SAMENVATTING PSYCHOLOGIE || JAAR 2
SOCIALE PSYCHOLOGIE || H11
Definitie sociale psychologie: ‘Tak van de psychologie die zich verdiept in de invloed van
sociale variabelen en cognities op individueel gedrag en sociale interacties.’
‘Gericht op het effect dat de aanwezigheid van anderen (werkelijk of voorgesteld) heeft op
de gedragingen, gedachten en gevoelens van mensen.’
o Bestuderen van alledaagse verschijnselen
o Uitgangspunten hierbij: Mensen construeren hun eigen sociale werkelijkheid =
mensen de werkelijkheid om zich heen op een actieve wijze waarnemen en
interpreteren.
Fundamentele attributiefout: De neiging om bij het interpreteren van gedrag van anderen
enerzijds een overmatige nadruk te leggen op persoonlijke karaktertrekken (de hang naar
het dis positionele), terwijl anderzijds de situationele invloeden worden geminimaliseerd.
Situaionisme:
Dispositionalisme:
Wat is een groep? ‘Twee of meer mensen die een interactie met elkaar aangaan en die
onderling van elkaar afhankelijk zijn in de zin dat hun behoeften en doelstellingen ervoor
zorgen dat ze elkaar beïnvloeden.’
Sociale effecten in de groep:
Omstander/bystander effect:
o Het uitblijven van het bieden van hulp door omstanders bij een noodsituatie of een
misdrijf.
o Passief toekijken (of wegkijken)
o Hoe groter de groep omstanders, hoe kleiner de kans dat iemand ingrijpt
Wanneer helpt men?
Door spreiding van verantwoordelijkheid over meerdere mensen is onduidelijk wie er
verantwoordelijkheid neemt.
, Effect van stemming op hulpgedrag: positief verband tussen goede stemming en
hulpvaardigheid.
Slechte stemming door schuldgevoel, dan wel hulpvaardiger.
Sociale normen
Conformisme > Het aanpassen van zichzelf aan het gedrag en de opvattingen die heersen in
een bepaalde groep met als doel geaccepteerd te worden binnen deze groep.
Invloed van normen wordt vaak zichtbaar als we normen te vaak overtreden.
Wet monkey theory
Groepsnorm: Gemeenschappelijk idee dat onder de leden van de groep leeft over wat in een
bepaalde situatie gepast of ongepast is.
Sociale rol: ‘Gemeenschappelijke verwachtingen in een groep over hoe bepaalde mensen
geacht worden zich te gedragen.’
Normen en waarden die aan iemand gesteld worden in een bepaalde positie:
o Voorgeschreven rol
o Rolvervulling
o Verworven rol
Verschil met groepsnorm: Regels die door alle groepsleden worden onderschreven, niet de
verwachtingen die je van een of meerdere groepsleden hebt.
ASCH-effect: ‘Vorm van conformisme waarbij een groepsmeerderheid het oordeel van een
individu beïnvloedt.’
, Omstandigheden die conformisme bevorderen:
o Unanimiteit van de meerderheid
o Omvang van de groep
o Openbaarheid
o Ambiguïteit
o Samenstelling van de meerderheid
o Gevoel van eigenwaarde
o Macht van een bondgenoot
o Onafhankelijken
Groepsdenken: De term voor de gebrekkige oordelen en slechte beslissingen die door
groepsleden worden genomen en die in te sterke mate door veronderstelde
groepsconsensus of door het standpunt van de leider worden beïnvloed.
Gehoorzaamheid (Milgram): Mensen gehoorzamen anderen die ze liefhebben, waar ze
respect voor hebben of waar ze voor vrezen. Ze zijn dan tot enorm veel in staat, waar een
‘normaal’ denkend mens niet toe in staat is.
Sociale facilitatie: Neiging om in aanwezigheid van anderen beter te presteren.
Heeft vooral betrekking op situaties waar mensen een prestatie moeten leveren in
aanwezigheid van anderen terwijl de anderen passief zijn en zelf geen bijdrage kunnen
leveren.
