Burgerlijk Procesrecht
Hoofdstuk 1 – Basisbeginselen en deelnemers burgerlijk procesrecht
Wat is het verschil tussen materieel en formeel recht?
Materieel recht = Het materieel recht omvat alle wettelijke regels die zien op de inhoud van rechten
en plichten. Bijvoorbeeld zoals hoe personen zich onderling moeten gedragen en wanneer een
bepaalde rechtshandeling nietig of vernietigbaar is.
Formeel recht = Het formele recht zijn de regels om het materiële recht ten uitvoer te brengen (
Waar procederen, hoe procederen, welke termijnen, welke rechten etc.).
Wat zijn de functies van het burgerlijk procesrecht?
• Het handhaven en beïnvloeden van burgerlijke rechten en plichten.
Een burgerlijk persoon stapt in dit geval altijd naar de rechter, vaker om sterker te staan, want wat
heb je aan een bepaald recht als je dit niet kan afdwingen bij de rechter.
• Het voorkomen van een gerechtelijke procedure.
Onder dreiging van een gerechtelijke procedure zijn burgers vaker bereid om vrijwillig hun plichten te
vervullen.
• Het voorkomen van eigenrichting.
Eigenrichting houdt in dat mensen voor eigen rechter spelen, dit hoort natuurlijk niet te kunnen en
met het burgerlijk procesrecht probeert de overheid dit te voorkomen.
Wat zijn de bronnen van het burgerlijk procesrecht?
• De wet (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) en Wet op de Rechterlijke Organisatie
(RO)) ;
• Internationale regelgeving (EEX-Verordening, EG-Verordeningen en het EVRM);
• Jurisprudentie.
Wat is de opbouw van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)?
Boek 1 : Wijze van procederen
Boek 2 : Tenuitvoerlegging
Boek 3 : Regels voor specifieke procedures
Boek 4 : Arbitrage
Wat zijn de algemene uitgangspunten van het Burgerlijk Procesrecht?
• Rechtspraak en rechtsbijstand voor iedereen.
Door iedereen moet een geschil kunnen worden voorgelegd aan de rechter, hierbij heeft eenieder
recht op juridische bijstand in de procedure.
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid (de blinddoek van vrouw Justitia).
De rechter is geen verantwoording verschuldigd aan de overheid of aan collega-rechters. De rechter
oordeelt zonder zich te laten leiden door de personen van de procespartijen.
• Hoor en wederhoor.
Partijen moeten in gelegenheid gesteld worden om hun standpunten in een zaak naar voren te
brengen.
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn.
De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de procedure.
, • Openbaarheid van zitting en uitspraak.
De terechtzitting dient in beginsel in het openbaar te geschieden. Hierop bestaan een paar
uitzonderingen. Ook de uitspraak moet openbaar plaatsvinden, hierop bestaat geen uitzondering.
• Motiveringsbeginsel.
De rechter dient zijn uitspraak te motiveren.
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing.
De rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen, Hij moet altijd een beslissing geven over het
geschil dat aan hem is voorgelegd.
• Partijautonomie (lijdelijkheidsbeginsel).
De grondslag van de beslissing van de rechter wordt gevormd door de stellingen van de
procespartijen. De rechter kan niet meer of iets anders toewijzen dan hetgeen wordt gevorderd of
verzocht. Andere benaming: het lijdelijkheidsbeginsel.
• Ambtshalve aanvulling rechtsgronden.
Indien een procespartij zijn vordering of verweer baseert op een onjuiste rechtsgrondslag, moet de
rechter de procespartij te hulp schieten door de juiste rechtsgrond aan te vullen.
Wie zijn procesbevoegd?
• Natuurlijke personen.
Wanneer een natuurlijk persoon niet handelingsbekwaam is moet hij worden vertegenwoordigd door
een handelingsbekwaam persoon.
Vertegenwoordiger – formele procespartij
Vertegenwoordigde – materiele procespartij
• Rechtspersonen.
Een rechtspersoon moet zichzelf laten vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon. De procedure
wordt (ondanks de vertegenwoordiging) op naam van de rechtspersoon zelf gevoerd en daarom is de
rechtspersoon zowel formele en materiele procespartij. Dit geldt niet indien de rechtspersoon
handelingsonbekwaam is, komt voor bij bv. een faillissement.
• Collectiviteitsactie.
De eiser treedt op als belangenbehartiger in een collectief belang. Doel: het beschermen van
belangen van andere personen.
Wie zijn betrokkene in een gerechtelijke procedure?
• Rechtsbijstandverlener (niet noodzakelijk bij kantonzaken).
o Advocaat;
o Gemachtigde.
