Samenvatting tentamen levensvragen 2
Inhoudsopgave
Nieuwe spiritualiteit: .................................................................................................................................. 3
Jonge denkers over grote religies – Nieuwe spiritualiteit .................................................................................... 3
Inleiding ........................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 ..................................................................................................................................................... 4
Conclusie ......................................................................................................................................................... 6
Nieuwe spiritualiteit ............................................................................................................................................. 7
Erich Fromm – Liefhebben een kunst, een kunde .......................................................................................... 7
Lisette tHoofd, alchemie van de liefde: .......................................................................................................... 8
Riekje Boswijk, de reis van het gewaarzijn ..................................................................................................... 9
BDE ..................................................................................................................................................................... 12
Gevolgen BDE ................................................................................................................................................ 12
Spiritualiteit van de BDE ............................................................................................................................... 13
Elementen van de bijna dood ervaring ......................................................................................................... 13
Overig ................................................................................................................................................................. 15
Voice dialogue deel 1 .................................................................................................................................... 15
Patronen in relaties ....................................................................................................................................... 15
Life between lives therapy ............................................................................................................................ 16
Viktor Frankl .................................................................................................................................................. 17
Logotherapie ................................................................................................................................................. 18
Rasta .............................................................................................................................................................. 18
Bob Marley .................................................................................................................................................... 20
Aziatische religies in het westen................................................................................................................ 21
Ontstaan geschiedenis yoga .............................................................................................................................. 21
Mindfulness ........................................................................................................................................................ 21
Misverstanden over het boeddhisme door westerse wereld ............................................................................. 22
Vergelijking hindoeïsme en boeddhisme ........................................................................................................... 22
Taoïsme .............................................................................................................................................................. 23
Bernie Glassman ................................................................................................................................................ 24
Thich Nhat Hanh ................................................................................................................................................ 25
Terrorisme ..................................................................................................................................................... 25
Verschillen en overeenkomsten christendom en boeddhisme .................................................................... 26
Mystiek van de godsdiensten .................................................................................................................... 27
Etty Hillesum ...................................................................................................................................................... 27
Mystiek ............................................................................................................................................................... 27
John Butler ......................................................................................................................................................... 28
Pre-sence....................................................................................................................................................... 28
The seer is not what is seen. ......................................................................................................................... 28
Why so negative? .......................................................................................................................................... 28
These things are sent to try us ...................................................................................................................... 28
Meditation deel 1 .......................................................................................................................................... 29
Liefde vanuit het boeddhisme Thich Nhat Hanh ................................................................................................ 29
1
,(Universeel) soefisme ......................................................................................................................................... 29
De kern van het islamitisch mensbeeld.............................................................................................................. 31
De historische jezus ............................................................................................................................................ 32
Verschillen en overeenkomsten tussen de religies............................................................................................. 35
2
,Nieuwe spiritualiteit:
Nieuwe spiritualiteit is individualistisch/ therapeutisch. Dat komt door de ontkerkelijking.
Jonge denkers over grote religies – Nieuwe spiritualiteit
Inleiding
Volgens velen maken we een spirituele revolutie door, die ‘religie’ definitief laten plaatsmaken voor
spiritualiteit.
Godsdienstsocioloog Dekker zet godsdienst af tegen spiritualiteit. En zo vatten ook steeds meer mensen het
op: zij zien godsdienst en spiritualiteit als twee tegengestelde polen. Alleen verschillen zij van Dekker doordat
ze juist spiritualiteit als positief waarderen.
‘’Religie wil ons doen geloven dat er een god bestaat, een geloof dat vaak inhoudt dat het niet mogelijk is om
god te kennen, direct of indirect, of zelfs om hem te benaderen. Het geloof van elke vorm van religie kan een
bedreiging zijn voor dat van anderen, zeker wanneer ze gods naam inroepen om hun vormen van geloof en
daden te ondersteunen. Spiritualiteit aan de andere kant, moedigt ons aan afscheid te nemen van al onze
beperkte denkbeelden en zowel nederig te zijn als open te staan voor de mogelijkheid dat god aanwezig is in je
leven. Vandaar de nadruk op persoonlijke ervaring in plaats van op een aangeleerd geloof.
