Cariologie, H7 Enamel
Overzicht
Glazuur is het hardste weefsel in ons lichaam en bestaat voor 95% uit hydroxyapatiet kristallen en 5% uit
water en eiwitten. Glazuur is opgebouwd uit prisma’s: de rangschikking hiervan bepaalt de sterkte en
weerstand tegen breuk. Door de fasische ontwikkeling van glazuur ontstaan er incrementale lijnen.
Tandweefsel
- Glazuur
- Dentine
- Cement
- Tandpulpa = niet-gemineraliseerd, voor aanmaak dentine, sensorisch orgaan voor cariës (detecteert
en geeft immuun ontstekingsreacties af en zorgt voor verdikking dentine, bij te veel cariës necrose).
Glazuur is van ectodermale oorsprong en dentine, cement en tandpulpa van ectomesenchymale oorsprong.
• Amelodentiale overgang = glazuur-dentine overgang
• Parodontium = alveolair bot, PDL en gingiva
Fysieke eigenschappen enamel
Glazuur is het dikste bij de knobbels en incisale randen (2,5-1,3 mm) en het dunste bij de cervicale rand.
Glazuur kan veranderen door: diëten met hard voedsel, zuur en cariës.
Glazuur heeft een:
- Hoge slijtvastheid
- Lage treksterkte en is bros
- Hoge elasticiteitsmodulus
- Ondersteuning van dentine
- Hoog soortelijk gewicht
Eigenschappen:
• Oppervlakte glazuur is harder en minder poreus dan glazuur dieper gelegen.
• Brekingsindex door kristallen: in jong glazuur lage doorschijnbaarheid, in ouder glazuur hogere
doorschijnbaarheid.
• Glazuur is zachter dan dentine, maar 3x beter bestand tegen breuk door de rangschikking van
kristallen in prisma’s.
1
,Chemische eigenschappen enamel
Hydroxyapatiet kristallen
• Ca10(PO4)(OH)2
• 88-90% volume en 95-96% gewicht
• 30 nm dik, 70 nm breed, 6-hoekig
• Kernen rijk aan magnesium en carbonaat
• Mineraalgehalte en dikte kristallen neemt toe vanaf glazuur-dentine
overgang naar oppervlakte
• Tandkleur wordt beïnvloed door kristalgrootte
Afbeelding: A zijn kristallen, B zijn poriën waarin water en organisch materiaal
ligt.
Rangschikking kristal:
o Hydroxylgroep
o 3 calciumionen
o 3 fosfaationen
o 6 calciumionen
De moleculen van de kristallen zijn onderhevig aan variatie. In het geval dat er fluoride i.p.v. hydroxyl in het
kristal zit dan geeft dit meer weerstand tegen zuur. De hoeveelheid fluoride neemt van buiten naar binnen af
door rijping van het glazuur.
Water
• 50-10% volume en 2% gewicht
• Aanwezigheid hangt af van porositeit
• Voor verplaatsing ionen
Organische matrix
• 1-2% gewicht
• Bestaat uit ametoginines = 90% ontwikkeling, 10% volwassen
• Bevordert de breuktaaiheid
• Ook betrokken bij de ontwikkeling van cement
Glazuurprisma’s
De kristallen liggen verpakt in prisma’s en lopen van de glazuur-dentine overgang naar het oppervlak. De
prismagrenzen vertonen veranderingen in kristaloriëntatie: de kristallen liggen hier 40-60 graden schuin vanaf
de kern. Bij de prismagrenzen is er sprake van een hoge porositeit waardoor hier meet organisch materiaal kan
worden opgenomen. De hardheid en elasticiteit is bij de grenzen dan ook lager dan die in de prismakernen.
Bij een dwarsdoorsnede zijn drie patronen waarneembaar:
2
, Patroon III (keyhole) komt het meest voor
(afbeelding transversale doorsnede). De staart
ligt tussen 2 koppen in. De prismagrens is
onvolledig, maar door breking van licht wel
zichtbaar.
• Interprismatisch glazuur = glazuur tussen de
prisma’s (vaak de staart). Onder een hoek van 60
graden met prisma’s.
Bij een doorsnede van de tand is een sinusvormige lijn te zien van de prisma’s richting het oppervlak. Cervicaal
zien we een rechte hoek, occlusaal zien we een hoek van 60 graden en binnen de kloven zien we een hoek van
20 graden.
Hunter-Schreger banden
• Hunter-Schreger banden = patroon in glazuur door richtingsverschillen van prisma’s longitudinaal en
transversaal. Zo’n 10-13 lagen van 50 micrometer breed volgen dezelfde richting. De zones maken een
hoek van 40 graden. De banden maken het glazuur bestand tegen breuk. Wanneer blootgesteld aan
het oppervlak = microribbels.
o Parazones = in lengteas doorgesneden (licht)
3
Overzicht
Glazuur is het hardste weefsel in ons lichaam en bestaat voor 95% uit hydroxyapatiet kristallen en 5% uit
water en eiwitten. Glazuur is opgebouwd uit prisma’s: de rangschikking hiervan bepaalt de sterkte en
weerstand tegen breuk. Door de fasische ontwikkeling van glazuur ontstaan er incrementale lijnen.
