Samenvatting eet- en
drinkproblemen bij kinderen
Hoofdstukken: 1, 2, 5.1-5.5, 6.1, 7.1 en 8.1
Hoofdstuk 1: ontwikkeling en aspecten gerelateerd aan eten, drinken en slikken
1.1 Motorisch leren en neuroplasticiteit
Eten van een lepel, drinken uit een beker of rietje en kauwen van vast voedsel zijn
vaardigheden die een kind in het eerste levensjaar leert en steeds beter onder controle
krijgt. Studies hebben een sterke relatie laten zien tussen motorisch leren en
neuroplasticiteit.
Neuroplasticiteit: de mogelijkheid van het brein om te veranderen en zich aan te passen aan
nieuwe situaties deze veranderingen leiden weer tot veranderingen in het gedrag.
Principes binnen neuroplasticiteit
- Specificiteit
- Herhaling is belangrijk
- Intensiteit is belangrijk
- Tijd is belangrijk
- Gebruik het en verbeter het
= worden gebruikt bij revalidatie van volwassenen en laten zien hoe ontwikkeling verloopt
en kunnen daarom worden gebruikt bij de begeleiding van het leren van vaardigheden door
jonge kinderen.
Motorisch leren kan op vele manieren. Bij de therapie zal men goed moeten kijken welke
manier van leren het beste past bij het kind. Hoe leert het kind het beste? Aandacht voor
adaptieruimte van het kind is van groot belang bij het motorisch leren. Trainen van
vaardigheden blijkt het meest effectief met daarbij reorganisatie van representaties voor
bewegingen in de motorische schors van de grote hersenen.
Ook is het belangrijk om te variëren in kleine en grote lepel, kleine en grote hap of
afwisselend een platte en diepe lepel gebruiken.
1.2 Ontwikkeling van (senso)motoriek en mondmotoriek
In de ontwikkeling is er een voortdurende uitbereiding van grof- en fijnmotorische
vaardigheden, waardoor het kind steeds onafhankelijker wordt en steeds meer in staat is
zich aan (sociale) omstandighedden aan te passen>
Ontwikkeling: is een combinatie van groeien, leren, ervaren en interactie met de omgeving.
Op allerlei manieren krijgt het kind prikkels (aanraking, smaak, geluid, bewogen worden en
visuele prikkels), die het moet verwerken en waarop het kan reageren. In de loop van de
ontwikkeling wordt het reageren hierop steeds willekeuriger en bewuster.
, 1.2.1 Motorische ontwikkeling
Motorische ontwikkeling: komt vanaf de geboorte tot aan de volwassenheid tot stand door
de rijping van het CZS, ervaring en oefening.
De houding van een pasgeboren a terme zuigeling wordt gekenmerkt door totale flexie van
het lichaam. In deze periode bepalen de reflexactiviteit en niet-willekeurige bewegingen de
motoriek van het kind.
De normale ontwikkeling wordt gekenmerkt door gegeneraliseerde bewegingen.
Gegeneraliseerde bewegingen: zijn complexe en gevarieerde bewegingen waaraan hoofd,
romp armen en benen meedoen.
Die patronen blijven bestaan tot het moment waarop de doelgerichte motoriek ontstaat (3-4
maanden)
Ook de anti-zwaartekrachtmotoriek speelt een rol in de motorische ontwikkeling. Het kind
wordt steeds meer rechtopgehouden en gaat zichzelf steeds vaker oprichten.
De vaardigheden rond het eten en drinken volgen de ontwikkeling van verticaliseren.
- Lepelvoeding: lukt het beste als het kind wat meer rechtop kan zitten
- Kauwen van vast voedsel: vraagt om een houding waarbij het hoofd stabiel op de
romp kan worden gehouden.
1.2.2 Prikkelverwerking in het mondgebied
Voelen, ruiken, horen, zien en informatie uit proprioceptieve (spieren en gewrichten) en
vestibulaire (evenwicht en beweging) systeem geven het kind prikkels, die het gaat leren
verwerken. Daarin zijn een aantal stappen te herkennen:
- Informatie ontvangen en registeren
- Betekenis en informatie aan die stimulus kunnen ontlenen
- Deze informatie met andere informatie kunnen integreren
- Deze gegevens met eerdere motorische en sensorische ervaringen integreren
- Vervolgens een efficiënte adaptieve respons geven
- Deze respons voor toekomstige gebruik registeren
De mond is erg belangrijk. Het mondgebied is rijk aan receptoren die in staat zijn om de
kleinste stukjes materiaal te voelen en herkennen. Elke aanraking in en rond de mond leidt
tot een motorische reactie.
