Praktijk onderzoek
Inhoud
1 Een inleiding op praktijkonderzoek.....................................................................................................5
1.1 Onderzoek in het dagelijks leven en wetenschappelijk onderzoek...............................................5
1.2 Hoe verhoudt praktijkonderzoek zich tot fundamenteel en toegepast onderzoek......................5
1.3 3 onderzoeksbenaderingen of paradigma’s..................................................................................6
1.3.1 Positieve onderzoeksbenadering...........................................................................................6
1.3.2 constructivistische of interpretatieve onderzoeksbenadering...............................................6
1.3.3 Kritisch emancipatorische onderzoeksbenadering................................................................6
2 Spelregels onderzoek oriënteren.........................................................................................................7
2.1 Een definitie van praktijkonderzoek.............................................................................................7
2.2 Cyclus van praktijkonderzoek.......................................................................................................7
2.3 Spelregels van praktijkonderzoek en kwaliteitscriteria (p 44)......................................................8
2.3.1 Betrouwbaarheid...................................................................................................................8
2.3.2 Validiteit................................................................................................................................9
2.3.3 Bruikbaarheid en relevantie...................................................................................................9
2.3.4 Externe validiteit en overdraagbaarheid..............................................................................10
2.4 Oriënteren: p 85-113..................................................................................................................10
2.4.1 Aanleiding voor een praktijkonderzoek...............................................................................10
2.4.2 Praktijkprobleem als startpunt van je PO............................................................................10
2.4.3 De context in kaart brengen of de contextanalyse..............................................................11
2.4.4 Verkennende probleemanalyse van praktijkprobleem........................................................11
2.4.5 Het praktijkprobleem beschrijven adhv 5xW+H methode...................................................11
3 Richten en formuleren van onderzoeksvragen..................................................................................12
3.1 Kernactiviteit richten..................................................................................................................12
3.2 Inzoomen op het praktijkprobleem en keuzes maken................................................................12
3.3 Onderzoeksdoel formuleren.......................................................................................................13
3.4 Onderzoeksvragen verkennen....................................................................................................14
3.5 Reikwijdte vd onderzoeksvraag bepalen....................................................................................14
3.6 Onderzoeksvraag uitwerken in hoofdvraag en deelvragen........................................................15
3.7 Richtlijnen voor het formuleren en controleren vd onderzoeksvraag........................................15
4 Kritisch denken en bronnen vinden...................................................................................................16
4.1 Kritisch denken...........................................................................................................................16
4.1.1 Componenten van “kritisch denken”...................................................................................16
4.2 Bronnen vinden..........................................................................................................................17
, 4.3 Systematisch bronnen zoeken....................................................................................................17
4.3.1 Trunkeren............................................................................................................................17
4.3.2 Booleaanse operatoren.......................................................................................................18
4.3.3 Sneeuwbal-methode............................................................................................................18
5 Bronnen kritisch beoordelen en systematisch verwerken.................................................................18
5.1 Gevonden info: beoordelen........................................................................................................18
5.2 Bronnen systematisch: verwerken..............................................................................................19
5.2.1 Orden je info........................................................................................................................19
5.3 Bronnen systematisch: rapporteren...........................................................................................19
5.3.1 Wat is plagiaat.....................................................................................................................19
5.3.2 Onthoud in het kader van je opleiding.................................................................................20
5.3.3 Waarover gaat de APA-norm?.............................................................................................20
5.3.4 Voorbeeld parafrase/citaat..................................................................................................20
5.3.5 De APA-norm gaat dus over:................................................................................................20
6 Plannen..............................................................................................................................................20
6.1 Kwantitatieve of kwalitatieve benadering..................................................................................21
6.2 Methode van dataverzameling kiezen: overzicht.......................................................................22
6.3 Respondenten selecteren...........................................................................................................23
6.4 Beschrijven en plannen van onderzoeksactiviteiten...................................................................24
6.5 Opstellen onderzoeksvraag........................................................................................................24
7 observeren.........................................................................................................................................24
