College aantekeningen Arbeidsrecht (680073-B-6)

Arbeidsrecht kennisclips

Kennisclip 2: definitie – doelgroep – doel arbeidsrecht

 Arbeidsrecht: definitie van een functioneel rechtsgebied
- Definitie arbeidsrecht: Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de
arbeidsverhouding van de onzelfstandige beroepsbevolking in de private en
publieke sector (p. 1 Schets).
- Arbeidsrecht = functioneel rechtsgebied: arbeidsverhouding staat centraal, niet
de juridische aard van de regels

 Doelgroep: de onzelfstandige beroepsbevolking




- Zelfstandige zijn in beginsel uitgesloten van het arbeidsrecht
- Vaste werknemer: is voor onbepaalde tijd in dienst bij de werkgever
 De vaste kracht heeft vaak meer zekerheid dan de flexibele werknemers

 Platformarbeid: (schijn)zelfstandige arbeid?
Platformwerkers: werkende die via online platform o.b.v. een zzp contract werken
(bv. Temper)  zij hebben niet het entreebiljet tot…:

 De arbeidsovereenkomst als entreebiljet voor…
- In het BW (o.a.):
 Ontslagbescherming
 Loon bij ziekte, vakantierechten, informatierechten, goed werkgeverschap
- Buiten het BW:
 Bescherming door andere wettelijke regelingen voor werknemers (zoals Wet
minimumloon, arbeidstijden- en omstandighedenwetgeving,
werknemersverzekeringen (onderdeel van de socialezekerheidswetgeving)

 Arbeidsovereenkomst (iao): een bijzondere overeenkomst
- ‘In het arbeidsrecht gaat het om het regelen van de verhouding tussen degene
die in afhankelijkheid arbeid verricht (werknemer) en degene die van die arbeid
gebruik maakt (werkgever).’ (Regering en parlement in stukken met flexibiliteit en
zekerheid) = Dubbele afhankelijkheid

, Dubbele afhankelijkheid die werknemers hebben van hun werkgever
- Werknemer is zowel juridisch ongelijk (gezagsverhouding) aan de werkgever, als
ook economisch
- Hij is immers doorgaans voor zijn levensonderhoud afhankelijk van het hebben
van een baan

 Doel van het arbeidsrecht: ongelijkheidscompensatie
- Beide partijen sluiten vrij en gelijk een arbeidsovereenkomst: partijautonomie en
contractsvrijheid.
- Ongelijkheidscompensatie: de formele gelijkheid heeft een aanpassing nodig
voor de werknemer. De werknemer wordt zo meer gelijkgesteld en
gecompenseerd aan de werkgever. = Belangrijke grondslag van het arbeidsrecht.

Kennisclip 3: Technieken en bronnen van het arbeidsrecht

 Doel van het arbeidsrecht: ongelijkheidscompensatie

 Ongelijkheidscompensatie: hoe?
4 manieren:
- Dwingend recht
 Contractsvrijheid wordt begrensd
- ‘Wezen gaat voor schijn’
 Papieren werkelijkheid is anders dan dat er daadwerkelijk gebeurd (wezen),
rechter moet oordelen o.b.v. de werkelijke gebeurtenis.
- Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming
 Tegenhanger van beperking contractsvrijheid
 Werknemers vertegenwoordigd door bv. vakbonden
- Bescherming via de sociale zekerheid

 Waarom dwingend recht?
- ‘Gij kunt zoveel regels van aanvullend recht ten behoeve van arbeiders verzinnen
als gij wilt; het zal u niet baten; de werkgever legt hun een contract voor, waarbij
zij van hun rechten afstand doen; wanneer zij hebben getekend – en zij zullen
altijd tekenen behalve in tijden van werkstaking – dan blijft er van al hun rechten
niets over.’

 Collectieve arbeidsovereenkomst (cao) = belangrijkste vorm arbeidsrecht
- Vakbonden & werkgever(sorganisaties) sluiten collectieve
arbeidsovereenkomsten voor sector of onderneming
- Gestimuleerd via driekwartdwingend recht
- Bv. art. 7:668a lid 5/6, art. 7:627 lid 6 BW

 Waarom collectieve arbeidsverhoudingen?
- De gemeenschap tussen de arbeiders ligt in de noodzakelijkheid om gezamenlijk
voor betere arbeidsvoorwaarden te strijden

, - De patroons (werkgever) worden tot gemeenschap gedrongen door hun
gezamenlijk verweer tegen den aanval der arbeiders èn door de economische
noodzakelijkheid tot concurrentiebeperking.
 Dit gebeurde via vakbonden op collectieve wijze

 Voordelen van cao’s (ook voor werkgevers + overheid)
- Regels door ‘eigen kring’ en dus meer draagvlak en arbeidsrust
- Maatwerk per sector of bedrijf
- Sneller dan wetgeving
- Eenheidsregeling, dus lage transactiekosten

 Het ‘poldermodel’




- Vakbonden en werkgeverorganisaties onderhandelen met elkaar
- Streven naar gelijkwaardigheid van de onderhandelende partijen

 Bronnen




- Invloed EU is erg belangrijk in het arbeidsrecht
- Verdrag is geen onderdeel van het poldermodel.

, - Gunstigheidsbeginsel: geeft ruimte aan de contractsvrijheid. Als partijen bij de
arbeidsovereenkomst iets afspreken (bv. qua loon) dat gunstiger is dan de cao,
dan zet dat betere de hogere bron opzij. In de cao staat bv. een hoger loon dan in
de wet -> dan geldt het gunstigheidsbeginsel.
 Dit is voordelig voor de werknemers

Kennisclip 4: Elementen van de arbeidsovereenkomst

 Overeenkomsten tot het verrichten van arbeid – 3 belangrijkste;
- Overeenkomst tot aanneming van werk (art. 7:750 BW)
 Opdrachtgever – aannemer
 Werk van stoffelijke aard: moet het kunnen aanraken (bv. bouw)
- Overeenkomst tot opdracht (art. 7:400 BW)
 Opdrachtgever – opdrachtnemer
 Niet: werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, uitgeven van werken,
het (doen) vervoeren van personen of zaken
 Soort restcategorie
- Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW)
 ‘Overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst
van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid
te verrichten.’

 De 3 elementen van de arbeidsovereenkomst




1. Arbeid
2. Tegen loon = beloning tegenover verricht arbeid (geld, natura, kosten inwoning, etc.)
3. ‘In dienste van’ = gezag
 Gezag is het moeilijkste vast te stellen, de andere twee zijn relatief eenvoudig vast te
stellen.