Terwijl religie ertoe neigt strikte aanhankelijkheid aan te moedigen aan een verzameling te boek gestelde en
geïnstitutionaliseerde vormen van geloof, zou spiritualiteit zeggen: ‘je moet me niet geloven als ik zeg dat het
buiten sneeuwt – ga zelf kijken’.’’
Er bestaat maar 1 vorm van spiritualiteit. En als je ergens niet moet zijn om die te ervaren dan is het wel bij
religie. Spiritueel is iets wat je graag wilt zijn, het is persoonlijk en vertrouwen speelt een rol. Religie heeft
daarentegen in de vorige eeuw langzaam maar zeker meer negatieven betekenissen gekregen. Religieus
associeert men met negatief en beperkingen.
Lange tijd was het ‘life-as’ model dominant. Zij leefden hun leven conform wat anderen en instituties van hen
verwachten, en conform de plaats waarin zij meenden dat ze die in de gemeenschap en de kosmos toegewezen
hadden gekregen. Religie is ‘life-as’. Vanuit het ‘sucjective-life’ perspectief ontneemt de kerk je de mogelijkheid
je eigen spirituele pad te gaan, diep in je de waarheid te vinden. In plaats daarvan zadelt ze je op met dode
dogma’s en gedateerde wet-regelgeving. Vanuit het ‘life-as’ perspectief gezien, beperken de nieuwe vormen
van spiritualiteit zich tot navelstaren. Ze isoleren de mens van het grotere geheel waarbinnen hij pas werkelijk
mens kan zijn.
Als nieuwe spiritualiteit iets niet is dan is het wel een religie.
De kerk deed pogingen om het innerlijke geestelijk leven van de leken op een hoger niveau te brengen. Zo
moesten ze 1x per jaar biechten en naar de communie. Je zou dat als een vorm van uitwendige dwang kunnen
zien, maar paradoxaal genoeg had het als effect dat het individu zich ging verdiepen in zijn persoonlijke relatie
tot god, en daardoor ook meer in zichzelf.
Met andere woorden: de wending naar binnen is deels door religie veroorzaakt, en daarmee is spiritualiteit dat
ook. Dat maakt het onderscheid tussen ‘life-as’ en ‘subjective-life’ niet irrelevant. Integendeel. Niemand kan
ontkennen dat de kerken leeglopen, terwijl er wel duidelijk behoefte bestaat aan spirituele boeken. Om aan te
geven dat het om een nieuwe vorm van iets bestaands gaat, zal ik spreken van ‘nieuwe spiritualiteit’.
26% van de Nederlanders zou behoren tot het profiel van de ongebonden spirituele categorie. Nieuwe
spiritualiteit is nog niet volgroeid en zal dat ook nooit zijn omdat voortdurende persoonlijke ontplooiing
vooropstaat.
Nieuwe spiritualiteit onderverdeeld zich in de onderstaande 5 stromingen:
1. Mainstream nieuwe spiritualiteit
Hieronder vallen vormen van nieuwe spiritualiteit die probleemloos aansluiten bij de algemene
cultuur. Kenmerkend voor mainstream nieuwe spiritualiteit is:
- Diepgang samen met toegankelijkheid
- Wijsheid staat niet buiten het gewone leven maar valt goed te combineren met werken, wonen,
reizen etc.
- De mainstream nieuwe spiritueel heeft er dan ook geen behoefte aan zijn manier van leven
radicaal te veranderen. Wel zoekt hij inspiratie omdat hij meer uit zijn leven wil halen.
De praktijken die hieronder vallen zijn: acupunctuur, aurareading, healing, reiki en tarot.
3
, 2. Geëngageerde nieuwe spiritualiteit
Mensen die kiezen voor deze vorm van nieuwe spiritualiteit zullen in de regel hun leven wel moeten
omgooien. Het kernwoord is engagement. Het individu kan alleen maar bestaan in verhouding tot al
het andere bestaande. Dat betekent niet alleen dat al zijn handelen altijd gevolgen heeft voor al het
andere wat bestaat. Dat betekent ook dat het individu zich daar bij al zijn handelen bewust van zal
moeten zijn.
