Biomedische
Ontwikkelingssamenwerking
Volledige samenvatting van het vak biomedische ontwikkelingssamenwerking gedoceerd door
prof. Jacobs. Deze samenvatting werd geschereven in februari 2023, gebaseerd op de lestekst.
,Module 2: organisatie van een ziekenhuis in Sub-Sahara Afrika
Bouw van het referentie-ziekenhuis: paviljoen-gebouw
- Lange oprijlaan, bewaakt door een bewaker die de poort opent
- Rechts vinden we de Bloc administratif (administratie en directie) en links de cantine
- Cantine -> vooral personeel, bezoekers/patiënten zeldzaam
- Werkuren tussen 7.30 en 15.30, daarna wachtdienst
- Médecin-directeur
o veel verantwoordelijkheden, vaak ook banale dingen
o Veel tijd voor formeel maar ook informeel overleg
o Veel gebruik van telefoon, Whatsapp en e-mail
- Service des urgences - spoedeisende hulp
- Laboratoire en imagerie médicale
- Paveljoenbouw = constructie van afzonderlijke gebouwen over een grote
oppervlakte, verbonden met betonnen verbindingswegen die overdekt zijn.
o Overdekt -> verplaatsing mogelijk maken tijdens regenseizoen
o Regen-opvang citernen: water stockage tijdens droog seizoen
o Hevige regenval en voortdurend wegkeren van afval zorgt voor sterke erosie
- Service de Pédiatrie
o Heeft ‘valse verdieping’ -> laat wind passeren en zorgt dus voor passieve
afkoeling, struiken voor de vensters zorgen voor kanalisering van winden en
passieve afkoeling
o Beter en duurder uitgevoerd tov de andere gebouwen
§ Overkapping van dak is veel ruimer -> betere bescherming tegen zon
- Afvoerkanalen voor regenwater
o Afgedekt met deksels -> broedplaatsen voor (malaria)muggen te voorkomen
en reiniging mogelijk maken
- Paviljoen van de Maternité
- Paviljoen van de Médicine Interne Hommes/Odontostomatologie
- Gynaecologie/obstetrie, kindergeneeskunde en interne geneeskunde
o Altijd aangeboden bij eerste lijns-referentie ziekenhuizen
o Néonatologie/ kindergeneeskunde is grooste en drukste dienst - 40% van
bevolking in benin is jonger dan 15 jaar + kinderen zijn ernstiger ziek door
infecties dan volwassenen
- Specialisaties zijn optioneel ~ beschikbaarheid specialist
- Aparte ruimtes voor ‘consultations’ (out-patiënt department)
o Meestal geïntegreerd in de paviljoenen zelf
- Meestal worden patiënten vanuit ‘centres de santé’ naar het ZH verwezen, maar
kunnen ook zelfstandig komen
Plan Général en Habitat
- Totale oppervlakte van ziekenhuis zeer groot vanwege paviljoenstructuur
o Nadelen:
§ Moeite en kost voor onderhoud
§ Clôture omheining
• Huisdieren en vee op terrein van ziekenhuis
, - Habitat
o = Huizen voor artsen en verpleegkundigen, eventueel klooster, kapel en
guesthouse
o Voorzieningen voor (inslapende) familie van patiënten horen daarbij
- Aan de rand van het ZH
o Morgue (= lijkenhuis)
o Incinérateur (=afvalverwerkingsplatvorm)
o Hopitalisatie voor behandeling van tuberculose
Hoe vindt de patiënt zijn/haar weg in het ziekenhuis
- Duidelijke bewijzering
- Medische zorgen voor kinderen < 5 jaar, zwangere vrouwen (keizersnede) en
behandelingen van HIV en tuberculose zijn in principe gratis
o Voor andere zorgen geldt dat patiënt meestal eerst betaalt en dan pas zorgen
krijgt
o Soms betaalt werkgever, maar meestal out-of-pocket payment
o Verzekeringen en mutualiteiten zijn zeldzaam -> meestal betaalt de patiënt
alles zelf met (hopelijk) hulp van familie
- Niet alle patiënten kunnen lezen
o Slechts 42,4% van de bevolking in benin kan lezen en schrijven (plaats