• Deurwaarder (niet altijd noodzakelijk (bijv. bij verzoekschriften).
o Uitbrengen van een exploot (bijv. dagvaarding).
een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan andere. Betekenen
exploot: het ondertekenen en het uitbrengen door de gerechtsdeurwaarder.
o Leggen van een (conservatoir) beslag.
Als het tussen partijen verschil bestaat er over geprocedeerd wordt of gaat worden,
is er vaak behoefte om het geld op de zaken waar over het geschil bestaat veilig te
stellen.
o Ten uitvoer leggen van gerechtelijke uitspraken.
het afdwingen van de nakoming van het vonnis door een gerechtsdeurwaarder.
• Griffier/gerechtssecretaris.
o Adminstratieve en juridische ondersteuning van de rechtbank.
, • Rechter.
o Onpartijdige en onafhankelijke rechtspraak.
o Benoemd bij KB voor het leven, ontslagen op eigen verzoek of door HR.
Wat zijn de soorten gerechten?
Welke soorten rechtspraken zijn er?
• Feitenrechtspraak.
o Rechtbank in eerste aanleg en hof in hoger beroep.
o Geschil in volle omvang.
• Cassatierechtspraak.
o Hoge raad in cassatie.
o Verzuim van vormen en schending van het recht.
Wat is het petitum?
Het petitum van een dagvaarding is het gedeelte aan het einde van een dagvaarding waar de eisende
partij zijn formele eis(en) formuleert.
Wat is het dictum?
Dictum is een term uit de juridische wereld en verwijst naar de uitspraak van een rechter.
Wat is objectieve cumulatie?
Van objectieve cumulatie is sprake als een eiser in één dagvaarding meerdere vorderingen instelt
tegen dezelfde gedaagde.
Wat is subjectieve cumulatie?
Van subjectieve cumulatie is sprake als in één en dezelfde dagvaarding aan de kant van de eiser en/of
de gedaagde meer dan één partij optreedt.
Wat is een grosse?
Een grosse is een gewaarmerkt afschrift van een ambtelijk document. In de praktijk is een grosse een
afschrift van een vonnis of een notariële akte. Een grosse is bedoeld voor betrokken partijen,
aangezien het originele document voor een rechtbank of notaris bedoeld is.
Wat is een authentieke akte?
Een authentieke akte is een document dat door een openbaar ambtenaar, als regel een notaris, is
opgesteld en gewaarmerkt.
Hoofdstuk 1 – Basisbeginselen en deelnemers burgerlijk procesrecht
Wat is het verschil tussen materieel en formeel recht?
Materieel recht = Het materieel recht omvat alle wettelijke regels die zien op de inhoud van rechten
en plichten. Bijvoorbeeld zoals hoe personen zich onderling moeten gedragen en wanneer een
bepaalde rechtshandeling nietig of vernietigbaar is.
Formeel recht = Het formele recht zijn de regels om het materiële recht ten uitvoer te brengen (
Waar procederen, hoe procederen, welke termijnen, welke rechten etc.).
Wat zijn de functies van het burgerlijk procesrecht?
• Het handhaven en beïnvloeden van burgerlijke rechten en plichten.
Een burgerlijk persoon stapt in dit geval altijd naar de rechter, vaker om sterker te staan, want wat
heb je aan een bepaald recht als je dit niet kan afdwingen bij de rechter.
• Het voorkomen van een gerechtelijke procedure.
Onder dreiging van een gerechtelijke procedure zijn burgers vaker bereid om vrijwillig hun plichten te
vervullen.
• Het voorkomen van eigenrichting.
Eigenrichting houdt in dat mensen voor eigen rechter spelen, dit hoort natuurlijk niet te kunnen en
met het burgerlijk procesrecht probeert de overheid dit te voorkomen.
Wat zijn de bronnen van het burgerlijk procesrecht?
• De wet (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) en Wet op de Rechterlijke Organisatie
(RO)) ;
• Internationale regelgeving (EEX-Verordening, EG-Verordeningen en het EVRM);
• Jurisprudentie.
Wat is de opbouw van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)?
Boek 1 : Wijze van procederen
Boek 2 : Tenuitvoerlegging
Boek 3 : Regels voor specifieke procedures
Boek 4 : Arbitrage
Wat zijn de algemene uitgangspunten van het Burgerlijk Procesrecht?
• Rechtspraak en rechtsbijstand voor iedereen.
Door iedereen moet een geschil kunnen worden voorgelegd aan de rechter, hierbij heeft eenieder
recht op juridische bijstand in de procedure.
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid (de blinddoek van vrouw Justitia).
De rechter is geen verantwoording verschuldigd aan de overheid of aan collega-rechters. De rechter
oordeelt zonder zich te laten leiden door de personen van de procespartijen.
