Psychologie
1. Inleiding (zie boek voor verdere uitleg)
“Voor ons is de wetenschappelijke psychologie de studie van de doelgerichte interactie
tussen persoon en de situatie. Meer specifiek wil de psychologie achterhalen hoe de
persoon in interactie met de situatie beleeft, wat hij ervaart en tegelijk tot doelgericht
handelen komt.” (Cuyvers, )
“Wetenschap die zich bezig houdt met het onderzoek naar de determinanten van
gedrag.” (Van Dale, 2012)
De psycholoog en zijn collega’s
Psycholoog:
- Beschermde titel: master in de psychologie
- Schrijft geen medicatie voor
- Niet door RIZIV terugbetaald, tenzij eerstelijnspsychologen of via conventie
- Niet altijd specifiek therapeutisch geschoold
Psychotherapeut:
- Geen beschermde titel, geen vaste opleiding
- Niet altijd psychologisch geschoold
- Schrijft geen medicatie voor
- Niet door RIZIV terugbetaald
- Indien lid van beroepsvereniging = kwaliteitslabel
➔ Sommige ziekenfondsen betalen mits een aantal voorwaarden, een aantal beuren
terug bij (bepaalde) psychologen/ psychotherapeuten.
In België is de uitoefening van de klinische psychologie en van de psychotherapie nog
niet volledig wettelijk geregeld.
Toch zijn er reeds een aantal instanties die prestaties van psychologen geheel of
gedeeltelijk terugbetalen binnen bepaalde grenzen en voorwaarden.
Psychotherapeut: zo kan je ook terecht komen bij oorkaarstherapeut of
regressietherapeut die je vorige levens terug oproept ... Er zijn ook wel hele goede
therapeuten, maar titel op zich betekent niets.
,Ook als opvoeder-begeleider therapie-opleiding volgt, wordt hij “psychotherapeut”,
maar een huisschilder kan zich even goed zo noemen.
Voordeel van psycholoog: heeft algemene opleiding om pathologie beter te kunnen
inschatten en kan breder zien dan het éne denkkader waar een psychotherapeut
gewoonlijk in opgeleid is. Maar ook een psycholoog heeft best een extra therapie-
opleiding voor hij een therapeutische praktijk begint.
Opmerking: vele ziekenfondsen betalen voor minderjarigen wel een aantal
therapiesessies terug.
Psychiater:
- Beschermde titel: arts
- Mag medicatie voorschrijven en door RIZIV terugbetaald
- Niet altijd specifiek therapeutisch geschoold
Praktijkgerichte orthopedagoog:
- Geen beschermde titel
- Mag geen medicatie voorschrijven en niet door RIZIV terugbetaald
- Niet therapeutisch geschoold (tenzij extra opleiding)
- Vooral ondersteuning van cliënten in het dagelijks leven
➔ Een opvoeder heeft geen eindverantwoordelijkheid voor een behandelingsplan en
mag geen diagnoses stellen.
Grootste specialismen binnen psychologie
Theoretische psychologie:
- Functieleer/ algemene pscyhologie
- Ontwikkelingspsychologie
- Persoonlijkheidspsychologie
- Sociale psychologie
- Fysiologische psychologie/ neuropsychologie
Toegepaste psychologie:
- Schoolpyschologie
- Arbeidspsychologie
- Klinische psychologie (m.b.t stoornissen) → visum nodig
- Sportpsychologie
, - …
Psychologische stromingen
Psychodynamische benaderingen
Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Cliëntgerichte benaderingen
Lichaamsgerichte benaderingen
Systeemgerichte benaderingen (oa contextueel kader)
Oplossingsgerichte benaderingen
Biopsychosociale benaderingen
Biopsychosociaal model
= overkoepeld model
De mens is een zich ontwikkelende biopsychosociale eenheid.
Bekijkt de interactie tussen biologische, psychische en sociale factoren.
Onderzoekt de invloed van deze verschillende factoren op de manier waarop een
stoornis zich ontwikkelt.
Voor sommige stoornissen bestaat er een biologische kwetsbaarheid.
- Voor de meeste psychische stoornissen is er geen eenduidige neurobiologische
oorzaak.
- Gaat om dynamisch gewicht tussen genetische kwetsbaarheid en
omgevingsfactoren.
Biopsychosociaal: bijvoorbeeld: kwetsbaarheids- stressmodel
, Elke stroming heeft zijn eigen:
- Mens- en wereldbeeld
- Verklaringsmodellen voor psychische problemen
- Methodieken om psychische problemen te behandelen
➔ “Methodieken = de op de praktijk gerichte uitwerkingen van een deze
benaderingen..... . Methodieken geven aan hoe je abstracte theorieën kunt
toepassen in de hulpverlening” (Weerman, 2013, p.18)
- Methodieken en technieken die uit deze methodieken voortvloeien
➔ Methoden en technieken = concrete wijze van handelen die binnen die bepaalde
methodiek passen.
Verschillen tussen de psychologische stromingen
‾ Psychotherapeutische opleidingen = vaak model
‾ Verschillende componenten van psychisch functioneren: Psychotherapieën
‾ ontwikkelingscomponent verschillen in de
‾ neurobiologische component manier en de
mate waarin ze
‾ affectieve component
deze factoren in
‾ cognitieve component hun behandeling
‾ gedragscomponent betrekken.