157/164)
o Probleem van taal
§ Frans is voertaal maar niet iedereen kan deze, er worden ongeveer 20
talen gesproken
§ Medische praktijk: referentie-ZH behandelt patiënten uit ≠ regio’s
§ Tolk vinden is moeilijk, vaak springen patiënten of familieleden in om
te helpen -> afnemen van een gedetailleerde anamnese ( antécédents
médicaux, medical history) is dus moeilijk
o Werken met tekeningen (bandes dessinées) als wegwijzers
- Tarieven voor verschillende behandelingen, hospitalisaties en heelkundige ingrepen
staan opgeschreven op een bord aan het ziekenhuis
WASH
- ‘Water, Sanitation and Hygiene’
- WHO infographic -> meer dan 1/3 van de ziekenhuizen wereldwijd beschikt niet over
water toevoer
- Outpatients hebben 5 liter water nodig per consultatie, inpatients (opgenomen
patienten) hebben 40 tot 60 liter water per dag nodig, voor chirurgische ingreep en
bevalling zo’n 100 liter water
- Recuperatie regenwater in betonnen cisteren in de grond, ook op platformen
o Water vanuit deze bronnen omhoog gepompt -> leiding-netwerk
§ Groene Pomp herkenbaar aan rood expansievat en blauwe filter
§ Nadeel -> kiezeltjes, zand en stof kan in leidingwater terecht komen
, Energie (elektriciteit) – een grote uitdaging
- Reguliere elektriciteitsnet is problematisch
o -> ZH in vele landen in sub-sahara afrika hebben een autonome generator
‘groupe éléctrogène’
o Levert bij stroompannen voldoende vermogen om ziekenhuis en habitat van
stroom te voorzien
§ Grote kost -> heeft de grootte en verbruik van vrachtwagenmotor
§ Enkel bepaalde uren van de dag/ avond
§ Soms kleinere generator om het Bloc opératoire te voorzien
o Onregelmatigheden in stabiliteit van stroom -> beschadiging van apparaten
§ Beschermd met stabilisateur -> corrigeert spanningsverschillen
o Soms zonnepanelen geïnstalleerd
§ Betrouwbare en stabiele stroom, maar installatie en onderhoud
vraagt technische kennis en certificering
o Stroom wordt opgeslaan met batterijen -> voor de avond en nachtshiften
Brandgevaar en risk management
- Slecht aangelegd/onderhouden elektriciteitsnet kan aanleiding geven tot
elektrocutie of kortsluiting -> oververhitting van de kabels -> risico op brand
- Evacuatierichtlijnen, maar ramen zijn getralied ivm diefstalpreventie -> ramen zijn
geen vluchtweg
o Ziekenhuis Papané heeft met LUMOS (vrijwilligersorganisatie van UZ leuven)
een projectje om rookmelders en brandblussers te installeren
o Sterretjes op plattegrond duiden risicoplaatsen aan
Een voorbeeld van appropriate technology – l’éntonnoir de tanguieta – autotransfusie
- Entonnoir de tanguieta = trechtervormig instrument
o zeer zware bloeding in de buikholte of thoraxholte gebruikt wordt -> bloed
te recupereren en via spuit en transfusiezak terug aan de patiënt toe te
dienen.
o Acute, hoog-volume bloedingen, bv miltrauma/ extra-uteriene zwangerschap
Service Technique, Unité de Maintenance
- Reparaties van onderdelen / instrumenten
- Onderhoudsschema’s van infrastructuur en apparatuur
- WHO: belang van deze beroepsgroep (biomedical engineers) in het ZH!!
Familie van patiënten vervult een essentiële taak in de zorg
- In setting van sub-sahara afrika en vooral rurale gebieden vervult familie een
essentiële rol
o Familie = ‘garde-malades/accompagnants des malades‘
o regelen de administratie, betaling en kopen medicatie.
o Zorgen voor eten en directe hygiene van patiënt (wassen, verschonen van
kleding en bedlinnen), soms ook toedienen van medicatie.
