Zelfstudie AW: Domesticatie
Oerrunderen zijn inmiddels uitgestorven, maar waren groter dan runderen in de middeleeuwen. In de
middeleeuwen liepen kuddes op schrale velden rond dorpen en werden gehouden in kleine potstallen.
Nu zijn de runderen weer groter (door selectie op meer productie, en betere voeding).
Bij het oerrund was het geslachstverschil veel groter dan nu. Veel spiermassa (door testosteron) was
nodig voor concurrentie met andere stieren.
Bepaalde eigenschappen in een diersoort veranderen over de tijd dankzij natuurlijke selectie. De
term “survival of the fittest” wordt hiervoor gebruikt. Het fitste dier is het meest aangepaste dier (dus
ook aangepast aan samenleven met mensen). Het woord “survival” slaat vooral op het overleveren
van genen naar volgende generaties. Op individueel niveau betekent dit dus voortplanting. De fitste
dieren hebben een reproductief nageslacht.
Voorwaarden voor natuurlijke selectie zijn:
1) Er is variatie in individuele eigenschappen.
2) Een deel van deze variatie is erfelijk aan het nageslacht doorgegeven.
3) Niet alle individuen uit het nageslacht komen tot voortplanting Dus omvangrijke ‘pool’ nodig.
De individuen die het best aan hun omgeving zijn aangepast, maken de grootste kans
op eigen nageslacht.
Gunstige eigenschappen om Ongunstige eigenschappen om
gedomesticeerd te worden gedomesticeerd te worden
- Sociale levenswijze met hiërarchie - Solitaire levenswijze
- Promiscue (meerdere seksuele - Monogamie
partners) of harem - Veel vluchtgedrag
- Nestblijvers ( socialisatie) - Langzame voortplanting
- Verdedigend karakter - Selectief in gebruik van omgeving
- Flexibel in gebruik van (specialisten)
omgevingsfactoren = opportunist
De termen temmen, fokken, domesticatie en verwilderen worden nog wel eens door elkaar gebruikt.
De definities van deze termen zijn als volgt:
Temmen = een individueel wild dier handtam maken. Met name jonge dieren.
Fokken = gericht selecteren van individuen (evt op een specifieke eigenschap).
Domesticatie = voortplanting bevorderen van meest aan de mens aangepaste dieren.
Verwilderen = eenmaal gedomesticeerde dieren weer zonder menselijke invloed laten leven.
Artikel Prince: Behavioral development in animals undergoing domestication
1. Het feit dat honden vaker blaffen en dit doen in meer contexten dan wolven is een voorbeeld
van.... De drempelwaarde voor een bepaald gedrag wordt soms verlaagd door domesticatie,
waardoor het gedrag in frequentie toeneemt. Bij het blaffen van honden komt dit door een
combinatie van 1) selectie op waaksheid, 2) selectie op behouden van juveniel gedrag en )
gerelaxeerde selectie voor “stil zijn” voor een predator, en dat alles nog eventueel extra
bekrachtigd door de mens (verschilt per individu).
2. Geef 3 belangrijke effecten van domesticatie.
Lagere reactiviteit op omgevingsstimuli
Minder angst naar de mens & beter herstel na schrikken & kortere vluchtafstand tov mens
Morfologische aanpassingen
3. In welke mate helpt domesticatie bij het aanpassen aan de door ons opgedrongen
huisvestingscondities? Gedomesticeerde dieren zijn minder gevoelig voor aanpassingen van
de omgeving. Door domesticatie veranderen kenmerken van dieren dusdanig dat zij kunnen
overleven in de door ons opgedrongen huisvestingscondities.
4. Betekent gedomesticeerd zijn dat gedomesticeerde dieren sneller een aanvaardbare
welzijnsgraad behalen? Vermoedelijk niet. Ze kunnen er wel wat beter mee omgaan, maar dat
betekent niet dat alle individuen zich volledig kunnen aanpassen in hun leefomgeving. Wij
Oerrunderen zijn inmiddels uitgestorven, maar waren groter dan runderen in de middeleeuwen. In de
middeleeuwen liepen kuddes op schrale velden rond dorpen en werden gehouden in kleine potstallen.