‾ interpersoonlijke component
‾ systeemcomponent
Andere verschillen
- Meer klachtgericht versus persoonsgericht
- Meer gericht op de klacht versus gericht op de mogelijkheden
1. Inleiding (zie boek voor verdere uitleg)
“Voor ons is de wetenschappelijke psychologie de studie van de doelgerichte interactie
tussen persoon en de situatie. Meer specifiek wil de psychologie achterhalen hoe de
persoon in interactie met de situatie beleeft, wat hij ervaart en tegelijk tot doelgericht
handelen komt.” (Cuyvers, )
“Wetenschap die zich bezig houdt met het onderzoek naar de determinanten van
gedrag.” (Van Dale, 2012)
De psycholoog en zijn collega’s
Psycholoog:
- Beschermde titel: master in de psychologie
- Schrijft geen medicatie voor
- Niet door RIZIV terugbetaald, tenzij eerstelijnspsychologen of via conventie
- Niet altijd specifiek therapeutisch geschoold
Psychotherapeut:
- Geen beschermde titel, geen vaste opleiding
- Niet altijd psychologisch geschoold
- Schrijft geen medicatie voor
- Niet door RIZIV terugbetaald
- Indien lid van beroepsvereniging = kwaliteitslabel
➔ Sommige ziekenfondsen betalen mits een aantal voorwaarden, een aantal beuren
terug bij (bepaalde) psychologen/ psychotherapeuten.
In België is de uitoefening van de klinische psychologie en van de psychotherapie nog
niet volledig wettelijk geregeld.
Toch zijn er reeds een aantal instanties die prestaties van psychologen geheel of
gedeeltelijk terugbetalen binnen bepaalde grenzen en voorwaarden.
Psychotherapeut: zo kan je ook terecht komen bij oorkaarstherapeut of
regressietherapeut die je vorige levens terug oproept ... Er zijn ook wel hele goede
therapeuten, maar titel op zich betekent niets.
,Ook als opvoeder-begeleider therapie-opleiding volgt, wordt hij “psychotherapeut”,
maar een huisschilder kan zich even goed zo noemen.
Voordeel van psycholoog: heeft algemene opleiding om pathologie beter te kunnen
inschatten en kan breder zien dan het éne denkkader waar een psychotherapeut
gewoonlijk in opgeleid is. Maar ook een psycholoog heeft best een extra therapie-
opleiding voor hij een therapeutische praktijk begint.
Opmerking: vele ziekenfondsen betalen voor minderjarigen wel een aantal
therapiesessies terug.
Psychiater:
- Beschermde titel: arts
- Mag medicatie voorschrijven en door RIZIV terugbetaald
- Niet altijd specifiek therapeutisch geschoold
Praktijkgerichte orthopedagoog:
- Geen beschermde titel
- Mag geen medicatie voorschrijven en niet door RIZIV terugbetaald
- Niet therapeutisch geschoold (tenzij extra opleiding)
- Vooral ondersteuning van cliënten in het dagelijks leven
➔ Een opvoeder heeft geen eindverantwoordelijkheid voor een behandelingsplan en
mag geen diagnoses stellen.
Grootste specialismen binnen psychologie
Theoretische psychologie:
- Functieleer/ algemene pscyhologie
- Ontwikkelingspsychologie
- Persoonlijkheidspsychologie
- Sociale psychologie
- Fysiologische psychologie/ neuropsychologie
Toegepaste psychologie:
- Schoolpyschologie
- Arbeidspsychologie
- Klinische psychologie (m.b.t stoornissen) → visum nodig
- Sportpsychologie
, - …
Psychologische stromingen
Psychodynamische benaderingen
Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Cliëntgerichte benaderingen
Lichaamsgerichte benaderingen
Systeemgerichte benaderingen (oa contextueel kader)
Oplossingsgerichte benaderingen
Biopsychosociale benaderingen
Biopsychosociaal model
= overkoepeld model
De mens is een zich ontwikkelende biopsychosociale eenheid.
Bekijkt de interactie tussen biologische, psychische en sociale factoren.
Onderzoekt de invloed van deze verschillende factoren op de manier waarop een
stoornis zich ontwikkelt.
Voor sommige stoornissen bestaat er een biologische kwetsbaarheid.
- Voor de meeste psychische stoornissen is er geen eenduidige neurobiologische
oorzaak.
- Gaat om dynamisch gewicht tussen genetische kwetsbaarheid en
omgevingsfactoren.
Biopsychosociaal: bijvoorbeeld: kwetsbaarheids- stressmodel
, Elke stroming heeft zijn eigen:
- Mens- en wereldbeeld
- Verklaringsmodellen voor psychische problemen
- Methodieken om psychische problemen te behandelen
➔ “Methodieken = de op de praktijk gerichte uitwerkingen van een deze
benaderingen..... . Methodieken geven aan hoe je abstracte theorieën kunt
toepassen in de hulpverlening” (Weerman, 2013, p.18)
- Methodieken en technieken die uit deze methodieken voortvloeien
➔ Methoden en technieken = concrete wijze van handelen die binnen die bepaalde
methodiek passen.
Verschillen tussen de psychologische stromingen
‾ Psychotherapeutische opleidingen = vaak model
‾ Verschillende componenten van psychisch functioneren: Psychotherapieën
‾ ontwikkelingscomponent verschillen in de
‾ neurobiologische component manier en de
mate waarin ze
‾ affectieve component
deze factoren in
‾ cognitieve component hun behandeling
‾ gedragscomponent betrekken.
‾ interpersoonlijke component
‾ systeemcomponent
Andere verschillen
- Meer klachtgericht versus persoonsgericht
- Meer gericht op de klacht versus gericht op de mogelijkheden
