Samenvatting SE klimaatvraagstukken Hoofdstuk 2 VWO

Positief terugkoppelingsmechanisme  klimaatverandering wordt versterkt

 Albedo-effect  ijs op de noordpool smelt, dit heeft een hoog albedo  albedo neemt af
waardoor er meer warmte wordt opgenomen  meer ijs smelt  albedo neemt nog meer
af

Negatief terugkoppelingsmechanisme  klimaatverandering wordt afgezwakt

 Verstoring van het Atlantische circulatiesysteem  landijs in Groenland smelt  zoete
water uit het landijs mengt met het zeewater, waardoor dat minder zout wordt  dichtheid
wordt lager en zakt niet meer naar de bodem  diepwaterpomp wordt minder sterk/stopt
waardoor het kouder word en er een ijstijd kan ontstaan



Koolstofkringloop  koolstof wordt op allerlei plekken in het aardse systeem uitgewisseld en
opgeslagen

o Co2 lost op in oceaanwater als koolzuur  plankton en andere zeediertjes kunnen hiermee
kalkskelet bouwen
o Als deze diertjes dood gaan zakt hun skelet naar de bodem
 Co2 verdwijnt uit de atmosfeer
o Co2 lost op in water  het valt in neerslag op aarde en zorgt voor verwering van mineralen
in gesteente
o Zo ontstaat klei
 Dit gaat via oppervlaktewater/grondwater weer naar de zee waar de diertjes
weer skeletten kunnen maken
 Co2 verdwijnt uit de atmosfeer
o Co2 komt vrij bij vulkanen door platentektoniek
o Co2 komt weer in de atmosfeer terecht



2.1

Perm  periode 299 tot 252 miljoen jaar geleden

Pangea  oer continent  ontdekker Alfred Wegener

 Noorden  Laurazië
 Zuiden  Gondwana

Panthalassa  oer oceaan

mid-oceanische ruggen

Midden-Atlantische Rug  gesteente midden in de oceaan was veel jonger dan de continenten

Dit komt door zeebodemspreiding

 In het midden van de oceaan lopen breuken waaruit magma uit de aardmantel omhoog
komt  nieuw gesteente word gevormd, dat weer naar de zijkanten word geduwd waardoor
weer nieuw magma naar boven kan komen

De aarde wordt niet groter  aardkorst breekt dus op een andere plek af

,  Plekken waar platen tegen elkaar aan botsen

Convectiestromen  hete magma stijgt naar boven, afgekoelde magma daalt weer naar de aardkern

Subductietrekkracht (slab pull)  oude mantel is koeler, waardoor de dichtheid groter is en de plaat
dus zwaarder is en zinkt in de mantel  de oudere delen van de plaat trekken de jonge delen van de
plaat mee naar beneden, waardoor de plaat verschuift

In Pangea viel er veel neerslag  co2 werd hierdoor opgeslagen in de skeletten van Plankton en
andere diertjes  het natuurlijke broeikaseffect daalde, waarmee ook de gemiddelde temperatuur
daalde

Door de daling van de temperatuur kon er op de zuidpool landijs ontstaan in Gondwana  de
zeespiegel daalde

 Later bewoog Gondwana uit de zuidpool en verdween het landijs weer



In het midden van Pangea was er een woestijnklimaat en was het relatief warm en erg droog 
hierdoor was er op die plekken zandsteen te vinden, ook in NL

o Aan het einde van het Perm overstroomde dit gebied soms met water van de oceaan
o Het water verdampte door de droogte  zo ontstond er een zoutsteenlaag
 Door deze laag kan er tegenwoordig in NL zout worden gewonnen

In het Carboon (tijdperiode voor het Perm) lag West-Europa nog zuidelijker dan in het Perm

o Het was een moerasachtig, tropisch gebied
o Dode planten werden onderwater afgebroken en daarbij kwam methaan vrij
 Deze gassen worden geïsoleerd door de zoutsteenlaag die er daarna
overheen kwam
o Methaan komt tegenwoordig vrij uit moerassen en uit ontdooiende permafrost



2.2

Na het perm scheurde Pangea open.

 Er ontstonden divergente breuken met slenken en vulkanisme

Er was toen een veel snellere zeebodemspreiding

 Gevolgen
o Hoge co2 concentratie in atmosfeer
o Verhoogde zeespiegel
 Door de hoge co2 concentratie was er geen landijs
 Het bergende vermogen van de oceaan nam af door de snelle
zeebodemspreiding
 Door hoge temperatuur zette de oceaan uit