7.1 verzamelen – algemeen..............................................................................................................24
7.1.1 Kijkpunten, observatiepunten en/of vragen die getal opleveren........................................25
7.1.2 Gesloten kijkpunten, observatiepunten en/of vragen.........................................................25
7.1.3 Open kijkpunten, observatiepunten en/of vragen...............................................................26
7.2 Observeren- data verzamelen: p 185-198..................................................................................26
7.2.1 Observatie als onderzoeksmethode....................................................................................26
7.2.2 Instrument ontw voor dataverzameling..............................................................................26
7.2.3 Denk vooraf zeer goed na over “wat” en “hoe” verzamelen...............................................27
7.2.4 Vorm: op welke wijze observeer je?....................................................................................28
7.2.5 Richtlijnen ivm het verzamelen van observatiedata............................................................28
7.3 Observeren- data verwerken – analyseren (p 185-198) 7...........................................................29
7.3.1 Kwantitatieve verwerking v getallen en gesloten antwoorden............................................29
7.3.2 Kwalitatieve verwerking van open antwoorden..................................................................29
7.3.3 Fouten bij het observeren....................................................................................................30
7.4 Observeren: rapporteren en presenteren..................................................................................30
,8 Interview............................................................................................................................................31
8.1 Interview- data verzamelen........................................................................................................31
8.2 Interviewen- data verzamelen en analyseren.............................................................................33
8.3 Interviewen-rapporteren............................................................................................................34
9 Vragenlijst..........................................................................................................................................34
9.1 Vragenlijst of enquête als onderzoeksmethode.........................................................................34
9.1.1 Terminologie........................................................................................................................34
9.1.2 Omschrijving........................................................................................................................35
9.1.3 Surveyonderzoek of survey..................................................................................................35
9.1.4 Voor en nadelen gestructureerde vragenlijst/enquête.......................................................36
9.2 Vragenlijst of enquête: data verzamelen....................................................................................36
9.2.1 Onderzoeksvraag als startpunt voor ontwikkelen van vragenlijst.......................................36
9.2.2 Vragenlijst opstellen............................................................................................................36
9.2.3 Even wat vragen opstellen...................................................................................................37
9.2.4 Aandachtspunten en tips bij opstellen v vragenlijsten........................................................37
9.2.5 Vragenlijst aanbieden..........................................................................................................38
9.2.6 Vergeet je respondenten niet..............................................................................................39
9.2.7 Online tools om vragenlijst te ontwerpen en data re analyseren........................................39
9.3 Vragenlijst of enquête: data verwerken – analyseren................................................................39
9.3.1 Data uit vragenlijst verwerken en analyseren......................................................................39
10 Onderzoek met kinderen.................................................................................................................39
10.1 Onderzoek met kinderen..........................................................................................................39
10.1.1 ABR als onderzoeksmethode.............................................................................................40
10.2 Onderzoek met kinderen – data verzamelen............................................................................41
10.2.1 rekening houden met context...........................................................................................41
10.2.2 3 types onderzoeksactiviteiten..........................................................................................42
10.2.3 Ethisch handelen in onderzoek met kinderen....................................................................42
10.2.4 Denk vooraf zeer goed na over “wat” en “hoe” verzamelen.............................................44
10.3 Onderzoek met kinderen – data verwerken.............................................................................44
10.3.1 Eerste ordening vd data.....................................................................................................44
10.3.2 Thematische analyse..........................................................................................................45
10.3.3 Visueel-narratieve verwerking van de foto’s.....................................................................45
10.3.4 Resultaten..........................................................................................................................45
10.4 Onderzoek met kinderen – data rapporteren en presenteren.................................................46
11 Kwantitatieve gegevens...................................................................................................................47
11.1 Het taalgebruik van het kwantitatief onderzoek......................................................................47
, 11.1.1 Het domein........................................................................................................................47
11.1.2 Variabelen..........................................................................................................................47
11.1.3 De waarden.......................................................................................................................49
11.1.4 Datamatrix.........................................................................................................................49
11.2 Tabellen...................................................................................................................................52