1.3 Fysiologie van het eten en slikken
Het transport van de bolus door de mond en keel en het slikken ken drie fases
1. Bewust en willekeurig: orale fase
a) De mond wordt geopend, zodat het voedsel afgebeten kan worden met de
tanden of in de mond geplaatst kan worden. Er komt speeksel door de
speekselklieren.
b) Er vindt daarna bolusvorming plaats en wordt de voedselbrok naar achteren
getransporteerd door een golfbeweging van de tong.
drinkproblemen bij kinderen
Hoofdstukken: 1, 2, 5.1-5.5, 6.1, 7.1 en 8.1
Hoofdstuk 1: ontwikkeling en aspecten gerelateerd aan eten, drinken en slikken
1.1 Motorisch leren en neuroplasticiteit
Eten van een lepel, drinken uit een beker of rietje en kauwen van vast voedsel zijn
vaardigheden die een kind in het eerste levensjaar leert en steeds beter onder controle
krijgt. Studies hebben een sterke relatie laten zien tussen motorisch leren en
neuroplasticiteit.
Neuroplasticiteit: de mogelijkheid van het brein om te veranderen en zich aan te passen aan
nieuwe situaties deze veranderingen leiden weer tot veranderingen in het gedrag.
Principes binnen neuroplasticiteit
- Specificiteit
- Herhaling is belangrijk
- Intensiteit is belangrijk
- Tijd is belangrijk
- Gebruik het en verbeter het
= worden gebruikt bij revalidatie van volwassenen en laten zien hoe ontwikkeling verloopt
en kunnen daarom worden gebruikt bij de begeleiding van het leren van vaardigheden door
jonge kinderen.
Motorisch leren kan op vele manieren. Bij de therapie zal men goed moeten kijken welke
manier van leren het beste past bij het kind. Hoe leert het kind het beste? Aandacht voor
adaptieruimte van het kind is van groot belang bij het motorisch leren. Trainen van
vaardigheden blijkt het meest effectief met daarbij reorganisatie van representaties voor
bewegingen in de motorische schors van de grote hersenen.
Ook is het belangrijk om te variëren in kleine en grote lepel, kleine en grote hap of
afwisselend een platte en diepe lepel gebruiken.
1.2 Ontwikkeling van (senso)motoriek en mondmotoriek
In de ontwikkeling is er een voortdurende uitbereiding van grof- en fijnmotorische
vaardigheden, waardoor het kind steeds onafhankelijker wordt en steeds meer in staat is
zich aan (sociale) omstandighedden aan te passen>
Ontwikkeling: is een combinatie van groeien, leren, ervaren en interactie met de omgeving.
Op allerlei manieren krijgt het kind prikkels (aanraking, smaak, geluid, bewogen worden en
visuele prikkels), die het moet verwerken en waarop het kan reageren. In de loop van de
ontwikkeling wordt het reageren hierop steeds willekeuriger en bewuster.
, 1.2.1 Motorische ontwikkeling
Motorische ontwikkeling: komt vanaf de geboorte tot aan de volwassenheid tot stand door
de rijping van het CZS, ervaring en oefening.
De houding van een pasgeboren a terme zuigeling wordt gekenmerkt door totale flexie van
het lichaam. In deze periode bepalen de reflexactiviteit en niet-willekeurige bewegingen de
motoriek van het kind.
De normale ontwikkeling wordt gekenmerkt door gegeneraliseerde bewegingen.
Gegeneraliseerde bewegingen: zijn complexe en gevarieerde bewegingen waaraan hoofd,
romp armen en benen meedoen.
Die patronen blijven bestaan tot het moment waarop de doelgerichte motoriek ontstaat (3-4
maanden)
Ook de anti-zwaartekrachtmotoriek speelt een rol in de motorische ontwikkeling. Het kind
wordt steeds meer rechtopgehouden en gaat zichzelf steeds vaker oprichten.
De vaardigheden rond het eten en drinken volgen de ontwikkeling van verticaliseren.
- Lepelvoeding: lukt het beste als het kind wat meer rechtop kan zitten
- Kauwen van vast voedsel: vraagt om een houding waarbij het hoofd stabiel op de
romp kan worden gehouden.
1.2.2 Prikkelverwerking in het mondgebied
Voelen, ruiken, horen, zien en informatie uit proprioceptieve (spieren en gewrichten) en
vestibulaire (evenwicht en beweging) systeem geven het kind prikkels, die het gaat leren
verwerken. Daarin zijn een aantal stappen te herkennen:
- Informatie ontvangen en registeren
- Betekenis en informatie aan die stimulus kunnen ontlenen
- Deze informatie met andere informatie kunnen integreren
- Deze gegevens met eerdere motorische en sensorische ervaringen integreren
- Vervolgens een efficiënte adaptieve respons geven
- Deze respons voor toekomstige gebruik registeren
De mond is erg belangrijk. Het mondgebied is rijk aan receptoren die in staat zijn om de
kleinste stukjes materiaal te voelen en herkennen. Elke aanraking in en rond de mond leidt
tot een motorische reactie.
1.3 Fysiologie van het eten en slikken
Het transport van de bolus door de mond en keel en het slikken ken drie fases
1. Bewust en willekeurig: orale fase
a) De mond wordt geopend, zodat het voedsel afgebeten kan worden met de
tanden of in de mond geplaatst kan worden. Er komt speeksel door de
speekselklieren.
b) Er vindt daarna bolusvorming plaats en wordt de voedselbrok naar achteren
getransporteerd door een golfbeweging van de tong.
