H 2 : orthografische knelpunten
1. # mythes
1.1 “Iemand die niet kan spellen kent zijn taal niet.”
Spelling = notatiesysteem dat bij conventie spraakklanken in grafische tekens omzet
o DUS ≠ taal zelf
Spellingsfouten =meestal uiting van slordigheid of onoplettendheid
o Zegt ≠ over taalvaardigheid
Spelfouten belangrijk:
o Geassocieerd met beperkte scholing of cultuur
1.2 “De Nederlandse spelling verandert voortdurend.”
We hanteren de spelling van De Vries-Te Winkel uit de 1960
o In jaren 30 wordt de geleerdenspelling van De Vries en T winkel vereenvoudigd
Dubbele e valt weg
‘sch’ in woorden weg waar je die niet hoort
Oude naamvalsvormen voor lidwoorden en adjectieven aangepakt
o Pas na WO II goedgekeurd resulteert in Groene Boekje
o Veel onvrede over Groene Boekje (voorkeursspelling en toegelaten spelling)
1995: herzieningsinitiatieven nieuwe spelling
2005: kleine correcties aangebracht en inconsistenties weggewerkt
Lijkt ook op herziening
Preciseringen beantwoorden vaak aan gevestigde gebruik of sluiten
erbij aan
Blijft dus lichte bijsturing
1.3 “We moeten helemaal opnieuw leren spellen en er zijn
verschillende spellingsvoorstellen in omloop.”
1995 – 2005: erg bescheiden herziening
o N.a.v. ° Nederlandse Taalunie : Vlamingen en Nederlanders beslissen samen over de
spelling van de Nederlandse taal
o Enkel zij gemachtigd om spellingsregels aan te passen
Onvrede van mensen dus geen invloed
Enige officiële spelling: Groene Boekje
2. Basisprincipes van de Nederlandse spelling
Gebaseerd op 3 beginselen en 2 regels voor het verdubbelen en verenkelen van tekens
1
, H 2 : orthografische knelpunten
Beginselen:
1. Het basisbeginsel van de standaarduitspraak:
= een woord wordt gespeld met klanken die hoorbaar zijn in de standaarduitspraak van
het woord.
Wordt door volgende 2 beginselen ingeperkt.
2. Het beginsel van vormovereenkomst
[1] Eenzelfde woord, stam, voor- of achtervoegsel wordt zo veel mogelijk op dezelfde
wijze geschreven (gelijkvormigheid).
o Vooral betrekking op klanken a.h. einde v.e. woord die we anders uitspreken dan
midden in een woord (bv. goed – goede) of klanken die zich aanpassen aan de klank
ernaast of zelfs verdwijnen (bv. kast-deur)
[2] Woorden die op overeenkomstige wijze zijn gevormd, worden op overeenkomstige
wijze geschreven (overeenkomst)
o Vb. stationsstraat (we horen 1 s, maar schrijven er 2 want in stationsweg horen we
wel een s
3. Het beginsel van etymologie
In de schrijfwijze v.e. woord wordt rekening gehouden met historische ontwikkelingen
o Klanken die vroeger in uitspraak verschilden (au – ou) (ij – ei) worden nog altijd
anders gespeld.
o Zorgt voor allerlei afwijkingen v.d. eerder genoemde beginselen ( w in erwt / h in
thans)
_________________________________________________________________________________
4. Regels voor verdubbeling en verenkeling:
Verdubbelingsregel bij gedekte klinkers
o Een enkele MK tussen 2 KL, waarvan de eerste gedekt is, wordt verdubbeld
o Bv. ko – koppen / pit – pitten
Verenkelingsregel van vrije klinkers
o De vrije klinkers /aa/, /ee/, /oo/, /uu/ worden in open lettergrepen met een enkel
teken geschreven
o Vb. taak – taken / reep – repen
3. Woorden van vreemde herkomst
3.1Vreemde woorden en bastaardwoorden
Vreemde woorden
o = woorden die worden gespeld in de taal van herkomst.
o Veronderstellen bij de gebruiker een kennis van de vreemde taal
2
1. # mythes
1.1 “Iemand die niet kan spellen kent zijn taal niet.”