11.2.1 Niet-gegroepeerde frequentieverdeling............................................................................52
11.2.2 Gegroepeerde frequentieverdeling...................................................................................53
11.3 Grafieken..................................................................................................................................53
11.3.1 Staafdiagram......................................................................................................................54
11.3.2 Histogram..........................................................................................................................55
11.3.3 Lijngrafiek..........................................................................................................................55
11.3.4 Vlakdiagrammen – cirkeldiagram......................................................................................55
11.4 Inleiding en situering................................................................................................................56
11.5 Centrum-en spreidingsmaten op nominaal en ordinaal meetniveau.......................................57
11.6 Centrum- en spreidingsmaten op interval- of ratio meetniveau..............................................58
11.7 Toepassing vn het rekenkundig gemiddelde en de standaardafwijking...................................59
11.8 De mediaan bij kwantitatieve kenmerken................................................................................60
11.9 Wanneer wel, wanneer niet het gemiddelde en de standaardafwijking gebruiken.................61
11.10 De interkwartielafstand (IKA) bij kwantitatieve kenmerken...................................................61
11.11 De keuze van een centrum- en spreidingsmaat......................................................................63
11.12 De kruistabel...........................................................................................................................63
11.13 De sterkte v/e statisch verband..............................................................................................64
11.14 Significantie............................................................................................................................65
12 Ontwerponderzoek..........................................................................................................................66
12.1 Ontwerponderzoek: omschrijving en algemene kenmerken...................................................67
12.1.1 Ontwerponderzoek: waar start het?..................................................................................67
12.1.2 Definitie innovatie, ontwerp en definitie ontwerp............................................................67
12.2 De 1ste onderzoeksfase v/e ontwerponderzoek........................................................................68
12.2.1 Fase 1: vooronderzoek om ontwerpeisen in kaart te brengen..........................................68
12.3 de 2de onderzoeksfase van een ontwerponderzoek (p 279)......................................................68
12.3.1 fase 2: innovatiecyclus.......................................................................................................68
12.4 ontwerpen (280-286)................................................................................................................69
12.5 Rapporteren en presenteren bij ontwerponderzoek (p292).....................................................69
Les 1
Inhoud
1 Een inleiding op praktijkonderzoek.....................................................................................................5
1.1 Onderzoek in het dagelijks leven en wetenschappelijk onderzoek...............................................5
1.2 Hoe verhoudt praktijkonderzoek zich tot fundamenteel en toegepast onderzoek......................5
1.3 3 onderzoeksbenaderingen of paradigma’s..................................................................................6
1.3.1 Positieve onderzoeksbenadering...........................................................................................6
1.3.2 constructivistische of interpretatieve onderzoeksbenadering...............................................6
1.3.3 Kritisch emancipatorische onderzoeksbenadering................................................................6
2 Spelregels onderzoek oriënteren.........................................................................................................7
2.1 Een definitie van praktijkonderzoek.............................................................................................7
2.2 Cyclus van praktijkonderzoek.......................................................................................................7
2.3 Spelregels van praktijkonderzoek en kwaliteitscriteria (p 44)......................................................8
2.3.1 Betrouwbaarheid...................................................................................................................8
2.3.2 Validiteit................................................................................................................................9
2.3.3 Bruikbaarheid en relevantie...................................................................................................9
2.3.4 Externe validiteit en overdraagbaarheid..............................................................................10
2.4 Oriënteren: p 85-113..................................................................................................................10
2.4.1 Aanleiding voor een praktijkonderzoek...............................................................................10
2.4.2 Praktijkprobleem als startpunt van je PO............................................................................10
2.4.3 De context in kaart brengen of de contextanalyse..............................................................11
2.4.4 Verkennende probleemanalyse van praktijkprobleem........................................................11
2.4.5 Het praktijkprobleem beschrijven adhv 5xW+H methode...................................................11
3 Richten en formuleren van onderzoeksvragen..................................................................................12
3.1 Kernactiviteit richten..................................................................................................................12
3.2 Inzoomen op het praktijkprobleem en keuzes maken................................................................12
3.3 Onderzoeksdoel formuleren.......................................................................................................13
3.4 Onderzoeksvragen verkennen....................................................................................................14
3.5 Reikwijdte vd onderzoeksvraag bepalen....................................................................................14
3.6 Onderzoeksvraag uitwerken in hoofdvraag en deelvragen........................................................15
