Samenvatting methodologie p-lijn 1

2020-2021 Samenvatting P-lijn: methodologie


Samenvatting methodologie
Hoofdstuk 1: Prof Dr Willems
1.1. Basis van wetenschappelijk onderzoek
1.1.1. Vragen stellen
 Verschillende methodes: sociologen, bio-medische wetenschappers, farmalogen, …
 Beschrijven en verklaren van bevindingen (gedragingen, verschijningsvormen, fenomen)
 Beroep doen op theorieën om inzicht te krijgen in bevindingen en zelf ook theorieën ontwikkelen


1.1.2. Wetenschappelijke vs alledaagse kennis
 Wetenschappelijk onderzoek
 Strikte regels om kwaliteit (geldigheid en betrouwbaarheid) van onderzoek te waarborgen
 Gebruik van theoretische inzichten om vaststellingen te interpreteren
 Nodig om kennis te ontwikkelen  moet veralgemeend kunnen worden
 Wetenschap is greep krijgen op de realiteit
 Realiteit begrijpen, voorstellen
 Om de realiteit te kunnen voorspellen en beïnvloeden
 Beoordelen waarde: nagaan op welke wijze het onderzoek gebeurt is en welke beslissingen
genomen werden


1.1.3. 2 types wetenschappelijk onderzoek
 Hebben elkaar nodig, afstemmen op elkaar
 Toegepast heeft fundamenteel nodig want levert inzichten
 Fundamenteel heeft toegepast nodig om betekenis te krijgen
 Toegepast wetenschappelijk onderzoek
= Beleidsgericht onderzoek, praktijkonderzoek
 Werkelijkheid beïnvloeden en veranderen door kennis te verkrijgen
 Verschillende types
 Evaluatie-onderzoek
 Actie-onderzoek
 Registraties
 Bv Onderzoekprogramma’s van overheden: evaluatie toegankelijkheid gezondheidszorg
 Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek
= theoriegericht onderzoek
 Theorie ontwikkelen en bijsturen: beschrijven, begrijpen, verklaren en voorspellen verschijnselen
 Kennis omwille van kennis

1

,2020-2021 Samenvatting P-lijn: methodologie


 Bv in vitro onderzoek
1.1.4. De empirische cyclus
 Wetenschappelijke kennis tot stand brengen: fundamenteel onderzoek
 Link leggen tussen theorie en de empirische werkelijkheid
 Theorie = geheel van denkbeelden, hypothesen, verklaringen die in onderlinge samenhang
worden beschreven. Toetsbaar model ter verklaring van waarnemingen van de werkelijkheid
 Verklaringen voor terugkerende patronen of regelmatigheden
 Logisch samenhangend geheel van uitspraken over relaties tussen concepten
 Veralgemeenbaarheid
 Geldigheid
 Theorieën soms niet helemaal overeenkomstig met realiteit
 Theorieën veranderen want realiteit verandert
 Invloed van heersende culturele wereld
 Invloed van waarden en geloof onderzoekers  kan invloed hebben op objectiviteit
 Invloed vorig onderzoek/ bestaande theorie
 Hoe?
 Deductief redeneren
 Algemeen (theorie)  specifiek (waarneming, data)
 Inductief redeneren
 Specifiek  algemeen
 Empirische cyclus


Exploratief onderzoek
o Wanneer? Waar?
o Hypotheses opstellen
o Zowel kwalitatief als kwantitatief
Toetsend onderzoek
o Vertrekkend vanuit hypothesen
o Zowel kwalitatief als kwantitatief

 Voorbeeld
 Studentenziekenhuis: meer kraamdood (puerperal fever)
 Verschillende hypotheses: mediciatie, ramen open
 Ignaz Semmelweis: hogere dood als ze van de dissectiezaal kwamen HANDEN WASSEN!!!
 18%  1% kraamdood
 Kon geen theorie opstellen  ongeloof
VERSCHILLENDE STAPPEN
 Observatie van het fenomeen
 Nauwelijks theorieën: explorerend en beschrijvend onderzoek

