College inspanningsfysiologie1 – inspanningsfysiologie, de basis
Artikel: Basisprincipes van de inspanningsfysiologie
Mogelijke beperkende factoren in het zuurstoftransportsysteem tijdens inspanning zijn: longen, hart, bloed en
spierfunctie.
Energie
Spiercontractie –en relaxatie wordt mogelijk gemaakt door energie die vrijkomt bij de hydrolyse van ATP; de
intramusculaire opslag van ATP is echter beperkt. Voor een langere duurinspanning moet ATP worden
geresynthetiseerd, wat afhankelijk is van de zuurstofaanvoer naar de spieren + de reacties in de
citroenzuurcyclus. Er kan maar een maximale hoeveelheid zuurstof naar de mitochondria (het vrijmaken van
energie (ATP) mbv de oxidatie (O2) van vetten en glucose, vindt hier plaats) worden getransporteerd tijdens
inspanning = maximale zuurstofopname = VO2max = aerobe capaciteit:
VO2 = (slagvolume van het hart x hartfrequentie) x (arterioveneus zuurstofverschil)
- Eerst neemt slagvolume (sv) toe
- Daarna gaat de Hf omhoog
- = samen: hartminuutvolume
De zuurstoftransportcapaciteit kan worden beperkt op het niveau van:
a. Respiratie (ademhaling)
b. De centrale circulatie (hartfunctie)
c. De perifere circulatie (bijv. bloedstroom naar spieren)
d. Spiermetabolisme (spierfunctie en vezeltype)
Bij ‘gezonde’ mensen wordt de VO2max beperkt door het maximale vermogen van het cardiorespiratoire
systeem om de zuurstof op te nemen, aan het bloed te binden en te transporteren. Waarbij het slagvolume
eigenlijk de belangrijkste beperkende factor is bij gezonde mensen.
1. Longen
Bij obstructieve longaandoeningen verloopt de gaswisseling (uitwisseling O2 en CO2) subopimaal, waardoor de-
saturatie ontstaat, die kan leiden tot een gereduceerde maximale inspanningscapaciteit. Er is echter een
reservecapaciteit (25%) aanwezig, waar dan op kan worden teruggevallen, dus het een kleine obstructie oid
hoeft niet meteen gevolgen te hebben.
2. Hart
De werking van het hart kan een beperkende factor zijn van inspanningstolerantie:
- Het niet goed of suboptimaal werken van één van beide harthelften
- Vaatlijden in de longen, waardoor een hoge weerstand en hoge bloeddruk komt in de longen, waardoor
het hart extra hard moet werken en er een kans is dat het foramen ovale weer open gaat en zal een deel
van het bloed met CO2 weer de circulatie instromen = verminderde zuurstofvoorziening in organen en
weefsels = verminderde inspanningscapaciteit
- Ischemie van de hartspier en daardoor afsterven spier door artherosclerose of een bloedprop in de
bloedvaten van de coronaire circulatie (kransslagaders)
Het hart heeft twee mogelijkheden om het hartminuut en dus het zuurstoftransport te verhogen:
a. Hogere hartfrequentie (niet echt trainbaar)
b. Slagvolume vergroten (is mogelijk door duurtraining, waarbij bij eenzelfde inspanning een lagere
hartfrequentie nodig is om dezelfde hoeveelheid bloed weg te pompen)
3. Bloed
De zuurstofdragende capaciteit van het bloed kan ook een beperkende factor zijn voor de gaswisseling.
- De concentratie erytrocyten (anemie = lage concentratie)
- Hematocriet waarde van het bloed: ratio tussen deeltjes en het volume: hoe hoger deze waarde, hoe
groter de zuurstoftransportcapaciteit van het bloed
- Kwaliteit van de bloedcellen: een te lage concentratie Hb zorgt voor suboptimaal zuurstoftransport
- Afwijkende structuur erytrocyt: waardoor er minder zuurstof aan gebonden kan worden
- Viscositeit bloed: hoge viscositeit maakt het moeilijker door de rechter –en linkerkamer en de vaten van
de perifere circulatie te gaan
Artikel: Basisprincipes van de inspanningsfysiologie
Mogelijke beperkende factoren in het zuurstoftransportsysteem tijdens inspanning zijn: longen, hart, bloed en
spierfunctie.
