Literatuur week 5
Hoofdstuk 12 – Een introductie op rechtsbescherming
12.1 Inleiding
De controle op de machtsuitoefening door de overheid kan door verschillende instituties
plaatsvinden, zoals: het parlement, de Nationale ombudsman, de Algemene Rekenkamer, de rechter.
12.2 Het recht op toegang tot de rechter
Het recht op toegang tot de rechter is een fundamenteel recht. Bijzonder geregeld in art. 6 EVRM.
12.5 De herziening van de rechterlijke organisatie
Eind jaren tachtig stelsel van bestuursrechtspraak was aan grote herziening toe.
Kroonberoep was afgeschreven.
De invoering van de Awb kwam op gang en de herziening van de rechterlijke organisatie. De wetgever
besloot om in een drietal fasen de rechterlijke organisatie bij de tijd te brengen:
1) Introduceerde bestuursrechtspraak op rechtbankniveau
In de rechtbanken ontstonden speciale afdelingen bestuursrecht. Ook de Awb werd
toen van kracht, waardoor alle bestuursrechters in beginsel dezelfde procesregels
toepaste.
Nieuwe hoofdregel belanghebbende moet eerst bezwaarprocedure volgen
voordat hij toegang heeft tot de rechter.
2) Leidde tot meer opheffing van de kantongerechten.
De bestuursstructuur van de rechterlijke macht werd gewijzigd.
3) Derde fase is (nog) niet van kracht.
12.7 Van rechtsbescherming, naar juridisering, naar geschillenbeslechting
De uniformering van het bestuursprocesrecht en de herziening van het stelsel van
bestuursrechtspraak zou de rechtsbescherming van de burger moeten vergroten.
Vanaf 2010 bestuursrechtspraak stond in het teken van ‘geschilbeslechting’
Veel rechters proberen door de juridische argumenten van procederende burgers te kijken
om te achterhalen wat hun ‘echte’ probleem is.
12.8 Een alternatief voor procedures: mediation
Een van de belangrijkste alternatieven voor rechtspraak is mediation.
Bij mediation gaan partijen aan tafel zitten met een deskundige, de mediator.
Hoofdstuk 13 – Klachtenbehandeling door bestuursorganen de Nationale
ombudsman
13.1 Algemeen
Een burger kan zich onheus behandeld voelen door de overheid. Dat soort gedragingen zijn vaak geen
‘besluit’ waartegen je bij de bestuursrechter procedeert.
In klachtprocedures wordt onderzocht en beoordeeld of de door de klager gestelde gedragingen van
overheidsinstanties (on)behoorlijk zijn geweest.
Doel klachtrecht:
Perspectief burger genoegdoening
Perspectief overheid kwaliteitsverbetering en haar gezag legitimeren
, Onderscheid tussen:
- Intern klachtrecht het recht om bij het bestuursorgaan zelf te klagen over gedragingen van
het bestuursorgaan
- Extern klachtrecht het recht om te klagen over een bestuursorgaan bij een onafhankelijke
instantie: Nationale ombudsman bijvoorbeeld.
13.2 Interne klachtbehandeling
Vanaf art. 9:4 Awb.
13.3 De Nationale ombudsman
Met klachten over het bestuur kan je terecht bij de Nationale ombudsman.
Iedereen kan aan de ombudsman verzoeken een onderzoek in te stellen art. 9:18 Awb.
Een verzoek tot onderzoek moet gaan om gedragingen van bestuursorganen.
Voordat een verzoekschrift wordt ingediend, moet de verzoeker eerst de interne klachtprocedure bij
het bestuursorgaan zelf volgen.
Hoofdstuk 14 – Bezwaar en administratief beroep
14.1 Inleiding
Hoofdregel de burger moet eerst bezwaar maken bij het bestuursorgaan, voordat hij een
procedure bij de bestuursrechter kan beginnen.
Art. 7:1 Awb = geeft aan dat aan het beroep op een bestuursrechter het maken van bezwaar
voorafgaat.
Beroep bij de bestuursrechter is pas mogelijk nadat een bestuurlijke voorprocedure in de vorm van
bezwaar of administratief beroep heeft plaatsgevonden = bestuurlijke voorprocedures.
Als de belanghebbende na beëindiging van de voorprocedure wel naar de bestuursrechter stapt, dan
beoordeelt de rechter de beslissing op bezwaar of het in administratief beroep genomen besluit.
Bezwaar is de hoofdregel, administratief beroep is de uitzondering.
14.2 De bezwaarprocedure
Ex nunc = alle feiten en omstandigheden op het moment van beslissen op bezwaar moeten in
beginsel worden meegewogen.
De bezwaarprocedure heeft verschillende functies:
a. Zeeffunctie
b. Toegankelijke regeling van rechtsbescherming
c. Verlening van de bestuurlijke besluitvormingsprocedure
d. Dossierfunctie
e. Signaleringsfunctie
Samengevat, de functies:
1) Het wegzeven van zaken voor de bestuursrechter
2) Laagdrempelige rechtsbescherming
3) Verlengde besluitvorming
4) Verduidelijking en rijping van het eventueel aan de bestuursrechter voor te leggen geschil
5) Verhoging van de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming
Hoofdstuk 12 – Een introductie op rechtsbescherming
12.1 Inleiding
De controle op de machtsuitoefening door de overheid kan door verschillende instituties
plaatsvinden, zoals: het parlement, de Nationale ombudsman, de Algemene Rekenkamer, de rechter.
