Geschiedenis hoofdstuk 4 De Koude Oorlog
3 HAVO/VWO
1
, Paragraaf 1: Een verdeeld Europa
De opdeling van Europa
In 1945 werd de vraag gesteld hoe Europa er na de oorlog uit moest zien. Dit werd
besproken tijdens vergaderingen in Jalta en Potsdam, waar de leiders van de Sovjet-Unie,
de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk afspraken dat Duitsland opgedeeld
zou worden in vier bezettingszones. Er zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden
gehouden en de geallieerde landen zouden nauw samenwerken. Echter, de
samenwerking mislukte en de geallieerde leiders vertrouwden elkaar steeds minder. In
1946 waarschuwde Winston Churchill voor een IJzeren Gordijn tussen een
democratisch West-Europa en een communistisch Oost-Europa. Communistische partijen
grepen de macht in Oost-Europese landen en de Trumanleer beloofde steun aan alle
landen bedreigd door het communisme. Deze gebeurtenissen leidden tot de Koude
Oorlog vanwege de vijandigheid tussen Oost en West.
Wirtschaftswunder en planeconomie
Na de Tweede Wereldoorlog was er enorme oorlogsschade in Europa. Het herstellen van
de schade kostte veel geld en ging traag. Om de wederopbouw te versnellen besloten de
Verenigde Staten in 1947 het Marshallplan in te voeren. Hiermee werd miljarden
dollars vrijgemaakt voor hulp aan Europa. Het Marshallplan zorgde ervoor dat Europese
landen hun oorlogsschade snel konden repareren en de economie zich kon herstellen. De
Amerikanen hoopten hiermee te voorkomen dat Europa communistisch zou worden. De
West-Europese landen profiteerden enorm van het Marshallplan en zagen hun economie
snel groeien. In het westen van Duitsland was het herstel zelfs zo indrukwekkend dat we
spreken van een 'Wirtschaftswunder'. Oost-Europese landen profiteerden niet van het
Marshallplan, omdat Stalin bang was dat de Amerikanen te veel invloed zouden krijgen.
In plaats daarvan voerden Oost-Europese landen een planeconomie in, maar deze
werkte niet goed en de welvaart bleef ver achter bij die in het Westen.
De tegenstellingen nemen toe
Rond 1950 groeiden het Westen en het Oostblok (de communistische landen in Oost-
Europa) snel uit elkaar. Dit gebeurde in verschillende stappen. Eerst werd Duitsland
opgedeeld in twee delen: West-Duitsland (BRD) en Oost-Duitsland (DDR), als gevolg van
de blokkade van Berlijn door Stalin in 1948. In 1949 werden er militaire
bondgenootschappen gevormd: de NAVO door de Verenigde Staten en andere westerse
landen en het Warschaupact door het Oostblok. Het Warschaupact kon ook ingrijpen
2
3 HAVO/VWO
1
, Paragraaf 1: Een verdeeld Europa
De opdeling van Europa
In 1945 werd de vraag gesteld hoe Europa er na de oorlog uit moest zien. Dit werd
besproken tijdens vergaderingen in Jalta en Potsdam, waar de leiders van de Sovjet-Unie,
de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk afspraken dat Duitsland opgedeeld
zou worden in vier bezettingszones. Er zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden
gehouden en de geallieerde landen zouden nauw samenwerken. Echter, de
samenwerking mislukte en de geallieerde leiders vertrouwden elkaar steeds minder. In
1946 waarschuwde Winston Churchill voor een IJzeren Gordijn tussen een
democratisch West-Europa en een communistisch Oost-Europa. Communistische partijen
grepen de macht in Oost-Europese landen en de Trumanleer beloofde steun aan alle
landen bedreigd door het communisme. Deze gebeurtenissen leidden tot de Koude
Oorlog vanwege de vijandigheid tussen Oost en West.
Wirtschaftswunder en planeconomie
Na de Tweede Wereldoorlog was er enorme oorlogsschade in Europa. Het herstellen van
de schade kostte veel geld en ging traag. Om de wederopbouw te versnellen besloten de
Verenigde Staten in 1947 het Marshallplan in te voeren. Hiermee werd miljarden
dollars vrijgemaakt voor hulp aan Europa. Het Marshallplan zorgde ervoor dat Europese
landen hun oorlogsschade snel konden repareren en de economie zich kon herstellen. De
Amerikanen hoopten hiermee te voorkomen dat Europa communistisch zou worden. De
West-Europese landen profiteerden enorm van het Marshallplan en zagen hun economie
snel groeien. In het westen van Duitsland was het herstel zelfs zo indrukwekkend dat we
spreken van een 'Wirtschaftswunder'. Oost-Europese landen profiteerden niet van het
Marshallplan, omdat Stalin bang was dat de Amerikanen te veel invloed zouden krijgen.
In plaats daarvan voerden Oost-Europese landen een planeconomie in, maar deze
werkte niet goed en de welvaart bleef ver achter bij die in het Westen.
De tegenstellingen nemen toe
Rond 1950 groeiden het Westen en het Oostblok (de communistische landen in Oost-
Europa) snel uit elkaar. Dit gebeurde in verschillende stappen. Eerst werd Duitsland
opgedeeld in twee delen: West-Duitsland (BRD) en Oost-Duitsland (DDR), als gevolg van
de blokkade van Berlijn door Stalin in 1948. In 1949 werden er militaire
bondgenootschappen gevormd: de NAVO door de Verenigde Staten en andere westerse
landen en het Warschaupact door het Oostblok. Het Warschaupact kon ook ingrijpen
2