3. Christelijke nieuwe spiritualiteit
Bij deze vormen van nieuwe spiritualiteit spelen elementen uit het christendom een grote rol – zolang
dat maar buiten het instituut kerk gebeurt. Grof gezegd verwerpen deze vormen van nieuwe
spiritualiteit de strenge, straffende god, terwijl ze de liefdevolle Christus koesteren.
4. Neopaganisme
Het lijkt alsof deze vorm van neopaganisme het tegendeel is van Christelijke nieuwe spiritualiteit. Het
gedachtegoed van de druïden versterkt onze waardering voor andere wegen.
5. Levenskunst
Vroeger was filosofie nog niet de technische, abstracte wetenschap zoals die nu aan de meeste
universiteiten wordt onderwezen. Filosofie hield zich toen bezig met de vraag ‘hoe te leven’ Plato
gebruikte als eerste de term ‘epimeleistai’ of te wel zelfzorg, zorg dragen voor zichzelf, bezorgd zijn
voor of zorgen voor zichzelf. Levenskunst grijpt terug op die filosofische traditie van zelfzorg.
Hoofdstuk 1
Op het terrein van menselijke relaties is het bijvoorbeeld waar dat een vijandige houding vijandschap oproept.
Positieve gedachten leveren ook meer op dan depressieve.
In de lijn met de Vedanta-teksten gaat Chopra uit van 1 enkele absolute realiteit waaraan al het zijnde
deelneemt. Lichaam en geest zijn dus 1 voor Chopra en ook de kwantummechanica interpreteert hij holistisch.
1.1 Mensbeeld mainstream nieuwe spiritualiteit
Mensbeeld The Secret
De belangrijkste onder die wetten is de wet van de aantrekkingskracht: het gelijke trekt het gelijke aan. Volgens
kwantumfyscici is het hele universum uit denken ontstaan. Jij creëert jouw leven door je gedachten en de
aantrekkingswet, evenals ieder ander mens. Ieder mens schept dus zijn eigen wereld. Beter: we scheppen met
ons allen ieder onze eigen wereld, en bouwen zo ook aan de collectieve wereld. ‘We zijn allen verbonden, en
we maken allen deel uit van het ene energieveld.
De mens
De wet van de aantrekkingskracht werkt voor het hele universum, ook voor andere levende wezens. De mens
onderscheid zich echter. Doordat hij onderscheidingsvermogen en een vrije wil heeft, is hij in staat tot
‘zelfcreatie’.
Het menselijk tekort
Waarom leeft niet ieder mens het leven van zijn dromen, als het universum een bron van overvloed is? De
enige reden waarom mensen niet krijgen wat ze willen, is dat ze meer denken aan wat ze niet willen dan aan
wat ze wel willen.
Hoe dan ook draagt uiteindelijk het individu zelf schuld voor de toestand waarin het verkeert. Voor de mens
impliceert de wet van de aantrekkingskracht namelijk dit: ‘alles wat op je pad komt, haal je zelf je leven binnen.
Je trekt het aan door de beelden die je in de geest vormt. Het zit hem in wat je denkt. Wat zich ook in de geest
afspeelt, je trekt het allemaal naar je toe.
Mensbeeld De 7 spirituele wetten van succes
Het universum valt volgens Chopra in 2 delen uiteen. Het eerste deel is het ‘niet-manifeste’, dat gelijk staat aan
het ‘onbekende’ en ‘onzichtbare’
Het tweede deel is het ‘manifeste’. Als het niet-manifeste zich manifesteert, ontstaat de schepping, door
chopra ook wel de ‘stoffelijke wereld’ genoemd. Onze geest staat in dynamische en onophoudelijke
wisselwerking met het lichaam van het universum; onze geest en de geest van de kosmos werken dynamisch
op elkaar in; onze energie is een uitdrukking van kosmische energie. Het is dus niet zo dat iets pas bestaat
dankzij het bewustzijn. Nee, het bewustzijn en de kosmos zijn 1.
