Samenvatting HF1 De zes rollen van de Leraar, Martie Slooter

Hoofdstuk 1 de effectieve leraar
Hoofdstuk 1.1
Om bij te dragen aan de ontwikkeling van de leraar in zijn professionele leergemeenschap,
dienen wij een aantal vragen te beantwoorden:
1. Waarom kiezen we voor een bepaald onderwijsconcept;
2. Wat hebben leerlingen nodig om te leren en hoe leren leerlingen;
3. Wat betekent dat voor leraren?

Wat is de toegevoegde waarde van het overbrengen van kennis in het onderwijs?
Kennis vormt het fundament voor leren: je hebt het nodig om kritisch te denken en vragen te
stellen en nieuwe kennis te creëren. Daarbij ontstaat de vraag hoe een leerkracht zijn
leerlingen tot een ander denkniveau laat komen.

De vier uitgangspunten van een goede les:
1. De leraar bezit kennis van de ontwikkeling van leerlingen, hun behoeftes
(leerbehoefte en sociaal-emotionele behoefte), leertheorieën, de strategieën die
impact hebben op de leerresultaten, de breinfuncties, de vakdidactiek en vakinhoud.
2. De leraar kan deze kennis in diverse situaties flexibel toepassen.
3. De leraar kan, door te reflecteren op het effect van zijn gedrag, zijn aanpak aanpassen
en creatief omgaan met die kennis. Reflectie betekent niet dat de leraar zichzelf
algemene vragen stelt of lange reflectieverslagen schrijft. Reflectie houdt in dat de
leraar nadenkt over de interactie tussen zichzelf en de ander: wat roep ik op bij de
leerling, is dat gewenst en bereik ik daarmee mijn doelen?
4. Het resultaat van de goede les is dat leerlingen in een positieve sfeer hebben geleerd.
Het gedrag van de leerlingen laat zien hoe effectief de leraar is.

Onderzoek Watzlawick
Het effect van het gedrag van de leraar wordt bepaald door hoe de leerlingen zijn gedrag
ervaren en niet door hoe hij zijn gedrag bedoelt. Je dient dus de interactie tussen leerling en
leerkracht te onderzoeken.


Hoofdstuk 1.2
De auteur van het boek heeft het gedrag van de leerkracht gesplitst in 6 rollen, deze worden
in de volgende hoofdstukken verder uitgewerkt.
1. De gastheer: heeft als doel contact te maken met zijn leerlingen en dit gedurende de
les vast te houden.
2. De presentator: de leraar neemt in deze rol de leiding en laat leiderschapsgedrag zien.
3. De didacticus: de leraar leert kennis, vaardigheden en attitudes aan de leerlingen.
Daarbij faciliteert hij het leerproces van de leerlingen zodat zij kennis kunnen
verwerven, verwerken en toepassen.


1

, 4. De pedagoog: de pedagoog zorgt voor een veilig klimaat in de klas. Een veilig
klasklimaat is een voorwaarde om tot leren te kunnen komen.
5. De afsluiter: de leraar sluit de les op een goede manier af: hij vraagt naar hoe en wat
de leerlingen hebben geleerd, zodat de leerlingen kunnen nadenken en reflecteren.
6. De coach: deze rol kan pas vervuld worden wanneer de eerste vijf rollen eigen zijn
gemaakt door de leerkracht. De leraar als coach kan een individuele leerling
ontwikkelingsgericht begeleiden. Hij zorgt voor gepersonaliseerd leren.

Hoofdstuk 1.3
Leerlijn ‘De Piramide’: de leerlijn die visueel maakt hoe een leraar zich gedurende zijn
loopbaan ontwikkeld.




Excellent
Niveau 4
De zesde rol: de coach



Gevorderd Niveau 3
Omgaan met verschillen

Bekwaam
Vakdidactisch en -inhoudelijk en Niveau 2
pedagogisch


Lerend
Niveau 1
De vijf rollen van de leraar




Niveau 1: lerend (de vijf rollen van de leraar)
De basisvaardigheden en effectieve indeling van de les. De vijf rollen worden ingezet om
structuur, orde, groepsvorming en goed klassenmanagement te creëren. De leerkracht is
vooral bezig met:
- Groepsvorming;
- Relatie met de groep opbouwen;
- Leiderschap;
- Ik-gericht;
- Theorieën van het lesgeven.
Daardoor is er weinig ruimte voor interactie met de leerlingen. Het duurt 2 tot 3 jaar voor
een startende leraar om de basisvaardigheden eigen te maken en bekwaam geacht te
worden.




2