H13- Zenuwstelsel
Joeri Denekamp
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 13 ............................................................................................................................................. 1
§13.1 Het centrale zenuwstelsel ..........................................................................................................................1
Indeling zenuwstelsel ......................................................................................................................................1
Het centrale zenuwstelsel ...............................................................................................................................2
Grote hersenen ...............................................................................................................................................2
Hersenschors ...................................................................................................................................................2
Thalamus .........................................................................................................................................................2
Hypothalamus .................................................................................................................................................3
Kleine hersenen ...............................................................................................................................................3
Hersenstam .....................................................................................................................................................3
Ruggenmerg ....................................................................................................................................................3
Reflexen ...........................................................................................................................................................3
§13.2 Cellen in het zenuwstelsel ..........................................................................................................................4
Bouw van cellen in het zenuwstelsel ..............................................................................................................4
Functies neuronen ...........................................................................................................................................4
Zenuwen ..........................................................................................................................................................4
Het zenuwstelsel: meer dan neuronen ...........................................................................................................4
§13.3 Impulsgeleiding ..........................................................................................................................................5
Binnen- en buitenzijde neuron ........................................................................................................................5
Ontstaan van een actiepotentiaal ...................................................................................................................5
Alles of niets ....................................................................................................................................................6
Geleiding door het axon ..................................................................................................................................6
Myelineschede en impulsgeleiding .................................................................................................................6
§13.4 Impulsoverdracht tussen neuronen ...........................................................................................................6
Impulsoverdracht ............................................................................................................................................6
Optelsom .........................................................................................................................................................7
§13.5 Het autonome zenuwstelsel.......................................................................................................................7
Organisatie van het zenuwstelsel ...................................................................................................................7
Hoofdstuk 13
§13.1 Het centrale zenuwstelsel
Indeling zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestaat uit twee delen:
• Het centrale zenuwstelsel (CZS) bestaat uit:
o Neuronen (zenuwcellen) van de hersenen en die van het ruggenmerg met
ondersteunende cellen.
• Het perifere zenuwstelsel bestaat uit:
o Zenuwen, bundels uitlopers van neuronen die zintuigen verbinden met het CZS en
het CZS met spieren en klieren.
, Het centrale zenuwstelsel
Hersenen en ruggenmerg bestaan uit grijze stof en witte stof:
• Grijze stof komt van cellichamen van neuronen.
• Witte stof komt van myeline, een witgele vetachtige stof. Het bestaat ook uit uitlopers van
neuronen.
Grijze stof ligt aan buitenkant hersenen en binnenkant ruggenmerg en witte stof ligt in binnenkant
hersenen en buitenkant ruggenmerg.
Ruggenmerg ligt beschermd in wervelkanaal door drie ruggenmergsvliezen
Hersenen zijn beschermd door schedel en drie hersenvliezen. Ook door hersenvloeistof, wat voor
extra berscherming zorgt tegen schokken en afvoerroute voor afvalstoffen.
Hersenen worden beschermd tegen ongewenste stoffen door bloed-hersenbarrière, die selectief
stoffen doorlaat:
• Tight junctions tussen endotheelcellen van haarvaten door hersenen zorgen voor kleine
ruimte ertussen.
• Astrocyten zijn gliacellen, steuncellen met veel uitlopers, die een gesloten kring rond
haarvaten vormen.
Grote hersenen
Grote hersenen bestaan uit twee helften verbonden door een hersenbalk.
Grote aantallen neuronen geven informatie aan elkaar door in het grijze deel, de hersenschors.
Hersenschors
Sensorische centra:
• Een bekend geluid wordt als informatie doorgegeven in de vorm van impulsen via
hersenneuronen naar de sensorische centra in de schors die past bij zintuig horen.
• Bewustwording vindt plaats wanneer de impulsen bij het primaire gehoorcentrum komen.
• Het geluid wordt gekoppeld aan geheugeninformatie in het secundaire gehoorcentrum
waardoor je het geluid kan interpreteren.
• Elk zintuig heeft een primair en secundair gebied in de hersenschors. De sensorische centra
zijn groter wanneer informatiestromen groter en complexer zijn.
Motorische centra:
• Kleine gebieden neuronen in de primaire motorische schors sturen een eigen groep spieren
aan.
• Dit wordt gelinkt aan de secundaire motorische schors die informatie bevat over hoe je een
beweging gecoördineerd kan uitvoeren.
• Motorische schors van rechterhelft van hersen bestuurt linkerhelft van lichaam en
andersom.
• Wanneer de beweging gecoördineerder is, is de groep neuronen in de motorische schors
groter voor die spiergroep.
Thalamus
Alle informatie behalve geurinformatie gaat via de thalamus naar de hersenschors en het selecteert
welke impulsen naar welk gebied van de hersenschors gaan.
