Hoofdstuk 1: Kennismaken met sociaal werk
1.1 Wat is sociaal werk?
Sociaal Werk is een internationaal erkende opleiding die aansluit op een internationaal
erkende beroepspraktijk.
1.1.1 Definities van sociaal werk
Van 2014: “Social work is a practice-based profession and an academic discipline that
promotes social change and development, social cohesion, and the empowerment and
liberation of people. Principles of social justice, human rights, collective responsibility and
respect for diversities are central to social work. Underpinned by theories of social work,
social sciences, humanities and indigenous knowledge, social work engages people and
structures to address life challenges and enhance wellbeing.”
Doelen:
● bevorderen van maatschappelijke verandering en ontwikkeling
● bevorderen van sociale cohesie
● bevrijden van mensen uit onderdrukking en hen bemoedigen en ondersteunen op
vastgelopen situaties los te wrikken
Fundamentele principes:
● sociale rechtvaardigheid
● mensenrechten
● collectieve verantwoordelijkheid
● respect voor diversiteit
Kennis:
● theorieën over sociaal werk
● uit sociale wetenschappen en de geesteswetenschappen
● uit gemeenschappen waarin sociaal werk zich beweegt
Andere benadering: richt zich via het bevorderen van ‘burgerschap’ en ‘participatie’ op het
aanpassen van mensen en op het anticiperen op de complexe veranderingen in de
samenleving.
→ “Het werken aan de participatiesamenleving”
Sociaal werkers hebben extra aandacht voor kwetsbare burgers → bijdragen aan
een inclusieve samenleving. Weerbare burgers zijn ook in beeld als het gaat om het
verbinden met kwetsbare burgers.
1.1.2 Verschillende betekenissen van sociaal werk.
Er zijn op z’n minst 4 verschillende betekenissen voor ‘sociaal werk’:
, 1) Het staat voor een cluster van beroepen in de sector zorg en welzijn. Het is dus niet
één beroep, maar een verzameling van beroepen met overeenkomsten.
2) Het staat voor een sector of domein → zorg en welzijn. Het is een
aanduiding voor alle voorzieningen regelingen op het vlak van zorg en
welzijn
3) Het staat voor een specifieke opleiding. Een sociaal werker is een hoogopgeleide
professional die vooral in de publieke sector werkzaam is.
4) Het staat voor een kennisdomein. Je mag pas over een echt beroep
spreken als er sprake is van een duidelijk te onderscheiden, eigen
kennisgebied → body of knowledge.
1.1.3 Kerntaken: het hart van sociaal werk.
Kerntaken zijn taken die de afzonderlijke beroepen binnen het sociaal werk overstijgen en
die ze in zekere zin gemeenschappelijk hebben.
1) Ondersteunen en wegwijs maken.
Sociaal werkers ondersteunen kwetsbare mensen → ze moeten goed de weg
kennen in de samenleving. Een goed advies, juiste informatie en zinvolle
verwijzing behoren tot het handwerk van de sociale professional. Ook het stellen
van een diagnose/indicatie of het doen van een assessment zitten in de
gereedschapskist.
2) Voor iemand zorgen.
Sociaal werk bestaat uit het leveren van diensten aan mensen met een (ernstige)
lichamelijke, verstandelijke, psychische of sociale beperking. De doorlopende
ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben en waarbij het vooral gaat om
mensen te helpen dat te doen wat zij willen doen → support.
3) Ontwikkelen en opvoeden.
Je kunt hierbij denken aan werksoorten als opvoedingsondersteuning, jeugd- en
jongerenwerk, sociaal-cultureel werk met uitlopen naar de cultuur en de sport, de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
4) Ingrijpen en optreden.
Interventie → het kan nodig zijn om echt in te grijpen in een gezin, bij bijvoorbeeld
huiselijk geweld. Bij ingrijpen en optreden kunnen ook behandelingen als
taakstraffen en intensieve trainingen in gesloten instellingen aan de orde zijn.
5) Gedrag beïnvloeden.
Dit gebeurt een deel door preventie: voorkomen dat het misgaat. Gedrag beïnvloedt
je door de omstandigheden te veranderen, sociale problemen kunnen soms
voorkomen worden door iets in de ruimtelijke omgeving te veranderen. Een
andere manier → het versterken van sociale en (inter)cuturele competenties van
mensen.