Nu zijn de runderen weer groter (door selectie op meer productie, en betere voeding).
Bij het oerrund was het geslachstverschil veel groter dan nu. Veel spiermassa (door testosteron) was
nodig voor concurrentie met andere stieren.
Bepaalde eigenschappen in een diersoort veranderen over de tijd dankzij natuurlijke selectie. De
term “survival of the fittest” wordt hiervoor gebruikt. Het fitste dier is het meest aangepaste dier (dus
ook aangepast aan samenleven met mensen). Het woord “survival” slaat vooral op het overleveren
van genen naar volgende generaties. Op individueel niveau betekent dit dus voortplanting. De fitste
dieren hebben een reproductief nageslacht.
Voorwaarden voor natuurlijke selectie zijn:
1) Er is variatie in individuele eigenschappen.
2) Een deel van deze variatie is erfelijk aan het nageslacht doorgegeven.
3) Niet alle individuen uit het nageslacht komen tot voortplanting Dus omvangrijke ‘pool’ nodig.
De individuen die het best aan hun omgeving zijn aangepast, maken de grootste kans
op eigen nageslacht.
Gunstige eigenschappen om Ongunstige eigenschappen om
gedomesticeerd te worden gedomesticeerd te worden
- Sociale levenswijze met hiërarchie - Solitaire levenswijze
- Promiscue (meerdere seksuele - Monogamie
partners) of harem - Veel vluchtgedrag
- Nestblijvers ( socialisatie) - Langzame voortplanting
- Verdedigend karakter - Selectief in gebruik van omgeving
- Flexibel in gebruik van (specialisten)
omgevingsfactoren = opportunist
De termen temmen, fokken, domesticatie en verwilderen worden nog wel eens door elkaar gebruikt.
De definities van deze termen zijn als volgt:
Temmen = een individueel wild dier handtam maken. Met name jonge dieren.
Fokken = gericht selecteren van individuen (evt op een specifieke eigenschap).
Domesticatie = voortplanting bevorderen van meest aan de mens aangepaste dieren.
Verwilderen = eenmaal gedomesticeerde dieren weer zonder menselijke invloed laten leven.
Artikel Prince: Behavioral development in animals undergoing domestication
1. Het feit dat honden vaker blaffen en dit doen in meer contexten dan wolven is een voorbeeld
van.... De drempelwaarde voor een bepaald gedrag wordt soms verlaagd door domesticatie,
waardoor het gedrag in frequentie toeneemt. Bij het blaffen van honden komt dit door een
combinatie van 1) selectie op waaksheid, 2) selectie op behouden van juveniel gedrag en )
gerelaxeerde selectie voor “stil zijn” voor een predator, en dat alles nog eventueel extra
bekrachtigd door de mens (verschilt per individu).
2. Geef 3 belangrijke effecten van domesticatie.
Lagere reactiviteit op omgevingsstimuli
Minder angst naar de mens & beter herstel na schrikken & kortere vluchtafstand tov mens
Morfologische aanpassingen
3. In welke mate helpt domesticatie bij het aanpassen aan de door ons opgedrongen
huisvestingscondities? Gedomesticeerde dieren zijn minder gevoelig voor aanpassingen van
de omgeving. Door domesticatie veranderen kenmerken van dieren dusdanig dat zij kunnen
overleven in de door ons opgedrongen huisvestingscondities.
4. Betekent gedomesticeerd zijn dat gedomesticeerde dieren sneller een aanvaardbare
welzijnsgraad behalen? Vermoedelijk niet. Ze kunnen er wel wat beter mee omgaan, maar dat
betekent niet dat alle individuen zich volledig kunnen aanpassen in hun leefomgeving. Wij
