Economische analyse van de onderneming
Hoofdstuk 1: Het bestaan van ondernemingen
1.1 Wat is een onderneming
▪ Beschrijvend: een onderneming is een rechtspersoon, die wettelijk bevoegd is om contracten
af te sluiten, binnen dewelke de uitvoering van verschillende activiteiten coördinatie en
opvolging noodzakelijk maakt. De onderneming verenigt verschillende vormen van kennis en
vaardigheden, investeringsgoederen en andere middelen die dan worden ingezet voor de
productie en distributie. Het staat ook in voor de allocatie van productiemiddelen met het
oog op toekomstige productie.
▪ Fundamenteel: een onderneming is een knooppunt van contracten met verschillende
kenmerken:
▪ Productie met gezamenlijke inputs
▪ Verschillende eigenaars van de inputs
▪ Eén partij die betrokken is bij alle afgesloten contracten en die deze contracten
onafhankelijk van elkaar kan (her)onderhandelen
▪ Deze partij verwerft de opbrengsten die overblijven na het vervullen van zijn
contractuele verplichtingen
→ residual claimant: deze kan zijn bevoegdheden delegeren en zijn positie + de
eraan verbonden rechten verkopen
kritiek: qua taakverdeling staat er eigenlijk niet veel in de contracten.
MAAR contracten komen niet per se tot stand op de markt! Ondernemingen kunnen
toestemming uitoefenen die de markt niet kan. Zo kunnen transacties binnen de
onderneming plaatsvinden die geen markttransacties zijn. Ze zijn geïnternaliseerd.
Waarom worden bepaalde transacties aan de markt onttrokken? Waarom bestaan ondernemingen
naast bv non-profits en overheden?
1.2 Waarom bestaan ondernemingen?
1.2.1 De bijdrage van Ronald Coase
Waarom zijn ondernemingen ontstaan in een reeds gespecialiseerde uitwisselingseconomie?
Het marktmechanisme wordt namelijk verondersteld te zorgen voor een efficiënte allocatie van
middelen. Sommige zaken worden beter intern georganiseerd i.p.v. extern op de markt. Het
marktmechanisme lost niet altijd alles op de beste manier op. De aanwezigheid van ondernemingen
wijst namelijk op een suboptimale toestand, tenzij er een kost is voor het gebruik van het
marktmechanisme = transactiekosten.
1.2.2 Transactiekosten
Transacties = situaties waarin de betrokken partijen goederen of diensten uitwisselen die zij
waardevol achten (bv geld). Er zijn dus minstens 2 partijen nodig.
Een overheidsstructuur gaat de transactie regelen en zorgt ervoor dat de transactiekosten
geminimaliseerd worden. Hierbinnen bestaan twee extremen (met heel wat tussenvormen zoals franchise en
licentieovereenkomsten):
▪ Markt
▪ Hiërarchie: transactie is geïnternaliseerd
1
Linde Kerckhofs
Hoofdstuk 1: Het bestaan van ondernemingen
1.1 Wat is een onderneming
▪ Beschrijvend: een onderneming is een rechtspersoon, die wettelijk bevoegd is om contracten
af te sluiten, binnen dewelke de uitvoering van verschillende activiteiten coördinatie en
opvolging noodzakelijk maakt. De onderneming verenigt verschillende vormen van kennis en
vaardigheden, investeringsgoederen en andere middelen die dan worden ingezet voor de
productie en distributie. Het staat ook in voor de allocatie van productiemiddelen met het
oog op toekomstige productie.
▪ Fundamenteel: een onderneming is een knooppunt van contracten met verschillende
kenmerken:
▪ Productie met gezamenlijke inputs
▪ Verschillende eigenaars van de inputs
▪ Eén partij die betrokken is bij alle afgesloten contracten en die deze contracten
onafhankelijk van elkaar kan (her)onderhandelen
▪ Deze partij verwerft de opbrengsten die overblijven na het vervullen van zijn
contractuele verplichtingen
→ residual claimant: deze kan zijn bevoegdheden delegeren en zijn positie + de
eraan verbonden rechten verkopen
kritiek: qua taakverdeling staat er eigenlijk niet veel in de contracten.
MAAR contracten komen niet per se tot stand op de markt! Ondernemingen kunnen
toestemming uitoefenen die de markt niet kan. Zo kunnen transacties binnen de
onderneming plaatsvinden die geen markttransacties zijn. Ze zijn geïnternaliseerd.
Waarom worden bepaalde transacties aan de markt onttrokken? Waarom bestaan ondernemingen
naast bv non-profits en overheden?
1.2 Waarom bestaan ondernemingen?
1.2.1 De bijdrage van Ronald Coase
Waarom zijn ondernemingen ontstaan in een reeds gespecialiseerde uitwisselingseconomie?
Het marktmechanisme wordt namelijk verondersteld te zorgen voor een efficiënte allocatie van
middelen. Sommige zaken worden beter intern georganiseerd i.p.v. extern op de markt. Het
marktmechanisme lost niet altijd alles op de beste manier op. De aanwezigheid van ondernemingen
wijst namelijk op een suboptimale toestand, tenzij er een kost is voor het gebruik van het
marktmechanisme = transactiekosten.
1.2.2 Transactiekosten
Transacties = situaties waarin de betrokken partijen goederen of diensten uitwisselen die zij
waardevol achten (bv geld). Er zijn dus minstens 2 partijen nodig.
Een overheidsstructuur gaat de transactie regelen en zorgt ervoor dat de transactiekosten
geminimaliseerd worden. Hierbinnen bestaan twee extremen (met heel wat tussenvormen zoals franchise en
licentieovereenkomsten):
▪ Markt
▪ Hiërarchie: transactie is geïnternaliseerd
1
Linde Kerckhofs
