Samenvatting Gezinsondersteuning

GEZINSONDERSTEUNING
1. HOOFDSTUK 1: INLEIDING

1.1 OVER VROEGER EN NU: MAATSCHAPPELIJKE VERANDERINGEN, OPVO EDINGSONZEKERHEID
EN BEHOEFTE AAN OPVOEDI NGSONDERSTEUNING

 Meer aandacht voor opvoedingsondersteuning in de praktijk, het beleid en theorie  aanbod
opvoedingsondersteuning sterk uitgebreid
 Ouders laten zich meer inspireren in hun denken en handelen door de experten
 Beleidsmatig: meer belangrijk instrument voor de preventie van psychosociale en maatschappelijke
problemen  internationaal verdrag voor de rechten van het kind
 Conceptueel kader rond opvoedingsondersteuning

1.2 DE HUIZEN VAN HE T KIND: OPVOEDINGSONDERSTEUNING IN VLAANDEREN

 Verschillende opvoedingsondersteunde functies (informatie, advies, onthaal en doorverwijzing) maar ook
ontmoetingen tussen ouders  klemtoon: lokale en bovenlokale organisatie
 Decreet tekent krijtlijnen uit voor subsidiering opvoedingswinkel= samenwerkingsverbanden van partners
die de verschillende functies rond opvoedingsondersteuning realiseren en daarbij ook loketten aanbieden

1.3 THEORIE EN PRAKTIJK: EVIDENCE BASED METHODIEKEN IN VLAANDEREN

Modellen te kennen

→ Sociaal interactiemodel Patterson (biedt handvaten om ontstaan van gedragsproblemen te begrijpen)
→ Triple P
→ Pedagogisch adviseren
→ Stap 4-7
→ Piramide van ouderlijk gedrag Webster-Stratton

1.4 OPVOEDINGSONDERSTEUNING IN DE BUURT, HET NETWERK, GEMEENSCHAP

3 ideeën

→ Ontmoetingsplaatsen
→ Thema geweldloos verzet
→ Pedagogische civil society




1

,2. HOOFDSTUK 2: LEGITIMERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNI NG

2.1 HISTORISCHE CONTEXT

Vroeger


2.1.1 DE LIBERALE NACHTWAKERSTAAT
 Begin 19de eeuw: moralistische periode: Interveniëren in het gezin vanuit morele en religieuze
beweegredenen
 Patriarchale, burgerlijke gezin = de norm
 Scheiding tussen publieke en private sfeer, beginnend met onderscheid tussen loonarbeid en huishoudelijk
werk, zorgde voor feminisering van opvoedingstaken en verheerlijking moederrol
 Decontextualisering en culpabilisering van moeders: werden op de vinger gewezen en werden ervan
beschuldigd hun opvoedkundige taken te verwaarlozen en op die manier kindersterfte en sociale onrust id
hand te werken
 Filantropie: focus op moeder- en kinderzorg: initiatieven zoals melkkeuken, bewaarscholen,…
 Overheid zorgt voor de veiligheid (investeren) maar verder zal overheid zich niet moeien met opvoeding


2.1.2 GERATIONALISEERDE OVERHEIDSINMENGING
 Opkomst eugenetica en statistiek in tweede helft 19de eeuw: zorgde voor nieuwe, objectieve legitimatie
voor preventie
 Kinderwetten werden geïntroduceerd  zorgde voor institutionalisering en pedagogisering  grondslag
voor duidelijkere preventie
 Kinderen zien als kapitaal, de toekomst  kind bron van onkosten
 Ouders = verantwoordelijk (samenleving als geheel ook een stuk verantwoordelijk)


2.1.3 SOCIAAL-DEMOCRATISCHE WELVAARTSTAAT
 Jaren 60: verschoof de overheidsfocus van welvaart  welzijn en was er een geleidelijke opbouw van
sociale zekerheid
 Deze evolutie kenmerkt zich door een toenemende professionalisering en institutionalisering
 “Verzorgingsstaat” en “Interventiestaat” (overheid die investeert als er problemen zijn)
 Emancipatorische gedachtengoed leidde tot detraditionalisering en morele vrijheid (opkomst
anticonceptie)
 Gezin kreeg een maakbaar karakter maar hield zo een levenshoge verantwoordelijkheid en
herculpabilisering in
 Keuzevrijheid en verantwoordelijkheid