Ontwikkelingssamenwerking
Volledige samenvatting van het vak biomedische ontwikkelingssamenwerking gedoceerd door
prof. Jacobs. Deze samenvatting werd geschereven in februari 2023, gebaseerd op de lestekst.
,Module 2: organisatie van een ziekenhuis in Sub-Sahara Afrika
Bouw van het referentie-ziekenhuis: paviljoen-gebouw
- Lange oprijlaan, bewaakt door een bewaker die de poort opent
- Rechts vinden we de Bloc administratif (administratie en directie) en links de cantine
- Cantine -> vooral personeel, bezoekers/patiënten zeldzaam
- Werkuren tussen 7.30 en 15.30, daarna wachtdienst
- Médecin-directeur
o veel verantwoordelijkheden, vaak ook banale dingen
o Veel tijd voor formeel maar ook informeel overleg
o Veel gebruik van telefoon, Whatsapp en e-mail
- Service des urgences - spoedeisende hulp
- Laboratoire en imagerie médicale
- Paveljoenbouw = constructie van afzonderlijke gebouwen over een grote
oppervlakte, verbonden met betonnen verbindingswegen die overdekt zijn.
o Overdekt -> verplaatsing mogelijk maken tijdens regenseizoen
o Regen-opvang citernen: water stockage tijdens droog seizoen
o Hevige regenval en voortdurend wegkeren van afval zorgt voor sterke erosie
- Service de Pédiatrie
o Heeft ‘valse verdieping’ -> laat wind passeren en zorgt dus voor passieve
afkoeling, struiken voor de vensters zorgen voor kanalisering van winden en
passieve afkoeling
o Beter en duurder uitgevoerd tov de andere gebouwen
§ Overkapping van dak is veel ruimer -> betere bescherming tegen zon
- Afvoerkanalen voor regenwater
o Afgedekt met deksels -> broedplaatsen voor (malaria)muggen te voorkomen
en reiniging mogelijk maken
- Paviljoen van de Maternité
- Paviljoen van de Médicine Interne Hommes/Odontostomatologie
- Gynaecologie/obstetrie, kindergeneeskunde en interne geneeskunde
o Altijd aangeboden bij eerste lijns-referentie ziekenhuizen
o Néonatologie/ kindergeneeskunde is grooste en drukste dienst - 40% van
bevolking in benin is jonger dan 15 jaar + kinderen zijn ernstiger ziek door
infecties dan volwassenen
- Specialisaties zijn optioneel ~ beschikbaarheid specialist
- Aparte ruimtes voor ‘consultations’ (out-patiënt department)
o Meestal geïntegreerd in de paviljoenen zelf
- Meestal worden patiënten vanuit ‘centres de santé’ naar het ZH verwezen, maar
kunnen ook zelfstandig komen
Plan Général en Habitat
- Totale oppervlakte van ziekenhuis zeer groot vanwege paviljoenstructuur
o Nadelen:
§ Moeite en kost voor onderhoud
§ Clôture omheining
• Huisdieren en vee op terrein van ziekenhuis
, - Habitat
o = Huizen voor artsen en verpleegkundigen, eventueel klooster, kapel en
guesthouse
o Voorzieningen voor (inslapende) familie van patiënten horen daarbij
- Aan de rand van het ZH
o Morgue (= lijkenhuis)
o Incinérateur (=afvalverwerkingsplatvorm)
o Hopitalisatie voor behandeling van tuberculose
Hoe vindt de patiënt zijn/haar weg in het ziekenhuis
- Duidelijke bewijzering
- Medische zorgen voor kinderen < 5 jaar, zwangere vrouwen (keizersnede) en
behandelingen van HIV en tuberculose zijn in principe gratis
o Voor andere zorgen geldt dat patiënt meestal eerst betaalt en dan pas zorgen
krijgt
o Soms betaalt werkgever, maar meestal out-of-pocket payment
o Verzekeringen en mutualiteiten zijn zeldzaam -> meestal betaalt de patiënt
alles zelf met (hopelijk) hulp van familie
- Niet alle patiënten kunnen lezen
o Slechts 42,4% van de bevolking in benin kan lezen en schrijven (plaats
157/164)
