Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
Ontsteking en Infectie
Samenvatting hoorcolleges
HC 1-1 en 1-2 – Het immuunsysteem
Ontsteking → proces dat in het lichaam plaatsvindt doordat er iets verstoord is, ontstekingsreactie
→ Kan o.a. ten gevolge van een infectie zijn
→ Iedere infectie is ontsteking, maar niet iedere ontsteking is een infectie
Je hebt 2 verschillende immuunsystemen
- Aangeboren (aspecifiek/innate)
- Verworven (specifiek/adaptive)
Binnendringers
Vroege systeem
Herkenning van binnendringers gebeurt door het onderscheiden van ‘self/non-self’ en het signaleren
van gevaar
→ Deze herkenning is zowel intra- als extracellulair
Deze binnendringers kunnen micro-organismen zijn zoals:
- Virussen
- Bacteriën
- Protozoën
- Metazoën
→ Hiertegen wordt een effector mechanisme gestart
Latere systeem
- Opruimen van pathogenen
- Stoppen van effector mechanismen
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
- Herstellen van de schade
- Inductie van ‘geheugen’ voor/tegen
Cellulaire afweer
Gaat om de cellen
- Aangeboren
o Granulocyten
o Mestcellen
o Macrofagen
o NK-cellen
o APCs/DCs
- Verworven
o B-cellen Figuur 1: Duur van de infectie
o T-cellen
Humorale afweer
Gaat om de plasma-eiwitten en cytokines
- Aangeboren
o Transferrine
o Stollingssysteem
o Complement systeem
o Cytokines
- Verworven
o Antistoffen: IgM, IgG, IgE
Bij een ontsteking komt inflammatie kijken
(beschermingsreactie van het lichaam):
- Rubor roodheid
- Calor warmte
- Dolor pijn
- Tumor zwelling
- Functio laesa verstoorde functie
→ Dit is zichtbaar na de activatie van de innate
immuunrespons
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
Leukocyten (witte bloedcellen)
- Granulair
o Basofiele granulocyten
o Neutrofiele granulocyten
o Eosinofiele granulocyten
- Niet-granulair
o Lymfocyten
o Monocyten
Granula → korreltjes in de cel die ervoor
zorgen dat de opgenomen indringers
doodgaan
Neutrofiele granulocyten → zijn de echte ‘vechters’ en kunnen bacteriën etc. doden door fagocytose
→ Bevatten receptoren (PPR) op het oppervlak die aan de PAMPs van een bacterie kunnen hechten
en hierdoor opeten
Er zijn moleculaire patronen op oppervlakken van micro-organismen die het innate immuunsysteem
kan herkennen
- PAMPs → Pathogen-associated molecular patterns
- DAMPs → Danger-associated molecular patterns
Macrofagen
→ Hebben allerlei receptoren op de celwand en kunnen op alle mogelijke manieren bacteriën
opnemen en cytokines (signaaleiwitten) uitscheiden
Hebben dus ook granula
Cytokines → zijn kleine eiwitten die tijdens ontstekingsreacties effecten uitoefenen via speciale
receptoren
→ Besturen de aangeboren afweer en geven richting aan de verworven afweer
Cytokines hebben geen receptoren
Migratie en activatie granulocyten
1. Chemokines
→ Wordt een chemokine genoemd als ze een hele chemo taxerende functie hebben
→ De eerste cel die ter plaatse is slaat ‘alarm’
2. Cytokines
3. Complementfactor C3a en C5a
Complement activatie routes
Complementsysteem → groep van eiwitten in je lichaam, die geactiveerd kunnen worden door de
humorale aangeboren afweer om de antistoffen te helpen om de antigenen te vernietigen en om de
fagocyten te lokken naar de infectie plaats met bacteriën of andere ziekteverwekkers om deze te
verwijderen.
