Samenvatting COMPLEET: alle hoorcolleges psychologie 1.4 (HHS)

Opvoedvragen: Psychologie (Jaar 1, blok 4)
College aantekeningen
De Haagse Hogeschool, Pedagogiek 2022/2023
Indy Thérèse

,Inhoudsopgave

Psychologie, hoorcollege 1: Wat is psychologie? Verschillende
perspec8even ...................................................................................... 3
Psychologie, hoorcollege 2: Uitdagende opvoedthema’s .................. 13
Psychologie, hoorcollege 3: Klassiek condi8oneren .......................... 23
Psychologie, hoorcollege 4: Opvoedvragen, invloed van de omgeving
........................................................................................................... 35
Psychologie, hoorcollege 5: operant en sociaal leren ........................ 45
Psychologie, hoorcollege 6: Invloed van stress, aGtudes en
aGtudeverandering ........................................................................... 56
Psychologie, hoorcollege 7: sociale cogni8e en sociale percep8e ..... 68




2

,Psychologie, hoorcollege 1: Wat is psychologie? Verschillende
perspectieven
28 april 2023


Psychologie = gedachten, emoties en gedrag van mensen
Geschiedenis van de psychologie
In den beginne …
Onze huidige visie op de psychologie komt voort uit eeuwen van visie op ons ´denken en zijn´.
´De menselijke geest is een mysterie die niet in twijfel getrokken mag worden!´
- Volgens de katholieke kerk had ieder mens een goddelijke ziel (geest is een onderdeel hiervan)
die al ons gedrag bepaalde, daarom vielen verklaringen voor menselijk gedrag buiten de
wetenschap.
- De roomskatholieke kerk zei dat je de goddelijke ziel niet in twijfel mag trekken. Dit maakte het
lasIg om te onderzoeken.


René Descartes (17e eeuw)
- Het belang van systemaIsche twijfel om achter de waarheid te
komen
- Je moet alIjd twijfelen aan je opvaPngen
- De mens bestaat uit een combinaIe van:
- Geest: ik heb een goddelijke geest
- Lichaam: ik heb een menselijk lichaam dat geen onderdeel is
van de goddelijke geest
- ReflexmaIg gedrag kan plaatsvinden zonder invloed van de goddelijke ziel (en kan dus
wetenschappelijk onderzocht worden!)
- Reflex = automaIsche handeling die razendsnel plaatsvindt
BV: je armen naar voren steken als je struikelt
® De dierlijke ziel bepaalt deze reflexen ipv de goddelijke ziel


- Twee nog alIjd actuele thema’s:
- Dualisme: hoe werkt de geest en het lichaam? Hoe werkt dit samen?
- Nature (vs nurture): mensen werden geboren met een goddelijke ziel en dieren niet -->
mensen worden met bepaalde eigenschappen geboren (nature) die dieren niet hebben.




3

, John Locke (17e eeuw)
- Ieder mens wordt geboren als een blanco/onbeschreven blad (tabula rasa)
- Je leert door ervaringen op te doen
- Drie principes die nog steeds actueel zijn:
- Leren door middel van associa0e tussen twee zaken
= tegenwoordig: klassieke condiIonering
- Leren door middel van straffen en belonen
= tegenwoordig: operante conditionering
- Leren door imiteren
= tegenwoordig: modeling/ sociaal leren
- Nurture: iedereen kan alles leren door ervaringen op te doen
(aangeleerde eigenschappen)




Nature of Nurture?
Nature-nurture discussie = aangeboren vs aangeleerd
- Immanuel Kant (1724-1804): nature
- Belang van aangeboren eigenschappen om ervaringen zinvol te kunnen interpreteren
(oorzaak-gevolg, Ijd en groo_e)
® Je hebt bepaalde eigenschappen nodig om te kunnen leren.
- ObjecIeve vs subjecIeve wereld: er is een echte wereld, maar die kunnen wij alleen tot
ons nemen door onze waarnemingen --> subjecIeve wereld
De objectieve wereld (zaken zoals ze echt zijn) zullen we dus nooit leren kennen.
- Hermann von Helmholtz (1867): nurture
- Onderzocht de manier waarop ervaringen een rol speelde in het waarnemen van de
werkelijkheid.
- Bril-experiment: effect van ervaring op waarneming
Wat is het effect van hoe mensen met een bril die alles verplaats waarnemen?
Eerst botsen ze overal tegenaan, maar na een tijdje gingen ze zich daaraan aanpassen.
- Conclusie: ervaring is belangrijk voor hoe wij dingen waarnemen
- Gustav Theodor Fechner (1860):
- Onderzocht hoe zintuigen funcIoneerden en hoe waarnemingen in wetmaIgheden kon
worden beschreven
- Waarnemen van verschillen (absoluut vs relaIef)
Kleinschalig kunnen we verschillen beter waarnemen --> verschil tussen 1 cm en 2 cm
kunnen we zien, maar het verschil tussen 181 cm en 182 cm kunnen we niet zien.
- Toonde aan dat psychologische fenomenen kunnen objecIef gemeten en beschreven
worden.




4