• Hoor en wederhoor.
Partijen moeten in gelegenheid gesteld worden om hun standpunten in een zaak naar voren te
brengen.
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn.
De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de procedure.
, • Openbaarheid van zitting en uitspraak.
De terechtzitting dient in beginsel in het openbaar te geschieden. Hierop bestaan een paar
uitzonderingen. Ook de uitspraak moet openbaar plaatsvinden, hierop bestaat geen uitzondering.
• Motiveringsbeginsel.
De rechter dient zijn uitspraak te motiveren.
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing.
De rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen, Hij moet altijd een beslissing geven over het
geschil dat aan hem is voorgelegd.
• Partijautonomie (lijdelijkheidsbeginsel).
De grondslag van de beslissing van de rechter wordt gevormd door de stellingen van de
procespartijen. De rechter kan niet meer of iets anders toewijzen dan hetgeen wordt gevorderd of
verzocht. Andere benaming: het lijdelijkheidsbeginsel.
• Ambtshalve aanvulling rechtsgronden.
Indien een procespartij zijn vordering of verweer baseert op een onjuiste rechtsgrondslag, moet de
rechter de procespartij te hulp schieten door de juiste rechtsgrond aan te vullen.
Wie zijn procesbevoegd?
• Natuurlijke personen.
Wanneer een natuurlijk persoon niet handelingsbekwaam is moet hij worden vertegenwoordigd door
een handelingsbekwaam persoon.
Vertegenwoordiger – formele procespartij
Vertegenwoordigde – materiele procespartij
• Rechtspersonen.
Een rechtspersoon moet zichzelf laten vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon. De procedure
wordt (ondanks de vertegenwoordiging) op naam van de rechtspersoon zelf gevoerd en daarom is de
rechtspersoon zowel formele en materiele procespartij. Dit geldt niet indien de rechtspersoon
handelingsonbekwaam is, komt voor bij bv. een faillissement.
• Collectiviteitsactie.
De eiser treedt op als belangenbehartiger in een collectief belang. Doel: het beschermen van
belangen van andere personen.
Wie zijn betrokkene in een gerechtelijke procedure?
• Rechtsbijstandverlener (niet noodzakelijk bij kantonzaken).
o Advocaat;
o Gemachtigde.
• Deurwaarder (niet altijd noodzakelijk (bijv. bij verzoekschriften).
o Uitbrengen van een exploot (bijv. dagvaarding).
een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan andere. Betekenen
exploot: het ondertekenen en het uitbrengen door de gerechtsdeurwaarder.
o Leggen van een (conservatoir) beslag.
Als het tussen partijen verschil bestaat er over geprocedeerd wordt of gaat worden,
is er vaak behoefte om het geld op de zaken waar over het geschil bestaat veilig te
stellen.
o Ten uitvoer leggen van gerechtelijke uitspraken.
het afdwingen van de nakoming van het vonnis door een gerechtsdeurwaarder.
• Griffier/gerechtssecretaris.
o Adminstratieve en juridische ondersteuning van de rechtbank.
, • Rechter.
o Onpartijdige en onafhankelijke rechtspraak.
o Benoemd bij KB voor het leven, ontslagen op eigen verzoek of door HR.
Wat zijn de soorten gerechten?
Welke soorten rechtspraken zijn er?
• Feitenrechtspraak.
o Rechtbank in eerste aanleg en hof in hoger beroep.
o Geschil in volle omvang.
• Cassatierechtspraak.
o Hoge raad in cassatie.
o Verzuim van vormen en schending van het recht.
Wat is het petitum?
Het petitum van een dagvaarding is het gedeelte aan het einde van een dagvaarding waar de eisende
partij zijn formele eis(en) formuleert.
Wat is het dictum?
Dictum is een term uit de juridische wereld en verwijst naar de uitspraak van een rechter.
Wat is objectieve cumulatie?
Van objectieve cumulatie is sprake als een eiser in één dagvaarding meerdere vorderingen instelt
tegen dezelfde gedaagde.
Wat is subjectieve cumulatie?
Van subjectieve cumulatie is sprake als in één en dezelfde dagvaarding aan de kant van de eiser en/of
de gedaagde meer dan één partij optreedt.
Wat is een grosse?
Een grosse is een gewaarmerkt afschrift van een ambtelijk document. In de praktijk is een grosse een
afschrift van een vonnis of een notariële akte. Een grosse is bedoeld voor betrokken partijen,
aangezien het originele document voor een rechtbank of notaris bedoeld is.
Wat is een authentieke akte?
Een authentieke akte is een document dat door een openbaar ambtenaar, als regel een notaris, is
opgesteld en gewaarmerkt.
