Samenvatting Leerdoelen LP1 KT5 Onderzoekend Handelen
- De student heeft een begrip van wat ‘denken’ is, zodanig dat hij/zij actief en met
voorbeelden kan bijdragen aan een inhoudelijke uitwisseling over dit thema,
waarbij volgende aspecten kunnen worden betrokken
Onderzoekend handelen: het waarneembaar en verantwoord (of bewust
onverantwoord) verkennend en toetsend optreden binnen het professionele domein.
Oftewel, onderzoekend handelen is te herkennen aan een niet aflatende
nieuwsgierigheid waarbij een kritische en analytische benadering wordt gehanteerd.
Kritisch denken: dat je reflecteert en redeneert voordat je een standpunt inneemt of
een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren waarop dat standpunt of
besluit is gebaseerd.
Hoe denken wij? Dual processing model en valkuilen bij het nemen van besluiten
Om goed antwoord te kunnen geven op de vraag van een patiënt is er kwalitatief
goede informatie nodig. Dat is niet altijd makkelijk en het ‘even nadenken’ is dan ook
cruciaal. Ons brein heeft namelijk de neiging situaties en lastige vragen te
vereenvoudigen. Er kan niet zomaar een intuïtief besluit genomen worden omdat
het besluit dan vaak suboptimaal is. Het leidt niet tot fouten, maar het lost het
probleem ook niet op. Er moet een rationeel-analytische denkstrategie worden
toegepast. Eerst moet er over alles nagedacht worden en daarna mag er pas een
besluit worden genomen.
In de Dual Proces Theory worden deze twee denksystemen onderscheiden: het
intuïtieve denksysteem (type 1) en het analytische (type 2) denksysteem. Voor een
groot deel is het toeval welke informatie uit ons geheugen geactiveerd wordt. Vaak
beschikken we over meer relevante informatie dan dat er naar boven komt. Soms
komt er relevante en irrelevante informatie naar boven, waardoor we minder nuttige
informatie meenemen in het besluit. Dit is intuïtief denken en zorgt voor
suboptimale/foute besluiten. Voordat je een besluit neemt kan je realiseren dat je
weinig informatie hebt of nog te weinig hebt nagedacht over de situatie. Dan steek je
over naar denksysteem 2. Denksysteem 2 kost vaak meer tijd, maar verbetert wel de
kwaliteit van het besluit.
o Spontaniteit, beperkingen in controle en bijvangst
o Waarheid, interpretatie, vertekening, biases (selectief waarnemen)
,
o Het verschil tussen brain en mind
Brain = orgaan
Mind = niet aan te wijzen
o False consensus effect
De tendens om de mate van overeenstemming tussen eigen meningen,
karakteristieken en gedragingen en die van anderen, te overschatten
- De student kan de volgende denkwijzen benoemen en herkennen: technisch
analytisch denken, empathisch denken, irrationeel denken, type 1 en type 2
denken
o Technisch analytisch denken: je maakt duidelijk onderscheid in de hoofd en bij
zaken van het probleem/onderwerp. Je bepaalt eerst de hoofdlijn of
hoofdzaak en vervolgens ga je het meer detailleren.
o Empathisch denken / empathisch vermogen: je leeft je in de gevoelens van
een ander in.
o Irrationeel denken: je denkt zonder je verstand te gebruiken. De individu
negeert rede en logica ten gunste van emotie.
o Type 1 denken: op basis van ervaring en kost weinig energie
Valkuil: verkeerde actie/conclusie trekken
o Type 2 denken: bewust over iets nadenken en kost veel energie
Valkuil: kost veel energie en te lang blijven doordenken
- De student is in staat om voorbeelden te genereren van bovenstaande
denkvormen
o Voorbeeld technisch analytisch denken:
Een patiënt heeft een CVA. Voordat je gaat handelen, constateer je wat er
precies aan de hand is met de patiënt. Hierdoor weet je op welke manier je
moet handelen, en wat het beste past bij de desbetreffende patiënt.
o Voorbeeld empathisch denken:
Een patiënt heeft een eetstoornis. In gesprek met de patiënt komt er voor de
patiënt een lastig onderwerp aan bod, de patiënt wordt emotioneel. Je
- De student heeft een begrip van wat ‘denken’ is, zodanig dat hij/zij actief en met
voorbeelden kan bijdragen aan een inhoudelijke uitwisseling over dit thema,
waarbij volgende aspecten kunnen worden betrokken
Onderzoekend handelen: het waarneembaar en verantwoord (of bewust
onverantwoord) verkennend en toetsend optreden binnen het professionele domein.
