Ethisch stappenplan
Hieronder zijn de vier fasen van het ethisch stappenplan doorlopen (Klaase, 2008).
Fase 1: de situatie en het dilemma
Er is al het een en ander bekend over Daniels situatie. Hij wil namelijk sporten, maar zijn
ASS belemmert hem om met nieuwe structuren om te gaan, aangezien daar veel spanning
bij komt kijken. Dit kan er zelfs toe leiden dat hij overgaat op automutilatie. Het dilemma dat
hier naar voren komt is of Daniel de mogelijkheid moet krijgen om toch aan een sport te
doen, met als risico dat dit hem veel spanning oplevert. Er is hier sprake van een ethisch
dilemma, omdat er verschillende botsende waarden aan de orde komen, die betrekking
hebben op wat rechtvaardig is om te doen (Van der Corput, Jaspar,& Gruyers, 2022).
Fase 2: de analyse
De volgende handelingsalternatieven kunnen worden opgesteld bij het genoemde dilemma:
1. Ik kan overwegen om het sporten geleidelijk op te bouwen, zodat Daniel kan wennen
aan de nieuwe structuur en spanning kan verminderen. Ik kan bijvoorbeeld eerst
rustige oefeningen met hem doen en daarna pas overgaan op meer intensieve
sportactiviteiten.
2. Het kan helpen om Daniel duidelijke instructies en structuur te bieden bij het sporten.
Dit kan ik doen door bijvoorbeeld een duidelijk schema te maken voor de
sportactiviteiten, zodat Daniel weet wat er van hem wordt verwacht.
3. Ik kan kijken naar aanpassingen die het sporten veiliger kunnen maken voor Daniel.
Zo kan de omgeving bijvoorbeeld worden aangepast, zodat er minder prikkels zijn die
spanning veroorzaken. Ook kan ik op zoek gaan naar een sportomgeving waar hij
zich veilig voelt, zoals een sportschool waar hij bekend is met de omgeving en de
mensen.
4. Ik kan met Daniel meegaan naar de sportschool om hem te helpen bij het onder
controle houden van de spanning. Ook kan ik Daniel tijdens het sporten begeleiden
en ondersteunen bij het vinden van manieren om de spanning te verminderen.
Een van de waarden die een rol speelt in dit dilemma is rechtvaardigheid, wat inhoudt dat
iedere mens een gelijke behandeling behoort te krijgen. Als ik deze waarde zou toepassen
op de situatie, zou Daniel de kans moeten krijgen om te gaan sporten, aangezien elk mens
de mogelijkheid zou moeten hebben om zijn wensen te vervullen. Een andere waarde die
hier aan de orde komt, is vrijheid. Men zou de gelegenheid moeten hebben om te gaan en
staan waar hij wil. Toegespitst op Daniels situatie, zou dit betekenen dat hij de kans zou
moeten hebben om zijn gang te gaan. Tenslotte is de waarde veiligheid ook van toepassing,
wat de afwezigheid van mogelijke gevaarlijke situaties omvat. Toegepast op deze situatie,
zou dit betekenen dat Daniel niet zou mogen sporten, omdat dit zijn veiligheid in gevaar
brengt (Normenenwaarden, Z.D.).
Artikel 1 en 2 van de beroepscode van het sociaal werk (Koeter, 2022) spelen een rol bij dit
dilemma. Volgens deze artikelen zou de sociaal werker immers de menselijke waardigheid
moeten bevorderen door zijn/haar wensen serieus te nemen (art. 1). Daarbovenop zou de
eigen kracht van de cliënt moeten worden versterkt (art. 2). In deze situatie zou de
hulpverlener dus, in overeenstemming met artikel 1, naar Daniels wensen moeten luisteren
om zijn participatie in de samenleving te stimuleren. En in het kader van artikel 2 zou de
hulpverlener moeten uitgaan van zijn krachten en zijn empowerment stimuleren.