6) Verhoudingen beïnvloeden.
1.1 Wat is sociaal werk?
Sociaal Werk is een internationaal erkende opleiding die aansluit op een internationaal
erkende beroepspraktijk.
1.1.1 Definities van sociaal werk
Van 2014: “Social work is a practice-based profession and an academic discipline that
promotes social change and development, social cohesion, and the empowerment and
liberation of people. Principles of social justice, human rights, collective responsibility and
respect for diversities are central to social work. Underpinned by theories of social work,
social sciences, humanities and indigenous knowledge, social work engages people and
structures to address life challenges and enhance wellbeing.”
Doelen:
● bevorderen van maatschappelijke verandering en ontwikkeling
● bevorderen van sociale cohesie
● bevrijden van mensen uit onderdrukking en hen bemoedigen en ondersteunen op
vastgelopen situaties los te wrikken
Fundamentele principes:
● sociale rechtvaardigheid
● mensenrechten
● collectieve verantwoordelijkheid
● respect voor diversiteit
Kennis:
● theorieën over sociaal werk
● uit sociale wetenschappen en de geesteswetenschappen
● uit gemeenschappen waarin sociaal werk zich beweegt
Andere benadering: richt zich via het bevorderen van ‘burgerschap’ en ‘participatie’ op het
aanpassen van mensen en op het anticiperen op de complexe veranderingen in de
samenleving.
→ “Het werken aan de participatiesamenleving”
Sociaal werkers hebben extra aandacht voor kwetsbare burgers → bijdragen aan
een inclusieve samenleving. Weerbare burgers zijn ook in beeld als het gaat om het
verbinden met kwetsbare burgers.
1.1.2 Verschillende betekenissen van sociaal werk.
Er zijn op z’n minst 4 verschillende betekenissen voor ‘sociaal werk’:
, 1) Het staat voor een cluster van beroepen in de sector zorg en welzijn. Het is dus niet
één beroep, maar een verzameling van beroepen met overeenkomsten.
2) Het staat voor een sector of domein → zorg en welzijn. Het is een
aanduiding voor alle voorzieningen regelingen op het vlak van zorg en
welzijn
3) Het staat voor een specifieke opleiding. Een sociaal werker is een hoogopgeleide
professional die vooral in de publieke sector werkzaam is.
4) Het staat voor een kennisdomein. Je mag pas over een echt beroep
spreken als er sprake is van een duidelijk te onderscheiden, eigen
kennisgebied → body of knowledge.
1.1.3 Kerntaken: het hart van sociaal werk.
Kerntaken zijn taken die de afzonderlijke beroepen binnen het sociaal werk overstijgen en
die ze in zekere zin gemeenschappelijk hebben.
1) Ondersteunen en wegwijs maken.
Sociaal werkers ondersteunen kwetsbare mensen → ze moeten goed de weg
kennen in de samenleving. Een goed advies, juiste informatie en zinvolle
verwijzing behoren tot het handwerk van de sociale professional. Ook het stellen
van een diagnose/indicatie of het doen van een assessment zitten in de
gereedschapskist.
2) Voor iemand zorgen.
Sociaal werk bestaat uit het leveren van diensten aan mensen met een (ernstige)
lichamelijke, verstandelijke, psychische of sociale beperking. De doorlopende
ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben en waarbij het vooral gaat om
mensen te helpen dat te doen wat zij willen doen → support.
3) Ontwikkelen en opvoeden.
Je kunt hierbij denken aan werksoorten als opvoedingsondersteuning, jeugd- en
jongerenwerk, sociaal-cultureel werk met uitlopen naar de cultuur en de sport, de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
4) Ingrijpen en optreden.
Interventie → het kan nodig zijn om echt in te grijpen in een gezin, bij bijvoorbeeld
huiselijk geweld. Bij ingrijpen en optreden kunnen ook behandelingen als
taakstraffen en intensieve trainingen in gesloten instellingen aan de orde zijn.
5) Gedrag beïnvloeden.
Dit gebeurt een deel door preventie: voorkomen dat het misgaat. Gedrag beïnvloedt
je door de omstandigheden te veranderen, sociale problemen kunnen soms
voorkomen worden door iets in de ruimtelijke omgeving te veranderen. Een
andere manier → het versterken van sociale en (inter)cuturele competenties van
mensen.
6) Verhoudingen beïnvloeden.
