bewust wet overtreden met als doel: wet
afgevaardigden, petities, protestacties en veranderen
partijen, etc.
Pressiegroepen Actiegroepen
Houden zich bezig met 1 belang en doen Organisaties/ groepen burgers die
niet mee met verkiezingen gedurende bepaalde tijd zich inzetten
voor bepaald belang/ actiepunt/ ideaal
Sociale beweging Belangengroepen
Geheel van groepen/ organisaties die met Individuen die gezamenlijk optreden om
elkaar bepaalde doelstellingen gemeenschappelijk belang
gemeenschappelijk hebben, maar
verschillen qua strategie
Een staat kenmerken Journalistieke normen
Internationale erkenning Regels journalist voor objectief artikel
Eigen bevolking (genoeg bronnen, feit/ mening
Interne en externe soevereiniteit gescheiden, hoor en wederhoor)
(macht wordt geaccepteerd door
burgers zelf en andere landen)
Mediahype (invloed media op politiek) Mediaframe (invloed media op politiek)
Nieuws versterkt zonder voordoen Onderwerp vanuit een en zelfde
nieuwe feiten. Gevolg: media gaan ermee perspectief bekeken door media
in (bang geen aandacht), structurele
ontwikkelingen krijgen minder aandacht
, Personalisering (invloed media op politiek)
Medialogica (invloed media op politiek)
Het gaat om de persoon (politicus) zelf Regels media (kijkcijfers cruciaal, TV: het
ipv de standpunten beeld) hebben invloed op verhouding
vorm-inhoud/publieke opinie. Inhoud
steeds minder belangrijk
Vijf functies van politieke partijen Drie visies op politieke representativiteit
1. Articulatiefunctie: problemen op Afspiegelingsmodel: burger kiest
politieke agenda vertegenwoordiger en deze doen wat
2. Aggregatiefunctie: ideologie + burger ‘zou doen’ (gezien standpunt en
afweging geeft losse standpunten persoonlijke kwestie). Kritiek: over- en
3. Participatiefunctie: actief ondervertegenwoordiging
lidmaatschap Rolmodel: volk kiest vertegenwoordiging
4. Communicatiefunctie: kiezers en die beslist zelfstandig. Kritiek: de
informeren volksvertegenwoordiging maakt in NL
5. Rekruteringsfunctie: selectie en zelf geen afweging.
training Partijenmodel: niet vertegenwoordiger
maar partij besluit. Kritiek: matig
overeenkomend + rol lijsttrekker
onderschat.
Volkssoevereiniteit Zes voorwaarden voor representatieve
Regeringsvorm waar macht van democratie
regeerders uiteindelijk afkomstig is van 1. Gekozen vertegenwoordigers:
burgers, via algem. verkiezingen bepalen effectieve participatie + controle
welke partijen macht mogen krijgen politieke agenda
2. Vrije/eerlijke/regelmatige verkiezing
3. Vrijheid van meningsuiting
4. Onafhankelijke informatie
5. Vrijheid van vereniging
6. Inclusief burgerschap
Window of opportunity Barrièremiddel
Beleidswijzigingen treden op zodra alle 1. Probleem (h)erkennen (kabinet)
drie stromen gekoppeld raken hieraan/ 2. Afweging (TK)
elkaar doorkruizen 3. Besluitvorming (EK)
4. Uitvoering (kabinet)
Elk barrière conflict belangengroepen
Stromenmodel Systeemmodel
1. Partijenstroom: wie macht? Politiek Poortwachters
klimaat (duurzaamheid) Invoer-->omzetting-->uitvoer
2. Oplossingenstroom: technologische <-- feedback
mogelijkheden? Buitenland? Ideeën Invoer: maatschappelijke problemen in
beleidsvoorbereiding samenleving/ eisen en wensen op
3. Problemenstroom: wat staat hoog op publieke agenda
politieke agenda? Waar schrijft media Poortwachters: verzamelen wensen/
veel over? Draagvlak? problemen uit samenleving op politieke
agenda te krijgen
Omzetting: 3 fases:
1. Politieke agendavorming: bepalen hoe
hoog het probleem op politieke
agenda