Joeri Denekamp
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 13 ............................................................................................................................................. 1
§13.1 Het centrale zenuwstelsel ..........................................................................................................................1
Indeling zenuwstelsel ......................................................................................................................................1
Het centrale zenuwstelsel ...............................................................................................................................2
Grote hersenen ...............................................................................................................................................2
Hersenschors ...................................................................................................................................................2
Thalamus .........................................................................................................................................................2
Hypothalamus .................................................................................................................................................3
Kleine hersenen ...............................................................................................................................................3
Hersenstam .....................................................................................................................................................3
Ruggenmerg ....................................................................................................................................................3
Reflexen ...........................................................................................................................................................3
§13.2 Cellen in het zenuwstelsel ..........................................................................................................................4
Bouw van cellen in het zenuwstelsel ..............................................................................................................4
Functies neuronen ...........................................................................................................................................4
Zenuwen ..........................................................................................................................................................4
Het zenuwstelsel: meer dan neuronen ...........................................................................................................4
§13.3 Impulsgeleiding ..........................................................................................................................................5
Binnen- en buitenzijde neuron ........................................................................................................................5
Ontstaan van een actiepotentiaal ...................................................................................................................5
Alles of niets ....................................................................................................................................................6
Geleiding door het axon ..................................................................................................................................6
Myelineschede en impulsgeleiding .................................................................................................................6
§13.4 Impulsoverdracht tussen neuronen ...........................................................................................................6
Impulsoverdracht ............................................................................................................................................6
Optelsom .........................................................................................................................................................7
§13.5 Het autonome zenuwstelsel.......................................................................................................................7
Organisatie van het zenuwstelsel ...................................................................................................................7
Hoofdstuk 13
§13.1 Het centrale zenuwstelsel
Indeling zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestaat uit twee delen:
• Het centrale zenuwstelsel (CZS) bestaat uit:
o Neuronen (zenuwcellen) van de hersenen en die van het ruggenmerg met
ondersteunende cellen.
• Het perifere zenuwstelsel bestaat uit:
o Zenuwen, bundels uitlopers van neuronen die zintuigen verbinden met het CZS en
het CZS met spieren en klieren.
, Het centrale zenuwstelsel
Hersenen en ruggenmerg bestaan uit grijze stof en witte stof:
• Grijze stof komt van cellichamen van neuronen.
• Witte stof komt van myeline, een witgele vetachtige stof. Het bestaat ook uit uitlopers van
neuronen.
Grijze stof ligt aan buitenkant hersenen en binnenkant ruggenmerg en witte stof ligt in binnenkant
hersenen en buitenkant ruggenmerg.
Ruggenmerg ligt beschermd in wervelkanaal door drie ruggenmergsvliezen
Hersenen zijn beschermd door schedel en drie hersenvliezen. Ook door hersenvloeistof, wat voor
extra berscherming zorgt tegen schokken en afvoerroute voor afvalstoffen.
Hersenen worden beschermd tegen ongewenste stoffen door bloed-hersenbarrière, die selectief
stoffen doorlaat:
• Tight junctions tussen endotheelcellen van haarvaten door hersenen zorgen voor kleine
ruimte ertussen.
• Astrocyten zijn gliacellen, steuncellen met veel uitlopers, die een gesloten kring rond
haarvaten vormen.
Grote hersenen
Grote hersenen bestaan uit twee helften verbonden door een hersenbalk.
Grote aantallen neuronen geven informatie aan elkaar door in het grijze deel, de hersenschors.
Hersenschors
Sensorische centra:
• Een bekend geluid wordt als informatie doorgegeven in de vorm van impulsen via
hersenneuronen naar de sensorische centra in de schors die past bij zintuig horen.
• Bewustwording vindt plaats wanneer de impulsen bij het primaire gehoorcentrum komen.
• Het geluid wordt gekoppeld aan geheugeninformatie in het secundaire gehoorcentrum
waardoor je het geluid kan interpreteren.
• Elk zintuig heeft een primair en secundair gebied in de hersenschors. De sensorische centra
zijn groter wanneer informatiestromen groter en complexer zijn.
Motorische centra:
• Kleine gebieden neuronen in de primaire motorische schors sturen een eigen groep spieren
aan.
• Dit wordt gelinkt aan de secundaire motorische schors die informatie bevat over hoe je een
beweging gecoördineerd kan uitvoeren.
• Motorische schors van rechterhelft van hersen bestuurt linkerhelft van lichaam en
andersom.
• Wanneer de beweging gecoördineerder is, is de groep neuronen in de motorische schors
groter voor die spiergroep.
Thalamus
Alle informatie behalve geurinformatie gaat via de thalamus naar de hersenschors en het selecteert
welke impulsen naar welk gebied van de hersenschors gaan.