Energie
Spiercontractie –en relaxatie wordt mogelijk gemaakt door energie die vrijkomt bij de hydrolyse van ATP; de
intramusculaire opslag van ATP is echter beperkt. Voor een langere duurinspanning moet ATP worden
geresynthetiseerd, wat afhankelijk is van de zuurstofaanvoer naar de spieren + de reacties in de
citroenzuurcyclus. Er kan maar een maximale hoeveelheid zuurstof naar de mitochondria (het vrijmaken van
energie (ATP) mbv de oxidatie (O2) van vetten en glucose, vindt hier plaats) worden getransporteerd tijdens
inspanning = maximale zuurstofopname = VO2max = aerobe capaciteit:
VO2 = (slagvolume van het hart x hartfrequentie) x (arterioveneus zuurstofverschil)
- Eerst neemt slagvolume (sv) toe
- Daarna gaat de Hf omhoog
- = samen: hartminuutvolume
De zuurstoftransportcapaciteit kan worden beperkt op het niveau van:
a. Respiratie (ademhaling)
b. De centrale circulatie (hartfunctie)
c. De perifere circulatie (bijv. bloedstroom naar spieren)
d. Spiermetabolisme (spierfunctie en vezeltype)
Bij ‘gezonde’ mensen wordt de VO2max beperkt door het maximale vermogen van het cardiorespiratoire
systeem om de zuurstof op te nemen, aan het bloed te binden en te transporteren. Waarbij het slagvolume
eigenlijk de belangrijkste beperkende factor is bij gezonde mensen.
1. Longen
Bij obstructieve longaandoeningen verloopt de gaswisseling (uitwisseling O2 en CO2) subopimaal, waardoor de-
saturatie ontstaat, die kan leiden tot een gereduceerde maximale inspanningscapaciteit. Er is echter een
reservecapaciteit (25%) aanwezig, waar dan op kan worden teruggevallen, dus het een kleine obstructie oid
hoeft niet meteen gevolgen te hebben.
2. Hart
De werking van het hart kan een beperkende factor zijn van inspanningstolerantie:
- Het niet goed of suboptimaal werken van één van beide harthelften
- Vaatlijden in de longen, waardoor een hoge weerstand en hoge bloeddruk komt in de longen, waardoor
het hart extra hard moet werken en er een kans is dat het foramen ovale weer open gaat en zal een deel
van het bloed met CO2 weer de circulatie instromen = verminderde zuurstofvoorziening in organen en
weefsels = verminderde inspanningscapaciteit
- Ischemie van de hartspier en daardoor afsterven spier door artherosclerose of een bloedprop in de
bloedvaten van de coronaire circulatie (kransslagaders)
Het hart heeft twee mogelijkheden om het hartminuut en dus het zuurstoftransport te verhogen:
a. Hogere hartfrequentie (niet echt trainbaar)
b. Slagvolume vergroten (is mogelijk door duurtraining, waarbij bij eenzelfde inspanning een lagere
hartfrequentie nodig is om dezelfde hoeveelheid bloed weg te pompen)
3. Bloed
De zuurstofdragende capaciteit van het bloed kan ook een beperkende factor zijn voor de gaswisseling.
- De concentratie erytrocyten (anemie = lage concentratie)
- Hematocriet waarde van het bloed: ratio tussen deeltjes en het volume: hoe hoger deze waarde, hoe
groter de zuurstoftransportcapaciteit van het bloed
- Kwaliteit van de bloedcellen: een te lage concentratie Hb zorgt voor suboptimaal zuurstoftransport
- Afwijkende structuur erytrocyt: waardoor er minder zuurstof aan gebonden kan worden
- Viscositeit bloed: hoge viscositeit maakt het moeilijker door de rechter –en linkerkamer en de vaten van
de perifere circulatie te gaan
