Samenvatting - KL Oriëntatie op de wereld 1 Natuur

Basiskennis - NATUUR
1. Evolutie

1.1 Natuurlijke selectie

Natuurlijke selectie = is het verschijnsel dat sommige organismen uit een bepaalde populatie beter in hun omgeving
passen, dat wil zeggen: meer kans hebben om te zorgen voor overlevende nakomelingen dan minder goed aangepaste
organismen.

Darwin:
 Charles Darwin (1809 - 1882)
- Als jonge man was Darwin een fixist.
- Op 22-jarige leeftijd maakte Darwin een vijf jaar durende wereldreis:
 met het karteringsschip de Beagle
 gedurende 3 jaar exploratie van de kusten van Zuid-Amerika
 gedurende 5 weken de Galapagos-eilanden.

 De verspreiding van de planten en dieren, hun grote verscheidenheid (biodiversiteit) en de studie
van enkele fossielen tijdens deze wereldreis deden Darwin geloven in evolutie.




(zie cursus NW6ST 2021 - 2022)




Uitleggen a.d.h.v. een voorbeeld:

,=> de bruine muizen vallen veel te veel op voor het roofdier. -> zij zullen dus opgegeten worden. Na een lange tijd
zullen er dus op die plaats nog enkel grijze muizen voorkomen, omdat ze zo een grotere overlevingskans hebben.

Nog een voorbeeld:




1.2 Adaptaties

Adaptaties = erfelijke veranderingen in morfologische structuren, fysiologische eigenschappen of gedrag van individuen
binnen een populatie, die deze organismen een evolutionair voordeel geven, zoals bij de voortplanting of de zorg voor
nakomelingen.

1.3 Genetische variatie

Waarom is genetische variatie belangrijk?
Dankzij genetische variatie komen binnen een soort verschillende versies van een bepaalde eigenschap
voor (bijvoorbeeld blauwe naast bruine ogen bij mensen). In de evolutiebiologie wordt algemeen aanvaard dat
populaties met meer genetische variatie grotere overlevingskansen hebben.


2. Schimmels

2.1 Schimmels, een ras apart

 Aantal kenmerken die ons doen denken aan
planten:
o.a. Niet verplaatsbaar in de bodem.

 Toch zijn schimmels nauwer verwant met dieren.
 Planten maken zelf voedsel aan door
fotosynthese
-> dieren en schimmels kunnen dit niet.
-> hebben wel een reservestof (glycogeen) dan planten
(zetmeel)

Binnen het rijk van de schimmels is het niet moeilijk om
een indeling te maken:
 1,5 tot 5 miljoen soorten schimmels
 100 000 ontdekte soorten
 Komen vrijwel overal op aarde voor: van woestijn
tot diepzee, van pool tot evenaar

=> schimmels behoren door sommige kenmerken bij zowel planten als dieren, daarom is het een apart rijk.

Veelgebruikte indeling van 7 stammen:
 Steeltjeszwammen en zakjeszwammen zijn de grootste groepen

 Zakjeszwammen

, Enkele van de bij ons voorkomende zakjeszwammen:

A. de gekraagde aardster.
B. Het gewone morieltje.
C. De grote oranje bekerzwam.
D. het appelrotkelkje.




De zakjeszwammen zijn de groep met de meeste soorten. Schimmels zoals hierboven vernoemd behoren tot deze
groep.
 Komen aan hun naam doordat hun sporen met acht in een zakje zitten voor ze loskomen.
 Bijzondere schimmel? Dan is het waarschijnlijk een zakjeszwam.
 Zo worden de meeste korstmossen ingedeeld bij de zakjeszwammen.

=> ook eencellige schimmels = noemen we gisten.

 Steeltjeszwammen




 De
vliegenzwam
 De gewone
oesterzwam
 Het gewone
elfenbankje
 De gele
aardappelbovist



 Ze komen aan hun naam doordat hun sporen op steeltjes staan voordat ze loskomen.
 Je kunt dit niet met het blote oog zien, maar als je een paddenstoel ziet met plaatjes of buisjes onderaan de
hoed, dan is het een steeltjeszwam.
 Verder indelen op basis van de vorm van de vruchtlichamen, enkele typische kenmerken (niet-
wetenschappelijke indeling)
o Plaatjeszwammen
o Buisjeszwammen
o Buikzwammen

Plaatjeszwam:
 Allemaal plaatjes waar zich sporen op ontwikkelen.
 Meest voorkomende paddenstoelen in de tuin.
 Vb:
o De vliegenzwam
o De grote parasolzwam

Buisjeszwam:
 Onderzijde allemaal gaatjes -> openingen van de fijne buisjes
waarin de sporen zich ontwikkelen.
 Vb:
o De boleten
o Het gewoon eekhoorntjesbrood
o De heksenboleet