Een praktische inleiding in de agogische theorie, agogiek. Hoofdstuk 4:
Gespreksvaardigheden
Voor de verandering
Hoofdstuk 4: gesprekvaardigheden
Agogische gesprekken: twee doelen
Agogische gesprekken hebben twee belangrijke functies. Ten eerste moeten ze een
duidelijk beeld verschaffen van de situatie van de cliënt. Tegelijkertijd is het gesprek
ook het belangrijkste instrument van de agoog om verandering te bewerkstellingen.
Een agogisch gesprek kenmerkt zich onder andere door een veilig klimaat,
duidelijkheid, een herkenbaar doel, betrokkenheid en actieve deelname van degene
die het voeren. Het geheel van houdingen en vaardigheden dat nodig is voor het
voeren van een goed gesprek heet gesprekstechniek. De beheersing van
gesprekstechniek draagt bij aan de sociale vaardigheid.
Het belang van openheid
In de agogische context is het in het algemeen goed zo veel mogelijk openheid van
zaken te geven en bespreekbaar te maken wat er leeft. Enerzijds zijn daar ethische
argumenten voor aan te dragen. Openheid is dan geboden om te voorkomen dat de
realiteit ongelijkwaardig wordt of manipulatie plaatsvindt. Anderzijds zijn er ook
tactische redenen.
Energie en aandacht vrijmaken van de ander
Als de cliënt ergens aandacht voor vraagt, moet je aangeven dat je dat hebt
opgemerkt, en zeggen waarom je er nu niet op ingaat. Geef aan wanneer daar wel
gelegenheid voor is. Daarmee ontneem je de cliënt zijn drang om te zorgen dat hij
gehoord wordt.
Daarbij is het ook belangrijk dat je je eigen energie en aandacht kan vrijmaken en je
geheel kan focussen op de cliënt. Je moet voorkomen dat anderen daarbij met hun
fantasie op de loop gaan en het probleem erkennen. Maar ook je twijfel delen, het
zichtbare erkennen, de problemen gemeenschappelijk maken, de bezwaren voor zijn
en de situatie verduidelijken is belangrijk voor een goed agogisch gesprek.
Omgaan met bedenkingen en bezwaren
Mensen hebben over het algemeen nogal wat bedenkingen of bezwaren tegen
veranderingen en nieuwe handel- of zienswijzen. Wanneer iemand zijn bedenkingen
uit, is dat op te vatten als de verwoording van de weerstandskrachten die nu
eenmaal bij elk veranderingsproces een rol spelen. In het algemeen kun je allereerst
zeggen dat je bedenkingen moet erkennen, en niet botweg moet tegenspreken,
ontkennen of negeren. Geef beslissingen de tijd en vat bezwaren niet persoonlijk op.
Een aantal specifieke reacties waarmee je adequaat op bedenkingen kunt ingaan
zijn: laten concretiseren, isoleren, herformuleren tot wensen, voordelen tegenover
bedenkingen stellen en oplossing van bezwaren vragen.
Gespreksvaardigheden
Voor de verandering
Hoofdstuk 4: gesprekvaardigheden
Agogische gesprekken: twee doelen
Agogische gesprekken hebben twee belangrijke functies. Ten eerste moeten ze een
duidelijk beeld verschaffen van de situatie van de cliënt. Tegelijkertijd is het gesprek
ook het belangrijkste instrument van de agoog om verandering te bewerkstellingen.
Een agogisch gesprek kenmerkt zich onder andere door een veilig klimaat,
duidelijkheid, een herkenbaar doel, betrokkenheid en actieve deelname van degene
die het voeren. Het geheel van houdingen en vaardigheden dat nodig is voor het
voeren van een goed gesprek heet gesprekstechniek. De beheersing van
gesprekstechniek draagt bij aan de sociale vaardigheid.
Het belang van openheid
In de agogische context is het in het algemeen goed zo veel mogelijk openheid van
zaken te geven en bespreekbaar te maken wat er leeft. Enerzijds zijn daar ethische
argumenten voor aan te dragen. Openheid is dan geboden om te voorkomen dat de
realiteit ongelijkwaardig wordt of manipulatie plaatsvindt. Anderzijds zijn er ook
tactische redenen.
Energie en aandacht vrijmaken van de ander
Als de cliënt ergens aandacht voor vraagt, moet je aangeven dat je dat hebt
opgemerkt, en zeggen waarom je er nu niet op ingaat. Geef aan wanneer daar wel
gelegenheid voor is. Daarmee ontneem je de cliënt zijn drang om te zorgen dat hij
gehoord wordt.
Daarbij is het ook belangrijk dat je je eigen energie en aandacht kan vrijmaken en je
geheel kan focussen op de cliënt. Je moet voorkomen dat anderen daarbij met hun
fantasie op de loop gaan en het probleem erkennen. Maar ook je twijfel delen, het
zichtbare erkennen, de problemen gemeenschappelijk maken, de bezwaren voor zijn
en de situatie verduidelijken is belangrijk voor een goed agogisch gesprek.
Omgaan met bedenkingen en bezwaren
Mensen hebben over het algemeen nogal wat bedenkingen of bezwaren tegen
veranderingen en nieuwe handel- of zienswijzen. Wanneer iemand zijn bedenkingen
uit, is dat op te vatten als de verwoording van de weerstandskrachten die nu
eenmaal bij elk veranderingsproces een rol spelen. In het algemeen kun je allereerst
zeggen dat je bedenkingen moet erkennen, en niet botweg moet tegenspreken,
ontkennen of negeren. Geef beslissingen de tijd en vat bezwaren niet persoonlijk op.
Een aantal specifieke reacties waarmee je adequaat op bedenkingen kunt ingaan
zijn: laten concretiseren, isoleren, herformuleren tot wensen, voordelen tegenover
bedenkingen stellen en oplossing van bezwaren vragen.