o Probleem van taal
§ Frans is voertaal maar niet iedereen kan deze, er worden ongeveer 20
talen gesproken
§ Medische praktijk: referentie-ZH behandelt patiënten uit ≠ regio’s
§ Tolk vinden is moeilijk, vaak springen patiënten of familieleden in om
te helpen -> afnemen van een gedetailleerde anamnese ( antécédents
médicaux, medical history) is dus moeilijk
o Werken met tekeningen (bandes dessinées) als wegwijzers
- Tarieven voor verschillende behandelingen, hospitalisaties en heelkundige ingrepen
staan opgeschreven op een bord aan het ziekenhuis
WASH
- ‘Water, Sanitation and Hygiene’
- WHO infographic -> meer dan 1/3 van de ziekenhuizen wereldwijd beschikt niet over
water toevoer
- Outpatients hebben 5 liter water nodig per consultatie, inpatients (opgenomen
patienten) hebben 40 tot 60 liter water per dag nodig, voor chirurgische ingreep en
bevalling zo’n 100 liter water
- Recuperatie regenwater in betonnen cisteren in de grond, ook op platformen
o Water vanuit deze bronnen omhoog gepompt -> leiding-netwerk
§ Groene Pomp herkenbaar aan rood expansievat en blauwe filter
§ Nadeel -> kiezeltjes, zand en stof kan in leidingwater terecht komen
, Energie (elektriciteit) – een grote uitdaging
- Reguliere elektriciteitsnet is problematisch
o -> ZH in vele landen in sub-sahara afrika hebben een autonome generator
‘groupe éléctrogène’
o Levert bij stroompannen voldoende vermogen om ziekenhuis en habitat van
stroom te voorzien
§ Grote kost -> heeft de grootte en verbruik van vrachtwagenmotor
§ Enkel bepaalde uren van de dag/ avond
§ Soms kleinere generator om het Bloc opératoire te voorzien
o Onregelmatigheden in stabiliteit van stroom -> beschadiging van apparaten
§ Beschermd met stabilisateur -> corrigeert spanningsverschillen
o Soms zonnepanelen geïnstalleerd
§ Betrouwbare en stabiele stroom, maar installatie en onderhoud
vraagt technische kennis en certificering
o Stroom wordt opgeslaan met batterijen -> voor de avond en nachtshiften
Brandgevaar en risk management
- Slecht aangelegd/onderhouden elektriciteitsnet kan aanleiding geven tot
elektrocutie of kortsluiting -> oververhitting van de kabels -> risico op brand
- Evacuatierichtlijnen, maar ramen zijn getralied ivm diefstalpreventie -> ramen zijn
geen vluchtweg
o Ziekenhuis Papané heeft met LUMOS (vrijwilligersorganisatie van UZ leuven)
een projectje om rookmelders en brandblussers te installeren
o Sterretjes op plattegrond duiden risicoplaatsen aan
Een voorbeeld van appropriate technology – l’éntonnoir de tanguieta – autotransfusie
- Entonnoir de tanguieta = trechtervormig instrument
o zeer zware bloeding in de buikholte of thoraxholte gebruikt wordt -> bloed
te recupereren en via spuit en transfusiezak terug aan de patiënt toe te
dienen.
o Acute, hoog-volume bloedingen, bv miltrauma/ extra-uteriene zwangerschap
Service Technique, Unité de Maintenance
- Reparaties van onderdelen / instrumenten
- Onderhoudsschema’s van infrastructuur en apparatuur
- WHO: belang van deze beroepsgroep (biomedical engineers) in het ZH!!
Familie van patiënten vervult een essentiële taak in de zorg
- In setting van sub-sahara afrika en vooral rurale gebieden vervult familie een
essentiële rol
o Familie = ‘garde-malades/accompagnants des malades‘
o regelen de administratie, betaling en kopen medicatie.
o Zorgen voor eten en directe hygiene van patiënt (wassen, verschonen van
kleding en bedlinnen), soms ook toedienen van medicatie.