SOCIALE PSYCHOLOGIE || H11
Definitie sociale psychologie: ‘Tak van de psychologie die zich verdiept in de invloed van
sociale variabelen en cognities op individueel gedrag en sociale interacties.’
‘Gericht op het effect dat de aanwezigheid van anderen (werkelijk of voorgesteld) heeft op
de gedragingen, gedachten en gevoelens van mensen.’
o Bestuderen van alledaagse verschijnselen
o Uitgangspunten hierbij: Mensen construeren hun eigen sociale werkelijkheid =
mensen de werkelijkheid om zich heen op een actieve wijze waarnemen en
interpreteren.
Fundamentele attributiefout: De neiging om bij het interpreteren van gedrag van anderen
enerzijds een overmatige nadruk te leggen op persoonlijke karaktertrekken (de hang naar
het dis positionele), terwijl anderzijds de situationele invloeden worden geminimaliseerd.
Situaionisme:
Dispositionalisme:
Wat is een groep? ‘Twee of meer mensen die een interactie met elkaar aangaan en die
onderling van elkaar afhankelijk zijn in de zin dat hun behoeften en doelstellingen ervoor
zorgen dat ze elkaar beïnvloeden.’
Sociale effecten in de groep:
Omstander/bystander effect:
o Het uitblijven van het bieden van hulp door omstanders bij een noodsituatie of een
misdrijf.
o Passief toekijken (of wegkijken)
o Hoe groter de groep omstanders, hoe kleiner de kans dat iemand ingrijpt
Wanneer helpt men?
Door spreiding van verantwoordelijkheid over meerdere mensen is onduidelijk wie er
verantwoordelijkheid neemt.
, Effect van stemming op hulpgedrag: positief verband tussen goede stemming en
hulpvaardigheid.
Slechte stemming door schuldgevoel, dan wel hulpvaardiger.
Sociale normen
Conformisme > Het aanpassen van zichzelf aan het gedrag en de opvattingen die heersen in
een bepaalde groep met als doel geaccepteerd te worden binnen deze groep.
Invloed van normen wordt vaak zichtbaar als we normen te vaak overtreden.
Wet monkey theory
Groepsnorm: Gemeenschappelijk idee dat onder de leden van de groep leeft over wat in een
bepaalde situatie gepast of ongepast is.
Sociale rol: ‘Gemeenschappelijke verwachtingen in een groep over hoe bepaalde mensen
geacht worden zich te gedragen.’
Normen en waarden die aan iemand gesteld worden in een bepaalde positie:
o Voorgeschreven rol
o Rolvervulling
o Verworven rol
Verschil met groepsnorm: Regels die door alle groepsleden worden onderschreven, niet de
verwachtingen die je van een of meerdere groepsleden hebt.
ASCH-effect: ‘Vorm van conformisme waarbij een groepsmeerderheid het oordeel van een
individu beïnvloedt.’
, Omstandigheden die conformisme bevorderen:
o Unanimiteit van de meerderheid
o Omvang van de groep
o Openbaarheid
o Ambiguïteit
o Samenstelling van de meerderheid
o Gevoel van eigenwaarde
o Macht van een bondgenoot
o Onafhankelijken
Groepsdenken: De term voor de gebrekkige oordelen en slechte beslissingen die door
groepsleden worden genomen en die in te sterke mate door veronderstelde
groepsconsensus of door het standpunt van de leider worden beïnvloed.
Gehoorzaamheid (Milgram): Mensen gehoorzamen anderen die ze liefhebben, waar ze
respect voor hebben of waar ze voor vrezen. Ze zijn dan tot enorm veel in staat, waar een
‘normaal’ denkend mens niet toe in staat is.
Sociale facilitatie: Neiging om in aanwezigheid van anderen beter te presteren.
Heeft vooral betrekking op situaties waar mensen een prestatie moeten leveren in
aanwezigheid van anderen terwijl de anderen passief zijn en zelf geen bijdrage kunnen
leveren.