3.7 Richtlijnen voor het formuleren en controleren vd onderzoeksvraag........................................15
4 Kritisch denken en bronnen vinden...................................................................................................16
4.1 Kritisch denken...........................................................................................................................16
4.1.1 Componenten van “kritisch denken”...................................................................................16
4.2 Bronnen vinden..........................................................................................................................17
, 4.3 Systematisch bronnen zoeken....................................................................................................17
4.3.1 Trunkeren............................................................................................................................17
4.3.2 Booleaanse operatoren.......................................................................................................18
4.3.3 Sneeuwbal-methode............................................................................................................18
5 Bronnen kritisch beoordelen en systematisch verwerken.................................................................18
5.1 Gevonden info: beoordelen........................................................................................................18
5.2 Bronnen systematisch: verwerken..............................................................................................19
5.2.1 Orden je info........................................................................................................................19
5.3 Bronnen systematisch: rapporteren...........................................................................................19
5.3.1 Wat is plagiaat.....................................................................................................................19
5.3.2 Onthoud in het kader van je opleiding.................................................................................20
5.3.3 Waarover gaat de APA-norm?.............................................................................................20
5.3.4 Voorbeeld parafrase/citaat..................................................................................................20
5.3.5 De APA-norm gaat dus over:................................................................................................20
6 Plannen..............................................................................................................................................20
6.1 Kwantitatieve of kwalitatieve benadering..................................................................................21
6.2 Methode van dataverzameling kiezen: overzicht.......................................................................22
6.3 Respondenten selecteren...........................................................................................................23
6.4 Beschrijven en plannen van onderzoeksactiviteiten...................................................................24
6.5 Opstellen onderzoeksvraag........................................................................................................24
7 observeren.........................................................................................................................................24
7.1 verzamelen – algemeen..............................................................................................................24
7.1.1 Kijkpunten, observatiepunten en/of vragen die getal opleveren........................................25
7.1.2 Gesloten kijkpunten, observatiepunten en/of vragen.........................................................25
7.1.3 Open kijkpunten, observatiepunten en/of vragen...............................................................26
7.2 Observeren- data verzamelen: p 185-198..................................................................................26
7.2.1 Observatie als onderzoeksmethode....................................................................................26
7.2.2 Instrument ontw voor dataverzameling..............................................................................26
7.2.3 Denk vooraf zeer goed na over “wat” en “hoe” verzamelen...............................................27
7.2.4 Vorm: op welke wijze observeer je?....................................................................................28
7.2.5 Richtlijnen ivm het verzamelen van observatiedata............................................................28
7.3 Observeren- data verwerken – analyseren (p 185-198) 7...........................................................29
7.3.1 Kwantitatieve verwerking v getallen en gesloten antwoorden............................................29
7.3.2 Kwalitatieve verwerking van open antwoorden..................................................................29
7.3.3 Fouten bij het observeren....................................................................................................30
7.4 Observeren: rapporteren en presenteren..................................................................................30
,8 Interview............................................................................................................................................31
8.1 Interview- data verzamelen........................................................................................................31
8.2 Interviewen- data verzamelen en analyseren.............................................................................33
8.3 Interviewen-rapporteren............................................................................................................34
9 Vragenlijst..........................................................................................................................................34
9.1 Vragenlijst of enquête als onderzoeksmethode.........................................................................34
9.1.1 Terminologie........................................................................................................................34
9.1.2 Omschrijving........................................................................................................................35
9.1.3 Surveyonderzoek of survey..................................................................................................35
9.1.4 Voor en nadelen gestructureerde vragenlijst/enquête.......................................................36
9.2 Vragenlijst of enquête: data verzamelen....................................................................................36
9.2.1 Onderzoeksvraag als startpunt voor ontwikkelen van vragenlijst.......................................36
9.2.2 Vragenlijst opstellen............................................................................................................36