4
Inhoudsopgave
Nieuwe spiritualiteit: .................................................................................................................................. 3
Jonge denkers over grote religies – Nieuwe spiritualiteit .................................................................................... 3
Inleiding ........................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 ..................................................................................................................................................... 4
Conclusie ......................................................................................................................................................... 6
Nieuwe spiritualiteit ............................................................................................................................................. 7
Erich Fromm – Liefhebben een kunst, een kunde .......................................................................................... 7
Lisette tHoofd, alchemie van de liefde: .......................................................................................................... 8
Riekje Boswijk, de reis van het gewaarzijn ..................................................................................................... 9
BDE ..................................................................................................................................................................... 12
Gevolgen BDE ................................................................................................................................................ 12
Spiritualiteit van de BDE ............................................................................................................................... 13
Elementen van de bijna dood ervaring ......................................................................................................... 13
Overig ................................................................................................................................................................. 15
Voice dialogue deel 1 .................................................................................................................................... 15
Patronen in relaties ....................................................................................................................................... 15
Life between lives therapy ............................................................................................................................ 16
Viktor Frankl .................................................................................................................................................. 17
Logotherapie ................................................................................................................................................. 18
Rasta .............................................................................................................................................................. 18
Bob Marley .................................................................................................................................................... 20
Aziatische religies in het westen................................................................................................................ 21
Ontstaan geschiedenis yoga .............................................................................................................................. 21
Mindfulness ........................................................................................................................................................ 21
Misverstanden over het boeddhisme door westerse wereld ............................................................................. 22
Vergelijking hindoeïsme en boeddhisme ........................................................................................................... 22
Taoïsme .............................................................................................................................................................. 23
Bernie Glassman ................................................................................................................................................ 24
Thich Nhat Hanh ................................................................................................................................................ 25
Terrorisme ..................................................................................................................................................... 25
Verschillen en overeenkomsten christendom en boeddhisme .................................................................... 26
Mystiek van de godsdiensten .................................................................................................................... 27
Etty Hillesum ...................................................................................................................................................... 27
Mystiek ............................................................................................................................................................... 27
John Butler ......................................................................................................................................................... 28
Pre-sence....................................................................................................................................................... 28
The seer is not what is seen. ......................................................................................................................... 28
Why so negative? .......................................................................................................................................... 28
These things are sent to try us ...................................................................................................................... 28
Meditation deel 1 .......................................................................................................................................... 29
Liefde vanuit het boeddhisme Thich Nhat Hanh ................................................................................................ 29
1
,(Universeel) soefisme ......................................................................................................................................... 29
De kern van het islamitisch mensbeeld.............................................................................................................. 31
De historische jezus ............................................................................................................................................ 32
Verschillen en overeenkomsten tussen de religies............................................................................................. 35
2
,Nieuwe spiritualiteit:
Nieuwe spiritualiteit is individualistisch/ therapeutisch. Dat komt door de ontkerkelijking.
Jonge denkers over grote religies – Nieuwe spiritualiteit
Inleiding
Volgens velen maken we een spirituele revolutie door, die ‘religie’ definitief laten plaatsmaken voor
spiritualiteit.
Godsdienstsocioloog Dekker zet godsdienst af tegen spiritualiteit. En zo vatten ook steeds meer mensen het
op: zij zien godsdienst en spiritualiteit als twee tegengestelde polen. Alleen verschillen zij van Dekker doordat
ze juist spiritualiteit als positief waarderen.
‘’Religie wil ons doen geloven dat er een god bestaat, een geloof dat vaak inhoudt dat het niet mogelijk is om
god te kennen, direct of indirect, of zelfs om hem te benaderen. Het geloof van elke vorm van religie kan een
bedreiging zijn voor dat van anderen, zeker wanneer ze gods naam inroepen om hun vormen van geloof en
daden te ondersteunen. Spiritualiteit aan de andere kant, moedigt ons aan afscheid te nemen van al onze
beperkte denkbeelden en zowel nederig te zijn als open te staan voor de mogelijkheid dat god aanwezig is in je
leven. Vandaar de nadruk op persoonlijke ervaring in plaats van op een aangeleerd geloof.
