9 Zonnestelsel en heelal
Astronomie | havo
Uitwerkingen basisboek
9.1 INTRODUCTIE
1 [W] Zonnestelsel en heelal
2 [W] Kracht en beweging
3 [W] Elektromagnetische straling
9.2 ZONNESTELSEL
4 [W] De hemel verkennen
5 [W] Het zonnestelsel op schaal
6 Waar of niet waar?
a Niet waar: De maan draait in 28 dagen rond de aarde.
b Niet waar: De maan staat elke avond iets meer naar het oosten dan de avond ervoor.
c Waar
d Niet waar: De achtergrond van sterren verandert elke avond een beetje, omdat de
aarde zelf naar een andere positie is verschoven (door de draaiing rond de zon).
e Waar
f Niet waar: In het heliocentrisch wereldbeeld draaien de planeten rond de zon en de
manen rond de planeten.
g Niet waar: Een dwaalster is een andere planeet binnen ons zonnestelsel.
7 Vanaf de aarde gezien lijkt het alsof de zon en de sterren om de aarde heen draaien, in
werkelijkheid draait de aarde zelf rond.
8
a In de loop van de nacht beweegt de maan naar het westen, net als de zon. Dat komt
doordat de aarde naar het oosten draait.
b De volgende nacht staat de maan iets verder naar het oosten, omdat de maan zelf in
oostelijke richting rond de zon draait.
c Tijdens het draaien van de maan rond de aarde blijven we telkens dezelfde kant zien.
Dat betekent dat als de maan een kwart cirkel rond de aarde heeft gedraaid, de maan
ook een kwart slag om zijn eigen as is meegedraaid. Om dezelfde kant te blijven zien
moet die as evenwijdig lopen aan de as waarom de maan rond de aarde draait.
Bovendien moeten de draairichtingen gelijk zijn en moet de tijd waarin die kwart
draaiing heeft plaatsgevonden (en dus ook de omlooptijd) gelijk zijn. Het is alsof de
maan vast zit in een reusachtige draaimolen met de aarde als middelpunt.
9
a De beweging van de sterren op de foto ontstaat door de draaiing van de aarde.
b De aarde draait naar het oosten, dus de sterren naar het westen, dat is tegen de klok
in.
c De lijnen zouden halve cirkels zijn.
d De poolster staat in het verlengde van de draaias van de aarde.
© ThiemeMeulenhoff bv CONCEPT Pagina 1 van 19
Astronomie | havo
Uitwerkingen basisboek
9.1 INTRODUCTIE
1 [W] Zonnestelsel en heelal
2 [W] Kracht en beweging
3 [W] Elektromagnetische straling
9.2 ZONNESTELSEL
4 [W] De hemel verkennen
5 [W] Het zonnestelsel op schaal
6 Waar of niet waar?
a Niet waar: De maan draait in 28 dagen rond de aarde.
b Niet waar: De maan staat elke avond iets meer naar het oosten dan de avond ervoor.
c Waar
d Niet waar: De achtergrond van sterren verandert elke avond een beetje, omdat de
aarde zelf naar een andere positie is verschoven (door de draaiing rond de zon).
e Waar
f Niet waar: In het heliocentrisch wereldbeeld draaien de planeten rond de zon en de
manen rond de planeten.
g Niet waar: Een dwaalster is een andere planeet binnen ons zonnestelsel.
7 Vanaf de aarde gezien lijkt het alsof de zon en de sterren om de aarde heen draaien, in
werkelijkheid draait de aarde zelf rond.
8
a In de loop van de nacht beweegt de maan naar het westen, net als de zon. Dat komt
doordat de aarde naar het oosten draait.
b De volgende nacht staat de maan iets verder naar het oosten, omdat de maan zelf in
oostelijke richting rond de zon draait.
c Tijdens het draaien van de maan rond de aarde blijven we telkens dezelfde kant zien.
Dat betekent dat als de maan een kwart cirkel rond de aarde heeft gedraaid, de maan
ook een kwart slag om zijn eigen as is meegedraaid. Om dezelfde kant te blijven zien
moet die as evenwijdig lopen aan de as waarom de maan rond de aarde draait.
Bovendien moeten de draairichtingen gelijk zijn en moet de tijd waarin die kwart
draaiing heeft plaatsgevonden (en dus ook de omlooptijd) gelijk zijn. Het is alsof de
maan vast zit in een reusachtige draaimolen met de aarde als middelpunt.
9
a De beweging van de sterren op de foto ontstaat door de draaiing van de aarde.
b De aarde draait naar het oosten, dus de sterren naar het westen, dat is tegen de klok
in.
c De lijnen zouden halve cirkels zijn.
d De poolster staat in het verlengde van de draaias van de aarde.
© ThiemeMeulenhoff bv CONCEPT Pagina 1 van 19