2.1.4 OPKOMST VAN HE T NEO-LIBERALISME
 1980: economische crisis: resulteerde in verminderde overheidsinkomsten waardoor sociale systeem van
verzorgingsstaat onbetaalbaar werd
 Verzorgingsstaat  sociale investeringsstaat (max sociale bescherming van burgers werd ingeruild voor
activerend discours en sterkte nadruk op preventie)
 Terugslagbeweging naar nachtwakersstaat met vooral aandacht voor arbeidsmarkt en sociale orde
 21ste eeuw: responsabilisering v. ouders
 “Ouders vormen om hun kinderen succesvol op te voeden” “Geloof in maakbaarheid”




2

,2.1.5 EN NU
 Elementen dat we vaak zien terugkeren in de geschiedenis:
o Ouders (vooral moeders) = steeds unieke en centrale opvoedingsverantwoordelijken
o Individualisering van sociale problemen en daarmee samenhangende responsabilisering en
normalisering van deze opvoeders
 Vandaag:
o Veel aandacht voor OO  het Decreet Opvoedingsondersteuning 2007
o Een breuk met het verleden? Gedeelde opvoedingsverantwoordelijkheid?

2.2 AANDACHT VOOR OP VOEDINGSONZEKERHEID


2.2.1 TENDENSEN
 Verdwijnen/verdunning van sociale netwerken
o Toegenomen mobiliteit: families/gezinnen gaan vaker verder uit elkaar wonen dan vroeger
 Detraditionalisering
o Uiteenlopende opvattingen over opvoeding en grotere variëteit in gezinsvormen  grotere
keuzevrijheid  gemis aan houvast (kunnen niet meer steunen op traditie en vaste normen en
waarden)
o Van een bevelshuishouding  onderhandelingshuishouding
 Groeiend bewustzijn van ouders bij hun opvoedingstaak
o Opkomst van anticonceptie, ontw psycho, IMH
 Naar buiten treden met opvoedingsvragen en – onzekerheid
o Verschijnsel dat mede zichtbaar is geworden door media


2.2.2 OPVOEDINGSONZEKERHEID, EEN PROBLEEM?
 Druk om als ouder te professionaliseren  als uiting van hun intentie om een zo goed mogelijke opvoeding
te verzekeren
 Abnormaal verhoogd risicobesef en vertaling naar preventie
 OO een gedeelde verantwoordelijkheid tussen private en publieke terrein

2.3 HET SPANNINGSVELD TUSSEN OO EN PREVENTIE

 Ouders verdienen steun bij de opvoeding
 Opvoeden: ouder + kind + context
 Historisch: opvoedingstekort compenseren
 Actueel: IVRK
 Oo = gedeelde verantwoordelijkheid
 Belang: optimaliseren van context en socialisatiemilieu

2 soorten argumenten voor legitimering OO

1. OO als antw op vragen en noden van ouders: empowerment
 structurele inbedding van opvoedingsondersteunende initiatieven id maatschappelijke
dienstverlening
2. OO ter preventie van gedragsproblemen bij kinderen en jongeren: preventie
 bv Stijgende instroom in bijzondere jeugdzorg  decreet opvoedingsondersteuning




3

, Werkveld OO: opgedeeld in 2 grote groepen

→ Initiatieven die primair gericht zijn op het versterken van opvoedingscompetenties en
zelfwaardegevoel van ouders en vertrekkend vanuit opvoedingsvragen
→ Initiatieven met als prioriteit doel de preventie van gedragsproblemen van kinderen: deze zijn vaker
gericht op opvoedings- en omgevingsfactoren
→ Deze opdeling zorgt voor een spanningsveld




4