Terwijl religie ertoe neigt strikte aanhankelijkheid aan te moedigen aan een verzameling te boek gestelde en
geïnstitutionaliseerde vormen van geloof, zou spiritualiteit zeggen: ‘je moet me niet geloven als ik zeg dat het
buiten sneeuwt – ga zelf kijken’.’’
Er bestaat maar 1 vorm van spiritualiteit. En als je ergens niet moet zijn om die te ervaren dan is het wel bij
religie. Spiritueel is iets wat je graag wilt zijn, het is persoonlijk en vertrouwen speelt een rol. Religie heeft
daarentegen in de vorige eeuw langzaam maar zeker meer negatieven betekenissen gekregen. Religieus
associeert men met negatief en beperkingen.
Lange tijd was het ‘life-as’ model dominant. Zij leefden hun leven conform wat anderen en instituties van hen
verwachten, en conform de plaats waarin zij meenden dat ze die in de gemeenschap en de kosmos toegewezen
hadden gekregen. Religie is ‘life-as’. Vanuit het ‘sucjective-life’ perspectief ontneemt de kerk je de mogelijkheid
je eigen spirituele pad te gaan, diep in je de waarheid te vinden. In plaats daarvan zadelt ze je op met dode
dogma’s en gedateerde wet-regelgeving. Vanuit het ‘life-as’ perspectief gezien, beperken de nieuwe vormen
van spiritualiteit zich tot navelstaren. Ze isoleren de mens van het grotere geheel waarbinnen hij pas werkelijk
mens kan zijn.
Als nieuwe spiritualiteit iets niet is dan is het wel een religie.
De kerk deed pogingen om het innerlijke geestelijk leven van de leken op een hoger niveau te brengen. Zo
moesten ze 1x per jaar biechten en naar de communie. Je zou dat als een vorm van uitwendige dwang kunnen
zien, maar paradoxaal genoeg had het als effect dat het individu zich ging verdiepen in zijn persoonlijke relatie
tot god, en daardoor ook meer in zichzelf.
Met andere woorden: de wending naar binnen is deels door religie veroorzaakt, en daarmee is spiritualiteit dat
ook. Dat maakt het onderscheid tussen ‘life-as’ en ‘subjective-life’ niet irrelevant. Integendeel. Niemand kan
ontkennen dat de kerken leeglopen, terwijl er wel duidelijk behoefte bestaat aan spirituele boeken. Om aan te
geven dat het om een nieuwe vorm van iets bestaands gaat, zal ik spreken van ‘nieuwe spiritualiteit’.
26% van de Nederlanders zou behoren tot het profiel van de ongebonden spirituele categorie. Nieuwe
spiritualiteit is nog niet volgroeid en zal dat ook nooit zijn omdat voortdurende persoonlijke ontplooiing
vooropstaat.
Nieuwe spiritualiteit onderverdeeld zich in de onderstaande 5 stromingen:
1. Mainstream nieuwe spiritualiteit
Hieronder vallen vormen van nieuwe spiritualiteit die probleemloos aansluiten bij de algemene
cultuur. Kenmerkend voor mainstream nieuwe spiritualiteit is:
- Diepgang samen met toegankelijkheid
- Wijsheid staat niet buiten het gewone leven maar valt goed te combineren met werken, wonen,
reizen etc.
- De mainstream nieuwe spiritueel heeft er dan ook geen behoefte aan zijn manier van leven
radicaal te veranderen. Wel zoekt hij inspiratie omdat hij meer uit zijn leven wil halen.
De praktijken die hieronder vallen zijn: acupunctuur, aurareading, healing, reiki en tarot.
3
, 2. Geëngageerde nieuwe spiritualiteit
Mensen die kiezen voor deze vorm van nieuwe spiritualiteit zullen in de regel hun leven wel moeten
omgooien. Het kernwoord is engagement. Het individu kan alleen maar bestaan in verhouding tot al
het andere bestaande. Dat betekent niet alleen dat al zijn handelen altijd gevolgen heeft voor al het
andere wat bestaat. Dat betekent ook dat het individu zich daar bij al zijn handelen bewust van zal
moeten zijn.