2

,2020-2021 Samenvatting P-lijn: methodologie


 Bv meer kraamdood in studentenziekenhuis
 Formuleren van hypothesen
 Zoeken naar verschillen, samenhang en regelmatigheden in de data
 Logisch redeneren op basis van bevindingen  doel om algemene uitspraken te formuleren
 Inductie
 Bv verschil positie bevalling? Patiënten dichter? Epidemie? Lijkvocht?
 Ontwikkelen van toetsbare voorspellingen
 Nieuwe theorieën toetsen aan de hand van nieuwe gegevens (algemeen  specifiek)
 Deductie
 Theorieën en hypothesen worden bevestigd, verfijnd, gecorrigeerd of verworpen
 Bv: blootstelling aan lijkvocht veroorzaakt infectie en zorgt voor hoge sterfte  handen beter
ontsmetten om de sterfte laten dalen
 Toetsen van voorspellingen
 Opzetten klinisch onderzoek
 Ethisch? Sommigen zullen sterven in ene ziekenhuis
 Evaluatie van de uitkomsten
 Hypothese verworpen
 Theorie zeker aanpassen
 Hypothese niet verworden
 Waarschijnlijkheid dat theorie klopt, geen zekerheid
 Achterliggende mechanismen die we nog niet kennen of begrijpen, kunnen juist zijn
 Blijven zoeken! (Terug naar fase 1)


1.2. Toegepast onderzoek
1.2.1. Wat is toegepast onderzoek?
 Ontwikkelen en evalueren oplossingen voor praktijkproblemen  vertrekken vanuit probleem
 Concrete voorbeelden: onderzoeksprogramma’s van overheden
 Nationale gezondheidsenquête
 Bestuderen trends in gezondheidstoestand, analyseren van gezondheidsongelijkheden,
beschrijven van gezondheid(gebruik) en determinanten
 Evaluatie gezondheidszorg in gevangenissen
 Totale kost? Effectiviteit? Sterktes en zwaktes? Wijzigingen?
 Gezondheidszorg: ministerie van defensie  we willen het overgeven aan volksgezondheid
 Participatiegraad verhogen baarmoederhalskankerscreening
 Bevolkingsonderzoek  meest kwetsbare laten zich niet screenen
 Mogelijkheid tot zelfafname?

3

, 2020-2021 Samenvatting P-lijn: methodologie


1.2.2. Types van toegepast onderzoek
 Registraties
 Regelmatig registreren van de toestand in de bevolking
 Bv gezondheidsenquête
 Evaluatieonderzoek
 Advies over opzet van interventies + begeleiding tijdens uitvoering van interventies
 Evalueren van interventies
 Bv evaluatie gezondheidszorg in de gevangenissen
 Planevaluatie
 Analyse van de interventie, resulterend in een planning van de evaluatie
 WAT?
 Procesevaluatie
 Onderzoeken van de wijze waarop de interventie wordt uitgevoerd
 Bv self sampling
 HOE?
 Product- of effectevaluatie
 Onderzoek van de effecten van de interventie
 EFFECT?
 Actieonderzoek
 Traditioneel
 Kennis generen1  academische setting
 Kennis delen en implementeren  klinische setting/ maatschappij
 Actieonderzoek
 Onderzoeker grijpt in op de realiteit
 Kennis genereren, delen en implementeren = gedeeld proces
 Kennis en positie van verschillende partijen gelijkwaardig
 Actoren uit de praktijk worden mede onderzoekers
 3 basiselementen
 Actie
 Via actie verandering in situatie aanbrengen
 Onderzoek
 Gebaseerd op kennis, theorieën en methoden uit wetenschappelijke onderzoek
 Participatie
 Door wetenschappers en andere betrokken groepen uit de praktijk (volwaardige partner)
 2 tradities

1
Ontwikkelen

4