Spelling = notatiesysteem dat bij conventie spraakklanken in grafische tekens omzet
o DUS ≠ taal zelf
Spellingsfouten =meestal uiting van slordigheid of onoplettendheid
o Zegt ≠ over taalvaardigheid
Spelfouten belangrijk:
o Geassocieerd met beperkte scholing of cultuur
1.2 “De Nederlandse spelling verandert voortdurend.”
We hanteren de spelling van De Vries-Te Winkel uit de 1960
o In jaren 30 wordt de geleerdenspelling van De Vries en T winkel vereenvoudigd
Dubbele e valt weg
‘sch’ in woorden weg waar je die niet hoort
Oude naamvalsvormen voor lidwoorden en adjectieven aangepakt
o Pas na WO II goedgekeurd resulteert in Groene Boekje
o Veel onvrede over Groene Boekje (voorkeursspelling en toegelaten spelling)
1995: herzieningsinitiatieven nieuwe spelling
2005: kleine correcties aangebracht en inconsistenties weggewerkt
Lijkt ook op herziening
Preciseringen beantwoorden vaak aan gevestigde gebruik of sluiten
erbij aan
Blijft dus lichte bijsturing
1.3 “We moeten helemaal opnieuw leren spellen en er zijn
verschillende spellingsvoorstellen in omloop.”
1995 – 2005: erg bescheiden herziening
o N.a.v. ° Nederlandse Taalunie : Vlamingen en Nederlanders beslissen samen over de
spelling van de Nederlandse taal
o Enkel zij gemachtigd om spellingsregels aan te passen
Onvrede van mensen dus geen invloed
Enige officiële spelling: Groene Boekje
2. Basisprincipes van de Nederlandse spelling
Gebaseerd op 3 beginselen en 2 regels voor het verdubbelen en verenkelen van tekens
1
, H 2 : orthografische knelpunten
Beginselen:
1. Het basisbeginsel van de standaarduitspraak:
= een woord wordt gespeld met klanken die hoorbaar zijn in de standaarduitspraak van
het woord.
Wordt door volgende 2 beginselen ingeperkt.
2. Het beginsel van vormovereenkomst
[1] Eenzelfde woord, stam, voor- of achtervoegsel wordt zo veel mogelijk op dezelfde
wijze geschreven (gelijkvormigheid).
o Vooral betrekking op klanken a.h. einde v.e. woord die we anders uitspreken dan
midden in een woord (bv. goed – goede) of klanken die zich aanpassen aan de klank
ernaast of zelfs verdwijnen (bv. kast-deur)
[2] Woorden die op overeenkomstige wijze zijn gevormd, worden op overeenkomstige
wijze geschreven (overeenkomst)
o Vb. stationsstraat (we horen 1 s, maar schrijven er 2 want in stationsweg horen we
wel een s
3. Het beginsel van etymologie
In de schrijfwijze v.e. woord wordt rekening gehouden met historische ontwikkelingen
o Klanken die vroeger in uitspraak verschilden (au – ou) (ij – ei) worden nog altijd
anders gespeld.
o Zorgt voor allerlei afwijkingen v.d. eerder genoemde beginselen ( w in erwt / h in
thans)
_________________________________________________________________________________
4. Regels voor verdubbeling en verenkeling:
Verdubbelingsregel bij gedekte klinkers
o Een enkele MK tussen 2 KL, waarvan de eerste gedekt is, wordt verdubbeld
o Bv. ko – koppen / pit – pitten
Verenkelingsregel van vrije klinkers
o De vrije klinkers /aa/, /ee/, /oo/, /uu/ worden in open lettergrepen met een enkel
teken geschreven
o Vb. taak – taken / reep – repen
3. Woorden van vreemde herkomst
3.1Vreemde woorden en bastaardwoorden
Vreemde woorden
o = woorden die worden gespeld in de taal van herkomst.
o Veronderstellen bij de gebruiker een kennis van de vreemde taal
2