Tandweefsel
- Glazuur
- Dentine
- Cement
- Tandpulpa = niet-gemineraliseerd, voor aanmaak dentine, sensorisch orgaan voor cariës (detecteert
en geeft immuun ontstekingsreacties af en zorgt voor verdikking dentine, bij te veel cariës necrose).
Glazuur is van ectodermale oorsprong en dentine, cement en tandpulpa van ectomesenchymale oorsprong.
• Amelodentiale overgang = glazuur-dentine overgang
• Parodontium = alveolair bot, PDL en gingiva
Fysieke eigenschappen enamel
Glazuur is het dikste bij de knobbels en incisale randen (2,5-1,3 mm) en het dunste bij de cervicale rand.
Glazuur kan veranderen door: diëten met hard voedsel, zuur en cariës.
Glazuur heeft een:
- Hoge slijtvastheid
- Lage treksterkte en is bros
- Hoge elasticiteitsmodulus
- Ondersteuning van dentine
- Hoog soortelijk gewicht
Eigenschappen:
• Oppervlakte glazuur is harder en minder poreus dan glazuur dieper gelegen.
• Brekingsindex door kristallen: in jong glazuur lage doorschijnbaarheid, in ouder glazuur hogere
doorschijnbaarheid.
• Glazuur is zachter dan dentine, maar 3x beter bestand tegen breuk door de rangschikking van
kristallen in prisma’s.
1
,Chemische eigenschappen enamel
Hydroxyapatiet kristallen
• Ca10(PO4)(OH)2
• 88-90% volume en 95-96% gewicht
• 30 nm dik, 70 nm breed, 6-hoekig
• Kernen rijk aan magnesium en carbonaat
• Mineraalgehalte en dikte kristallen neemt toe vanaf glazuur-dentine
overgang naar oppervlakte
• Tandkleur wordt beïnvloed door kristalgrootte
Afbeelding: A zijn kristallen, B zijn poriën waarin water en organisch materiaal
ligt.
Rangschikking kristal:
o Hydroxylgroep
o 3 calciumionen
o 3 fosfaationen
o 6 calciumionen
De moleculen van de kristallen zijn onderhevig aan variatie. In het geval dat er fluoride i.p.v. hydroxyl in het
kristal zit dan geeft dit meer weerstand tegen zuur. De hoeveelheid fluoride neemt van buiten naar binnen af
door rijping van het glazuur.
Water
• 50-10% volume en 2% gewicht
• Aanwezigheid hangt af van porositeit
• Voor verplaatsing ionen
Organische matrix
• 1-2% gewicht
• Bestaat uit ametoginines = 90% ontwikkeling, 10% volwassen
• Bevordert de breuktaaiheid
• Ook betrokken bij de ontwikkeling van cement
Glazuurprisma’s
De kristallen liggen verpakt in prisma’s en lopen van de glazuur-dentine overgang naar het oppervlak. De
prismagrenzen vertonen veranderingen in kristaloriëntatie: de kristallen liggen hier 40-60 graden schuin vanaf
de kern. Bij de prismagrenzen is er sprake van een hoge porositeit waardoor hier meet organisch materiaal kan
worden opgenomen. De hardheid en elasticiteit is bij de grenzen dan ook lager dan die in de prismakernen.
Bij een dwarsdoorsnede zijn drie patronen waarneembaar:
2
, Patroon III (keyhole) komt het meest voor
(afbeelding transversale doorsnede). De staart
ligt tussen 2 koppen in. De prismagrens is
onvolledig, maar door breking van licht wel
zichtbaar.
• Interprismatisch glazuur = glazuur tussen de
prisma’s (vaak de staart). Onder een hoek van 60
graden met prisma’s.
Bij een doorsnede van de tand is een sinusvormige lijn te zien van de prisma’s richting het oppervlak. Cervicaal
zien we een rechte hoek, occlusaal zien we een hoek van 60 graden en binnen de kloven zien we een hoek van
20 graden.
Hunter-Schreger banden
• Hunter-Schreger banden = patroon in glazuur door richtingsverschillen van prisma’s longitudinaal en
transversaal. Zo’n 10-13 lagen van 50 micrometer breed volgen dezelfde richting. De zones maken een
hoek van 40 graden. De banden maken het glazuur bestand tegen breuk. Wanneer blootgesteld aan
het oppervlak = microribbels.
o Parazones = in lengteas doorgesneden (licht)
3