Oftewel, onderzoekend handelen is te herkennen aan een niet aflatende
nieuwsgierigheid waarbij een kritische en analytische benadering wordt gehanteerd.
Kritisch denken: dat je reflecteert en redeneert voordat je een standpunt inneemt of
een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren waarop dat standpunt of
besluit is gebaseerd.
Hoe denken wij? Dual processing model en valkuilen bij het nemen van besluiten
Om goed antwoord te kunnen geven op de vraag van een patiënt is er kwalitatief
goede informatie nodig. Dat is niet altijd makkelijk en het ‘even nadenken’ is dan ook
cruciaal. Ons brein heeft namelijk de neiging situaties en lastige vragen te
vereenvoudigen. Er kan niet zomaar een intuïtief besluit genomen worden omdat
het besluit dan vaak suboptimaal is. Het leidt niet tot fouten, maar het lost het
probleem ook niet op. Er moet een rationeel-analytische denkstrategie worden
toegepast. Eerst moet er over alles nagedacht worden en daarna mag er pas een
besluit worden genomen.
In de Dual Proces Theory worden deze twee denksystemen onderscheiden: het
intuïtieve denksysteem (type 1) en het analytische (type 2) denksysteem. Voor een
groot deel is het toeval welke informatie uit ons geheugen geactiveerd wordt. Vaak
beschikken we over meer relevante informatie dan dat er naar boven komt. Soms
komt er relevante en irrelevante informatie naar boven, waardoor we minder nuttige
informatie meenemen in het besluit. Dit is intuïtief denken en zorgt voor
suboptimale/foute besluiten. Voordat je een besluit neemt kan je realiseren dat je
weinig informatie hebt of nog te weinig hebt nagedacht over de situatie. Dan steek je
over naar denksysteem 2. Denksysteem 2 kost vaak meer tijd, maar verbetert wel de
kwaliteit van het besluit.
o Spontaniteit, beperkingen in controle en bijvangst
o Waarheid, interpretatie, vertekening, biases (selectief waarnemen)
,
o Het verschil tussen brain en mind
Brain = orgaan
Mind = niet aan te wijzen
o False consensus effect
De tendens om de mate van overeenstemming tussen eigen meningen,
karakteristieken en gedragingen en die van anderen, te overschatten
- De student kan de volgende denkwijzen benoemen en herkennen: technisch
analytisch denken, empathisch denken, irrationeel denken, type 1 en type 2
denken
o Technisch analytisch denken: je maakt duidelijk onderscheid in de hoofd en bij
zaken van het probleem/onderwerp. Je bepaalt eerst de hoofdlijn of
hoofdzaak en vervolgens ga je het meer detailleren.
o Empathisch denken / empathisch vermogen: je leeft je in de gevoelens van
een ander in.
o Irrationeel denken: je denkt zonder je verstand te gebruiken. De individu
negeert rede en logica ten gunste van emotie.
o Type 1 denken: op basis van ervaring en kost weinig energie
Valkuil: verkeerde actie/conclusie trekken
o Type 2 denken: bewust over iets nadenken en kost veel energie
Valkuil: kost veel energie en te lang blijven doordenken
- De student is in staat om voorbeelden te genereren van bovenstaande
denkvormen
o Voorbeeld technisch analytisch denken:
Een patiënt heeft een CVA. Voordat je gaat handelen, constateer je wat er
precies aan de hand is met de patiënt. Hierdoor weet je op welke manier je
moet handelen, en wat het beste past bij de desbetreffende patiënt.
o Voorbeeld empathisch denken:
Een patiënt heeft een eetstoornis. In gesprek met de patiënt komt er voor de
patiënt een lastig onderwerp aan bod, de patiënt wordt emotioneel. Je