Hieronder zijn de vier fasen van het ethisch stappenplan doorlopen (Klaase, 2008).
Fase 1: de situatie en het dilemma
Er is al het een en ander bekend over Daniels situatie. Hij wil namelijk sporten, maar zijn
ASS belemmert hem om met nieuwe structuren om te gaan, aangezien daar veel spanning
bij komt kijken. Dit kan er zelfs toe leiden dat hij overgaat op automutilatie. Het dilemma dat
hier naar voren komt is of Daniel de mogelijkheid moet krijgen om toch aan een sport te
doen, met als risico dat dit hem veel spanning oplevert. Er is hier sprake van een ethisch
dilemma, omdat er verschillende botsende waarden aan de orde komen, die betrekking
hebben op wat rechtvaardig is om te doen (Van der Corput, Jaspar,& Gruyers, 2022).
Fase 2: de analyse
De volgende handelingsalternatieven kunnen worden opgesteld bij het genoemde dilemma:
1. Ik kan overwegen om het sporten geleidelijk op te bouwen, zodat Daniel kan wennen
aan de nieuwe structuur en spanning kan verminderen. Ik kan bijvoorbeeld eerst
rustige oefeningen met hem doen en daarna pas overgaan op meer intensieve
sportactiviteiten.
2. Het kan helpen om Daniel duidelijke instructies en structuur te bieden bij het sporten.
Dit kan ik doen door bijvoorbeeld een duidelijk schema te maken voor de
sportactiviteiten, zodat Daniel weet wat er van hem wordt verwacht.
3. Ik kan kijken naar aanpassingen die het sporten veiliger kunnen maken voor Daniel.
Zo kan de omgeving bijvoorbeeld worden aangepast, zodat er minder prikkels zijn die
spanning veroorzaken. Ook kan ik op zoek gaan naar een sportomgeving waar hij
zich veilig voelt, zoals een sportschool waar hij bekend is met de omgeving en de
mensen.
4. Ik kan met Daniel meegaan naar de sportschool om hem te helpen bij het onder
controle houden van de spanning. Ook kan ik Daniel tijdens het sporten begeleiden
en ondersteunen bij het vinden van manieren om de spanning te verminderen.
Een van de waarden die een rol speelt in dit dilemma is rechtvaardigheid, wat inhoudt dat
iedere mens een gelijke behandeling behoort te krijgen. Als ik deze waarde zou toepassen
op de situatie, zou Daniel de kans moeten krijgen om te gaan sporten, aangezien elk mens
de mogelijkheid zou moeten hebben om zijn wensen te vervullen. Een andere waarde die
hier aan de orde komt, is vrijheid. Men zou de gelegenheid moeten hebben om te gaan en
staan waar hij wil. Toegespitst op Daniels situatie, zou dit betekenen dat hij de kans zou
moeten hebben om zijn gang te gaan. Tenslotte is de waarde veiligheid ook van toepassing,
wat de afwezigheid van mogelijke gevaarlijke situaties omvat. Toegepast op deze situatie,
zou dit betekenen dat Daniel niet zou mogen sporten, omdat dit zijn veiligheid in gevaar
brengt (Normenenwaarden, Z.D.).
Artikel 1 en 2 van de beroepscode van het sociaal werk (Koeter, 2022) spelen een rol bij dit
dilemma. Volgens deze artikelen zou de sociaal werker immers de menselijke waardigheid
moeten bevorderen door zijn/haar wensen serieus te nemen (art. 1). Daarbovenop zou de
eigen kracht van de cliënt moeten worden versterkt (art. 2). In deze situatie zou de
hulpverlener dus, in overeenstemming met artikel 1, naar Daniels wensen moeten luisteren
om zijn participatie in de samenleving te stimuleren. En in het kader van artikel 2 zou de
hulpverlener moeten uitgaan van zijn krachten en zijn empowerment stimuleren.