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
Het complement heeft 3 verschillende manieren waarop het geactiveerd wordt
Alternatieve route → Hierbij wordt het complement aangezet door een opgelost compartiment
van een al geactiveerde C3 (door spontane hydrolyse). Het complement
stuurt zichzelf aan
Lectine route → Hierbij wordt het complement aangezet doordat een andere activator
(lectine) aanwezig is, lectine bindt aan het pathogene oppervlak en stuurt zo
het complement aan
Klassieke route → Hierbij wordt het complement aangezet door binding van een bacterie
aan het C complement wat ervoor zorgt dat het complement systeem start
Na het activeren van het complement systeem komt C3a en C3b vrij uit complement factor C3
→ C3b kan hechten op het oppervlak van het pathogeen, waardoor het membraan kapot gaat en
makkelijk gefagocyteerd wordt
→ Pathogeen sterft hierdoor
Een granulocyt kan naast dat hij aspecifieke receptoren voor de PAMPs en DAMPs heeft, ook een
pathogeen ook herkennen doordat een C3b receptor op de oppervlakte van een pathogeen gaat
zitten
→ Deze granulocyt gaat dan over tot fagocytose van het pathogeen
Ontsteking en Infectie
Samenvatting hoorcolleges
HC 1-1 en 1-2 – Het immuunsysteem
Ontsteking → proces dat in het lichaam plaatsvindt doordat er iets verstoord is, ontstekingsreactie
→ Kan o.a. ten gevolge van een infectie zijn
→ Iedere infectie is ontsteking, maar niet iedere ontsteking is een infectie
Je hebt 2 verschillende immuunsystemen
- Aangeboren (aspecifiek/innate)
- Verworven (specifiek/adaptive)
Binnendringers
Vroege systeem
Herkenning van binnendringers gebeurt door het onderscheiden van ‘self/non-self’ en het signaleren
van gevaar
→ Deze herkenning is zowel intra- als extracellulair
Deze binnendringers kunnen micro-organismen zijn zoals:
- Virussen
- Bacteriën
- Protozoën
- Metazoën
→ Hiertegen wordt een effector mechanisme gestart
Latere systeem
- Opruimen van pathogenen
- Stoppen van effector mechanismen
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
- Herstellen van de schade
- Inductie van ‘geheugen’ voor/tegen
Cellulaire afweer
Gaat om de cellen
- Aangeboren
o Granulocyten
o Mestcellen
o Macrofagen
o NK-cellen
o APCs/DCs
- Verworven
o B-cellen Figuur 1: Duur van de infectie
o T-cellen
Humorale afweer
Gaat om de plasma-eiwitten en cytokines
- Aangeboren
o Transferrine
o Stollingssysteem
o Complement systeem
o Cytokines
- Verworven
o Antistoffen: IgM, IgG, IgE
Bij een ontsteking komt inflammatie kijken
(beschermingsreactie van het lichaam):
- Rubor roodheid
- Calor warmte
- Dolor pijn
- Tumor zwelling
- Functio laesa verstoorde functie
→ Dit is zichtbaar na de activatie van de innate
immuunrespons
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
Leukocyten (witte bloedcellen)
- Granulair
o Basofiele granulocyten
o Neutrofiele granulocyten
o Eosinofiele granulocyten
- Niet-granulair
o Lymfocyten
o Monocyten
Granula → korreltjes in de cel die ervoor
zorgen dat de opgenomen indringers
doodgaan
Neutrofiele granulocyten → zijn de echte ‘vechters’ en kunnen bacteriën etc. doden door fagocytose
→ Bevatten receptoren (PPR) op het oppervlak die aan de PAMPs van een bacterie kunnen hechten
en hierdoor opeten
Er zijn moleculaire patronen op oppervlakken van micro-organismen die het innate immuunsysteem
kan herkennen
- PAMPs → Pathogen-associated molecular patterns
- DAMPs → Danger-associated molecular patterns
Macrofagen
→ Hebben allerlei receptoren op de celwand en kunnen op alle mogelijke manieren bacteriën
opnemen en cytokines (signaaleiwitten) uitscheiden
Hebben dus ook granula
Cytokines → zijn kleine eiwitten die tijdens ontstekingsreacties effecten uitoefenen via speciale
receptoren
→ Besturen de aangeboren afweer en geven richting aan de verworven afweer
Cytokines hebben geen receptoren
Migratie en activatie granulocyten
1. Chemokines
→ Wordt een chemokine genoemd als ze een hele chemo taxerende functie hebben
→ De eerste cel die ter plaatse is slaat ‘alarm’
2. Cytokines
3. Complementfactor C3a en C5a
Complement activatie routes
Complementsysteem → groep van eiwitten in je lichaam, die geactiveerd kunnen worden door de
humorale aangeboren afweer om de antistoffen te helpen om de antigenen te vernietigen en om de
fagocyten te lokken naar de infectie plaats met bacteriën of andere ziekteverwekkers om deze te
verwijderen.
, Samenvatting hoorcolleges Ontsteking & Infectie | Sarah Nijhof
Het complement heeft 3 verschillende manieren waarop het geactiveerd wordt
Alternatieve route → Hierbij wordt het complement aangezet door een opgelost compartiment
van een al geactiveerde C3 (door spontane hydrolyse). Het complement
stuurt zichzelf aan
Lectine route → Hierbij wordt het complement aangezet doordat een andere activator
(lectine) aanwezig is, lectine bindt aan het pathogene oppervlak en stuurt zo
het complement aan
Klassieke route → Hierbij wordt het complement aangezet door binding van een bacterie
aan het C complement wat ervoor zorgt dat het complement systeem start
Na het activeren van het complement systeem komt C3a en C3b vrij uit complement factor C3
→ C3b kan hechten op het oppervlak van het pathogeen, waardoor het membraan kapot gaat en
makkelijk gefagocyteerd wordt
→ Pathogeen sterft hierdoor
Een granulocyt kan naast dat hij aspecifieke receptoren voor de PAMPs en DAMPs heeft, ook een
pathogeen ook herkennen doordat een C3b receptor op de oppervlakte van een pathogeen gaat
zitten
→ Deze granulocyt gaat dan over tot fagocytose van het pathogeen