9.2.3 Even wat vragen opstellen...................................................................................................37
9.2.4 Aandachtspunten en tips bij opstellen v vragenlijsten........................................................37
9.2.5 Vragenlijst aanbieden..........................................................................................................38
9.2.6 Vergeet je respondenten niet..............................................................................................39
9.2.7 Online tools om vragenlijst te ontwerpen en data re analyseren........................................39
9.3 Vragenlijst of enquête: data verwerken – analyseren................................................................39
9.3.1 Data uit vragenlijst verwerken en analyseren......................................................................39
10 Onderzoek met kinderen.................................................................................................................39
10.1 Onderzoek met kinderen..........................................................................................................39
10.1.1 ABR als onderzoeksmethode.............................................................................................40
10.2 Onderzoek met kinderen – data verzamelen............................................................................41
10.2.1 rekening houden met context...........................................................................................41
10.2.2 3 types onderzoeksactiviteiten..........................................................................................42
10.2.3 Ethisch handelen in onderzoek met kinderen....................................................................42
10.2.4 Denk vooraf zeer goed na over “wat” en “hoe” verzamelen.............................................44
10.3 Onderzoek met kinderen – data verwerken.............................................................................44
10.3.1 Eerste ordening vd data.....................................................................................................44
10.3.2 Thematische analyse..........................................................................................................45
10.3.3 Visueel-narratieve verwerking van de foto’s.....................................................................45
10.3.4 Resultaten..........................................................................................................................45
10.4 Onderzoek met kinderen – data rapporteren en presenteren.................................................46
11 Kwantitatieve gegevens...................................................................................................................47
11.1 Het taalgebruik van het kwantitatief onderzoek......................................................................47
, 11.1.1 Het domein........................................................................................................................47
11.1.2 Variabelen..........................................................................................................................47
11.1.3 De waarden.......................................................................................................................49
11.1.4 Datamatrix.........................................................................................................................49
11.2 Tabellen...................................................................................................................................52
11.2.1 Niet-gegroepeerde frequentieverdeling............................................................................52
11.2.2 Gegroepeerde frequentieverdeling...................................................................................53
11.3 Grafieken..................................................................................................................................53
11.3.1 Staafdiagram......................................................................................................................54
11.3.2 Histogram..........................................................................................................................55
11.3.3 Lijngrafiek..........................................................................................................................55
11.3.4 Vlakdiagrammen – cirkeldiagram......................................................................................55
11.4 Inleiding en situering................................................................................................................56
11.5 Centrum-en spreidingsmaten op nominaal en ordinaal meetniveau.......................................57
11.6 Centrum- en spreidingsmaten op interval- of ratio meetniveau..............................................58
11.7 Toepassing vn het rekenkundig gemiddelde en de standaardafwijking...................................59
11.8 De mediaan bij kwantitatieve kenmerken................................................................................60
11.9 Wanneer wel, wanneer niet het gemiddelde en de standaardafwijking gebruiken.................61
11.10 De interkwartielafstand (IKA) bij kwantitatieve kenmerken...................................................61
11.11 De keuze van een centrum- en spreidingsmaat......................................................................63
11.12 De kruistabel...........................................................................................................................63
11.13 De sterkte v/e statisch verband..............................................................................................64
11.14 Significantie............................................................................................................................65
12 Ontwerponderzoek..........................................................................................................................66
12.1 Ontwerponderzoek: omschrijving en algemene kenmerken...................................................67
12.1.1 Ontwerponderzoek: waar start het?..................................................................................67
12.1.2 Definitie innovatie, ontwerp en definitie ontwerp............................................................67
12.2 De 1ste onderzoeksfase v/e ontwerponderzoek........................................................................68
12.2.1 Fase 1: vooronderzoek om ontwerpeisen in kaart te brengen..........................................68
12.3 de 2de onderzoeksfase van een ontwerponderzoek (p 279)......................................................68
12.3.1 fase 2: innovatiecyclus.......................................................................................................68
12.4 ontwerpen (280-286)................................................................................................................69
12.5 Rapporteren en presenteren bij ontwerponderzoek (p292).....................................................69
Les 1
