Kennisclips Cariologie
Kennisclip 1: De basics en biochemie
Doelstellingen
• De basisconcepten van cariës begrijpen.
• Terminologie definiëren en concepten met betrekking tot cariologie beschrijven.
• De rol van speeksel in het tandcariësproces begrijpen.
Incidentie = het optreden van nieuwe ziektegevallen in een populatie gedurende een bepaalde periode.
Prevalentie = het aantal ziektegevallen in een populatie die aanwezig zijn op een gegeven tijdstip.
Cariës: een biofilm-gemedieerde, dieet gemoduleerde, multifactoriële, non-communicatieve, dynamische ziekte dat resulteert
in een netto verlies van tandmineraal
• Is dus niet overdraagbaar/besmettelijk.
• Is afhankelijk van biologische, gedrags-, psychosociale en omgevingsfactoren.
• Dentale cariës is een proces!
• Als gevolg van dit proces ontwikkelt zich een cariëslaesie à symptoom van cariës
• Cariës is een gedragsziekte met een microbiële component (het is beter om het niet te zien als een infectie)
Demineralisatie: het proces van ontbinding van de minerale component van de tand tot zijn ionische componenten.
Netto demineralisatie: nettoverlies van de tand van ontbindende ionische componenten van de tand (Ca2+ en PO43-) à
progressie van cariës proces
Remineralisatie: het proces van kristalgroei om mineraal te vorming van zijn ionische componenten in gedemineraliseerde
tandstructuren
Netto remineralisatie: het proces waarbij Ca2+ en PO43+ ionen geleverd worden van een bron buiten de tand om netto mineraal
afzetting te stimuleren in het glazuur à regressie (helen) van cariësproces en -laesies
Waarom lost glazuur niet op in een gezonde orale omgeving?
• Tandmineraal is niet zo oplosbaar, alleen in een omgeving met een lage pH-waarde;
• Speeksel bestaat uit water, eiwitten en glycoproteïnen, proteïnases, mineraalionen en enzymen;
• Speeksel heeft als functies:
o Remineralisatie stimuleren en demineralisatie voorkomen;
o Smering van oppervlakten en voedsel;
o Buffering (bicarbonaat);
o Vertering (chemisch);
o Proeven (d.m.v. oplossen);
o Assisteren bij bolus formatie;
o Antivirale, antischimmel en antibacteriële werkingen;
• Speeksel is oververzadigd met betrekking tot tandmineraal en daarom bied het een beschermend milieu voor de
verkalkte componenten van het glazuur en dentine.
• De oververzadiging van speeksel met betrekking tot Ca2+ en PO43- is onderhouden door de aanwezigheid van
macromoleculen, zoals statherine en proline rijke eiwitten.
• Ongezonde omgeving: verminderde speekselvloed of kwaliteit vertraagd het herstel van de plaque pH na blootstelling
tot zuren à verhoogd risico op cariës.
1
Kennisclip 1: De basics en biochemie
Doelstellingen
• De basisconcepten van cariës begrijpen.
• Terminologie definiëren en concepten met betrekking tot cariologie beschrijven.
• De rol van speeksel in het tandcariësproces begrijpen.
Incidentie = het optreden van nieuwe ziektegevallen in een populatie gedurende een bepaalde periode.
Prevalentie = het aantal ziektegevallen in een populatie die aanwezig zijn op een gegeven tijdstip.
Cariës: een biofilm-gemedieerde, dieet gemoduleerde, multifactoriële, non-communicatieve, dynamische ziekte dat resulteert
in een netto verlies van tandmineraal
• Is dus niet overdraagbaar/besmettelijk.
• Is afhankelijk van biologische, gedrags-, psychosociale en omgevingsfactoren.
• Dentale cariës is een proces!
• Als gevolg van dit proces ontwikkelt zich een cariëslaesie à symptoom van cariës
• Cariës is een gedragsziekte met een microbiële component (het is beter om het niet te zien als een infectie)
Demineralisatie: het proces van ontbinding van de minerale component van de tand tot zijn ionische componenten.
Netto demineralisatie: nettoverlies van de tand van ontbindende ionische componenten van de tand (Ca2+ en PO43-) à
progressie van cariës proces
Remineralisatie: het proces van kristalgroei om mineraal te vorming van zijn ionische componenten in gedemineraliseerde
tandstructuren
Netto remineralisatie: het proces waarbij Ca2+ en PO43+ ionen geleverd worden van een bron buiten de tand om netto mineraal
afzetting te stimuleren in het glazuur à regressie (helen) van cariësproces en -laesies
Waarom lost glazuur niet op in een gezonde orale omgeving?
• Tandmineraal is niet zo oplosbaar, alleen in een omgeving met een lage pH-waarde;
• Speeksel bestaat uit water, eiwitten en glycoproteïnen, proteïnases, mineraalionen en enzymen;
• Speeksel heeft als functies:
o Remineralisatie stimuleren en demineralisatie voorkomen;
o Smering van oppervlakten en voedsel;
o Buffering (bicarbonaat);
o Vertering (chemisch);
o Proeven (d.m.v. oplossen);
o Assisteren bij bolus formatie;
o Antivirale, antischimmel en antibacteriële werkingen;
• Speeksel is oververzadigd met betrekking tot tandmineraal en daarom bied het een beschermend milieu voor de
verkalkte componenten van het glazuur en dentine.
• De oververzadiging van speeksel met betrekking tot Ca2+ en PO43- is onderhouden door de aanwezigheid van
macromoleculen, zoals statherine en proline rijke eiwitten.
• Ongezonde omgeving: verminderde speekselvloed of kwaliteit vertraagd het herstel van de plaque pH na blootstelling
tot zuren à verhoogd risico op cariës.
1
