Latijn antieke filosofie - samenvatting

ANTIEKE FILOSOFIE
INLEIDING

Definitie + etymologie:

= het liefhebben van de wijsheid

= ernaar streven om de wijsheid te verwerven

= wijsbegeerte

 Grieks  filos = vriend / sophia = wijsheid
 Voor het eerst gebruikt door Pythagorias
 Typisch menselijke activiteit
 Nadenken over eigen bestaan, over zijn relatie tot anderen en tot de wereld
 Rationele interpretatie geven voor dit bestaan
 Rationeel nadenken, argumenteren en bewijzen
 Interactie/discussie met anderen


Filosofie vs. godsdienst:

Zelfde doel:

 Fundamentele + radicale vragen stellen over werkelijkheid
 Bestaan van de mens + zijn verhouding met de wereld verklaren

MAAR:

 Filosofie steunt op de rede, wil begrijpen
 Godsdienst steunt op geloof, geeft zingeving

De 2 kunnen elkaar aanvullen.



Filosofie vs. wetenschap:

 Filosofie = eerste wetenschap, lange tijd de enige
 Zoeken naar verklaring voor het hele bestaan, de hele wereld
 Op rationele manier, kritisch nadenken
 Wetenschap
 Richt zich op specifieke problemen
 Baseert zich op ervaring, proeven


Deelgebieden van de filosofie:

 logica: wat is geldig redeneren?
 ethiek/moraal: wat is goed handelen?
 taalfilosofie: wat is taalcommunicatie?
 metafysica: bestaat er iets buiten het waarneembare?
 kennistheorie: wat kan een mens met zekerheid weten?
 esthetica: wat is schoonheid?

,Prefilosofische wereldverklaring:

 de werkelijkheid proberen begrijpen = zo oud als de mensheid
 angst voor het onbekende wegnemen door verklaringen te zoeken  mythologie
 iets begrijpen = er macht over krijgen  rituelen
 geen beroep op de rede  wel fantasie en associatie
 Egyptenaren en Babyloniërs: wetenschappelijke belangstelling (wiskunde + sterrenkunde)
o Gericht op oplossen van afzonderlijke, praktische problemen
o Geen totaalbeeld/logische samenhang
o Geen bewijsvoering (bang voor concurrentie)
 Grieken (600 v.C.): zeven wijzen
o Op vlak van politiek en ethiek
o Spreuken



Griekse en Romeinse filosofie:

 2 volkeren  totaal verschillend temperament:
o Grieken: handelaars, politici, filosofen => theoretische geest
o Romeinen: landbouwers, soldaten, juristen => praktische geest
 Filosofie ontstaat in Griekse wereld (6e eeuw v.C.)
 Evolutie wereldverklaring naar ethiek
 Romeinen veroveren de Griekse wereld (2de eeuw v.C.)  nemen filosofie over (vooral
ethiek)
 Geen originele denkers bij de Romeinen  Romeinse filosofen hebben Griekse gedachten
aangepast aan Romeins publiek  westers denken


Filosofie vandaag:

 Verruimt je eigen visie
 Genuanceerd, logisch denken
 Kritisch leren omgaan met informatie (eigen ideeën + die van anderen in vraag
kunnen/durven stellen)
 Draagt bij tot beter begrip van onze westerse cultuur




KOSMOLOGISCHE/PRESOCRATISCHE PERIODE (600-450 v.C)


1. De natuurfilosofen van Milete

 Mythologische verklaring volstaat niet meer
 Fascinatie voor ontstaan en vergaan
 Oerstof = archè (blijvend beginsel)
 In Milete, Ionië
 Welvarende streek  vrije tijd

,  Contact met andere culturen


Vragen die ze stelden:

 Waar komt leven vandaag? Waarop is het leven in deze wereld gebaseerd? Welke principes
regeren de natuur?

 Onderbouwden een theorie met argumenten

 Probeerden wereld te verklaren m.b.v. waarneming + rede



Basisredenering:

 Verwondering om verandering in dingen/natuur om zich heen (seizoenen, geboorte, dood,…)
 Een blijvend beginsel die niet verandert en verandering in gang zet = de oerstof/archè
 Uit oerstof is hele wereld + natuur ontstaan



1. Thales van Milete

 Reiziger, handelaar  contacten met oosten
 Interesse in wiskunde, sterrenkunde
 Grondlegger van het Westers denken!
 Introduceerde meetkunde in Griekse wereld
 Voorspelde een zonsverduistering via astronomische kennis  niet afkomstig van de goden!
 Kon hoogte van piramides berekenen d.m.v. schaduwen.

“Alles is water”

 Oerstof = water
o Alles heeft water nodig om te leven (vruchtbare grond door regen, vissen en planten
leven in water, mens heeft water nodig, …)
o Alles is min of meer vochtig
o Toont de duidelijkste veranderingen: water => ijs => damp => lucht/wind
 Heelal = halve bol
 Wereld = platte schijf die op water drijft



2. Anaximander van Milete

 Oerstof = het Onbepaalde (apeiron)
o Als alles uit de oerstof ontstaat, kan de oerstof zelf niet iets concreets zijn
o Alles ontstaat als reeksen van tegengestelde elementen uit de oerstof
o Het Onbepaalde scheidsrechtert tussen die elementen om evenwicht te bewaren
 Heelal = bolvormig
 Aarde = cilinder die in het midden van het bolvormige heelal zweeft
3. Anaximenes van Milete