3. Christelijke nieuwe spiritualiteit
Bij deze vormen van nieuwe spiritualiteit spelen elementen uit het christendom een grote rol – zolang
dat maar buiten het instituut kerk gebeurt. Grof gezegd verwerpen deze vormen van nieuwe
spiritualiteit de strenge, straffende god, terwijl ze de liefdevolle Christus koesteren.
4. Neopaganisme
Het lijkt alsof deze vorm van neopaganisme het tegendeel is van Christelijke nieuwe spiritualiteit. Het
gedachtegoed van de druïden versterkt onze waardering voor andere wegen.
5. Levenskunst
Vroeger was filosofie nog niet de technische, abstracte wetenschap zoals die nu aan de meeste
universiteiten wordt onderwezen. Filosofie hield zich toen bezig met de vraag ‘hoe te leven’ Plato
gebruikte als eerste de term ‘epimeleistai’ of te wel zelfzorg, zorg dragen voor zichzelf, bezorgd zijn
voor of zorgen voor zichzelf. Levenskunst grijpt terug op die filosofische traditie van zelfzorg.
Hoofdstuk 1
Op het terrein van menselijke relaties is het bijvoorbeeld waar dat een vijandige houding vijandschap oproept.
Positieve gedachten leveren ook meer op dan depressieve.
In de lijn met de Vedanta-teksten gaat Chopra uit van 1 enkele absolute realiteit waaraan al het zijnde
deelneemt. Lichaam en geest zijn dus 1 voor Chopra en ook de kwantummechanica interpreteert hij holistisch.
1.1 Mensbeeld mainstream nieuwe spiritualiteit
Mensbeeld The Secret
De belangrijkste onder die wetten is de wet van de aantrekkingskracht: het gelijke trekt het gelijke aan. Volgens
kwantumfyscici is het hele universum uit denken ontstaan. Jij creëert jouw leven door je gedachten en de
aantrekkingswet, evenals ieder ander mens. Ieder mens schept dus zijn eigen wereld. Beter: we scheppen met
ons allen ieder onze eigen wereld, en bouwen zo ook aan de collectieve wereld. ‘We zijn allen verbonden, en
we maken allen deel uit van het ene energieveld.
De mens
De wet van de aantrekkingskracht werkt voor het hele universum, ook voor andere levende wezens. De mens
onderscheid zich echter. Doordat hij onderscheidingsvermogen en een vrije wil heeft, is hij in staat tot
‘zelfcreatie’.
Het menselijk tekort
Waarom leeft niet ieder mens het leven van zijn dromen, als het universum een bron van overvloed is? De
enige reden waarom mensen niet krijgen wat ze willen, is dat ze meer denken aan wat ze niet willen dan aan
wat ze wel willen.
Hoe dan ook draagt uiteindelijk het individu zelf schuld voor de toestand waarin het verkeert. Voor de mens
impliceert de wet van de aantrekkingskracht namelijk dit: ‘alles wat op je pad komt, haal je zelf je leven binnen.
Je trekt het aan door de beelden die je in de geest vormt. Het zit hem in wat je denkt. Wat zich ook in de geest
afspeelt, je trekt het allemaal naar je toe.
Mensbeeld De 7 spirituele wetten van succes
Het universum valt volgens Chopra in 2 delen uiteen. Het eerste deel is het ‘niet-manifeste’, dat gelijk staat aan
het ‘onbekende’ en ‘onzichtbare’
Het tweede deel is het ‘manifeste’. Als het niet-manifeste zich manifesteert, ontstaat de schepping, door
chopra ook wel de ‘stoffelijke wereld’ genoemd. Onze geest staat in dynamische en onophoudelijke
wisselwerking met het lichaam van het universum; onze geest en de geest van de kosmos werken dynamisch
op elkaar in; onze energie is een uitdrukking van kosmische energie. Het is dus niet zo dat iets pas bestaat
dankzij het bewustzijn. Nee, het bewustzijn en de kosmos zijn 1.
4
