Tara Jacobus 30/12/2021
Managing interactions
Turn-taking
Een fundamenteel element bij de meeste types van discourse is de afwisseling van sprekers.
Analyses van verscheidene vormen van discourse tonen aan dat er een tendens is: er spreekt telkens
één iemand en na een korte pauze (gem. 200 milisec.) spreekt een ander. Punten waarop zo’n switch
kan plaatsvinden heten transition relevance places (TRPs). Overlapping van turns kan plaatsvinden
op een potentieel TRP. Dit gebeurt vaker bij vrouwen dan bij mannen en hangt ook af van de socio-
culturele context. Sommige culturen laten ook veel langere stiltes dan andere.
Pre-sequences
Pre-sequences zijn technieken die de spreker gebruikt om de luisteraar voor te bereiden op wat
komt, om een basis te leggen voor het volgende discourse goal. De luisteraar kan kiezen om hierin
mee te gaan of juist niet. Pre-sequences kunnen gebruikt worden om een verzoek/uitnodiging/vraag
in te leiden, een transactie te sluiten…
Het onderzoek naar hoe turn-taking en pre-sequences gebruikt worden heet conversatie analyse. De
algemene analyse van discourse heet discourse analyse.
Hoodstuk 9: psycholinguïstiek
De Sapir-Whorf hypothese
De structuur van onze taal hangt samen met hoe we denken. Dit valt uiteen in 2 aspecten.
- Linguistic relativity: hoe de wereld aan ons verschijnt, bepaalt de taal
o Vb.: We zien dat er verschillende soorten waterstromen bestaan, dus krijgen ze elk
een andere naam (rivier, kanaal, stroom).
- Linguistic determinism: de taal die we gebruiken, bepaalt de wereld
o Vb.: We noemen de waterstromen anders (rivier, kanaal, stroom), dus zijn het
allemaal verschillende dingen.
Whorf’s studie: Engels gebruikt tijden, Hopi niet, waardoor sprekers van de Engelse taal een andere
visie op tijd hebben dan wie Hopi spreekt.
Elk wetenschappelijk onderzoek wordt uiteraard in twijfel getrokken. Onderzoek i.v.m.
kleurenperceptie toonde aan dat kleuren wél onderscheiden konden worden, maar daarom niet per
taal op dezelfde manier.
Slobin’s aforisme ‘thinking for speaking’ slaat op het feit dat de taal de denkwijze beïnvloedt. Zo
zullen Engelse sprekers de beweging beschrijven, terwijl Spaanstaligen zullen kijken of de beweging
volbracht is of niet.
Taalverwerking
Sprekers maken telkens nieuwe combinaties met een nieuwe mening. Om taal te kunnen verwerken
moeten mensen dus niet alleen een lexicon bezitten, maar ook de grammatica van hun taal begrijpen
en kunnen gebruiken.
Begripsvermogen
Moeilijkheden
5
Managing interactions
Turn-taking
Een fundamenteel element bij de meeste types van discourse is de afwisseling van sprekers.
Analyses van verscheidene vormen van discourse tonen aan dat er een tendens is: er spreekt telkens
één iemand en na een korte pauze (gem. 200 milisec.) spreekt een ander. Punten waarop zo’n switch
kan plaatsvinden heten transition relevance places (TRPs). Overlapping van turns kan plaatsvinden
op een potentieel TRP. Dit gebeurt vaker bij vrouwen dan bij mannen en hangt ook af van de socio-
culturele context. Sommige culturen laten ook veel langere stiltes dan andere.
Pre-sequences
Pre-sequences zijn technieken die de spreker gebruikt om de luisteraar voor te bereiden op wat
komt, om een basis te leggen voor het volgende discourse goal. De luisteraar kan kiezen om hierin
mee te gaan of juist niet. Pre-sequences kunnen gebruikt worden om een verzoek/uitnodiging/vraag
in te leiden, een transactie te sluiten…
Het onderzoek naar hoe turn-taking en pre-sequences gebruikt worden heet conversatie analyse. De
algemene analyse van discourse heet discourse analyse.
Hoodstuk 9: psycholinguïstiek
De Sapir-Whorf hypothese
De structuur van onze taal hangt samen met hoe we denken. Dit valt uiteen in 2 aspecten.
- Linguistic relativity: hoe de wereld aan ons verschijnt, bepaalt de taal
o Vb.: We zien dat er verschillende soorten waterstromen bestaan, dus krijgen ze elk
een andere naam (rivier, kanaal, stroom).
- Linguistic determinism: de taal die we gebruiken, bepaalt de wereld
o Vb.: We noemen de waterstromen anders (rivier, kanaal, stroom), dus zijn het
allemaal verschillende dingen.
Whorf’s studie: Engels gebruikt tijden, Hopi niet, waardoor sprekers van de Engelse taal een andere
visie op tijd hebben dan wie Hopi spreekt.
Elk wetenschappelijk onderzoek wordt uiteraard in twijfel getrokken. Onderzoek i.v.m.
kleurenperceptie toonde aan dat kleuren wél onderscheiden konden worden, maar daarom niet per
taal op dezelfde manier.
Slobin’s aforisme ‘thinking for speaking’ slaat op het feit dat de taal de denkwijze beïnvloedt. Zo
zullen Engelse sprekers de beweging beschrijven, terwijl Spaanstaligen zullen kijken of de beweging
volbracht is of niet.
Taalverwerking
Sprekers maken telkens nieuwe combinaties met een nieuwe mening. Om taal te kunnen verwerken
moeten mensen dus niet alleen een lexicon bezitten, maar ook de grammatica van hun taal begrijpen
en kunnen gebruiken.
Begripsvermogen
Moeilijkheden
5