12.2 Het recht op toegang tot de rechter
Het recht op toegang tot de rechter is een fundamenteel recht. Bijzonder geregeld in art. 6 EVRM.
12.5 De herziening van de rechterlijke organisatie
Eind jaren tachtig stelsel van bestuursrechtspraak was aan grote herziening toe.
Kroonberoep was afgeschreven.
De invoering van de Awb kwam op gang en de herziening van de rechterlijke organisatie. De wetgever
besloot om in een drietal fasen de rechterlijke organisatie bij de tijd te brengen:
1) Introduceerde bestuursrechtspraak op rechtbankniveau
In de rechtbanken ontstonden speciale afdelingen bestuursrecht. Ook de Awb werd
toen van kracht, waardoor alle bestuursrechters in beginsel dezelfde procesregels
toepaste.
Nieuwe hoofdregel belanghebbende moet eerst bezwaarprocedure volgen
voordat hij toegang heeft tot de rechter.
2) Leidde tot meer opheffing van de kantongerechten.
De bestuursstructuur van de rechterlijke macht werd gewijzigd.
3) Derde fase is (nog) niet van kracht.
12.7 Van rechtsbescherming, naar juridisering, naar geschillenbeslechting
De uniformering van het bestuursprocesrecht en de herziening van het stelsel van
bestuursrechtspraak zou de rechtsbescherming van de burger moeten vergroten.
Vanaf 2010 bestuursrechtspraak stond in het teken van ‘geschilbeslechting’
Veel rechters proberen door de juridische argumenten van procederende burgers te kijken
om te achterhalen wat hun ‘echte’ probleem is.
12.8 Een alternatief voor procedures: mediation
Een van de belangrijkste alternatieven voor rechtspraak is mediation.
Bij mediation gaan partijen aan tafel zitten met een deskundige, de mediator.
Hoofdstuk 13 – Klachtenbehandeling door bestuursorganen de Nationale
ombudsman
13.1 Algemeen
Een burger kan zich onheus behandeld voelen door de overheid. Dat soort gedragingen zijn vaak geen
‘besluit’ waartegen je bij de bestuursrechter procedeert.
In klachtprocedures wordt onderzocht en beoordeeld of de door de klager gestelde gedragingen van
overheidsinstanties (on)behoorlijk zijn geweest.
Doel klachtrecht:
Perspectief burger genoegdoening
Perspectief overheid kwaliteitsverbetering en haar gezag legitimeren
, Onderscheid tussen:
- Intern klachtrecht het recht om bij het bestuursorgaan zelf te klagen over gedragingen van
het bestuursorgaan
- Extern klachtrecht het recht om te klagen over een bestuursorgaan bij een onafhankelijke
instantie: Nationale ombudsman bijvoorbeeld.
13.2 Interne klachtbehandeling
Vanaf art. 9:4 Awb.
13.3 De Nationale ombudsman
Met klachten over het bestuur kan je terecht bij de Nationale ombudsman.
Iedereen kan aan de ombudsman verzoeken een onderzoek in te stellen art. 9:18 Awb.
Een verzoek tot onderzoek moet gaan om gedragingen van bestuursorganen.
Voordat een verzoekschrift wordt ingediend, moet de verzoeker eerst de interne klachtprocedure bij
het bestuursorgaan zelf volgen.
Hoofdstuk 14 – Bezwaar en administratief beroep
14.1 Inleiding
Hoofdregel de burger moet eerst bezwaar maken bij het bestuursorgaan, voordat hij een
procedure bij de bestuursrechter kan beginnen.
Art. 7:1 Awb = geeft aan dat aan het beroep op een bestuursrechter het maken van bezwaar
voorafgaat.
Beroep bij de bestuursrechter is pas mogelijk nadat een bestuurlijke voorprocedure in de vorm van
bezwaar of administratief beroep heeft plaatsgevonden = bestuurlijke voorprocedures.
Als de belanghebbende na beëindiging van de voorprocedure wel naar de bestuursrechter stapt, dan
beoordeelt de rechter de beslissing op bezwaar of het in administratief beroep genomen besluit.
Bezwaar is de hoofdregel, administratief beroep is de uitzondering.
14.2 De bezwaarprocedure
Ex nunc = alle feiten en omstandigheden op het moment van beslissen op bezwaar moeten in
beginsel worden meegewogen.
De bezwaarprocedure heeft verschillende functies:
a. Zeeffunctie
b. Toegankelijke regeling van rechtsbescherming
c. Verlening van de bestuurlijke besluitvormingsprocedure
d. Dossierfunctie
e. Signaleringsfunctie
Samengevat, de functies:
1) Het wegzeven van zaken voor de bestuursrechter
2) Laagdrempelige rechtsbescherming
3) Verlengde besluitvorming
4) Verduidelijking en rijping van het eventueel aan de bestuursrechter voor te leggen geschil
5) Verhoging van de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming
