Bestuurskunde periode 3 - Sociologie
HC 1 Wat is sociologie? .
leerdoelen:
● De kernelementen van de sociologie uitleggen:
Sociale ongelijkheid, sociale (wan)orde en rationalisering binnen de samenleving
● De ontwikkeling van sociologie onder de tijd te duiden:
Door industrialisering, de groei van steden en de verandering van politieke rechten, is er een
transitie van de traditionele naar de moderne samenleving. Die transitie zorgde voor
spanningen in de samenleving (zoals sociale ongelijkheid en wanorde) en die spanningen
zijn interessant om te onderzoeken
● !! Voorbeelden te bedenken bij de hoofdvragen van de sociologie: !!
1. Waarom is land A wel een verzorgingsstaat en land B geen verzorgingsstaat?
2. Waarom heeft de corona crisis geleid tot sociale uitsluiting onder bepaalde groepen?
3. Is het zo dat de eerste geïndustrialiseerde landen protestantse landen waren?
Sociologisch perspectief
We kijken vanuit verschillende perspectieven naar het handelen van mensen binnen
gemeenschappen en organisaties
- Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
- Organisatiepsychologie: stroming waarin de relatie tussen werknemers en de
omgeving waarin ze werken, centraal staat
1) Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijk samenleving
belangrijk aspect: beïnvloeding van onze ervaringen en gedachten door de samenleving
Vanuit het sociologische perspectief → Als bestuurskundige kijk je hoe sociaal
kijk je naar de samenleving en de maatschappelijke vraagstukken opgelost
verschillende patronen in de kunnen worden met beleid.
samenleving.
“Hoe kan je hier als beleidsmaker op
“Wat beïnvloedt de samenleving?” inspelen?”
Hoofdvragen van de sociologie
1. Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Waarom zijn de ongelijkheden binnen sommige samenlevingen groter dan binnen andere?
2. Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Hoe zijn verschillen in samenhang tussen samenlevingen te verklaren?
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld?
Hoe hebben rationaliseringsprocessen zich in uiteenlopende mate voltrokken in
onderscheiden samenlevingen?
Oorsprong sociologie en modernisering
- de industrialisering
- de groei van de steden
- verandering opvattingen over democratie en politieke rechten
, Grondleggers van de sociologie
1) Karl Marx (1818 - 1883)
Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Structuur:
- kapitalistische samenleving zorgt voor ongelijkheid:
- ongelijkheid berust op een of andere vorm van dwang
- deze dwang leidt tot een revolutie (strijd)
- en soms resulteert deze strijd in de afschaffing van de oude dwangmiddelen
De moderne samenleving is de uitkomst van strijd en revolutie
2) Emile Durkheim (1858 - 1917)
Hoe is de sociale (wan)orde mogelijk?
Voorbeeld:
- hoe hechter de leden van een godsdienstige groepering in die groepering zijn
geïntegreerd, des te kleiner is hun zelfdoding kans.
- katholieken zijn sterker in een godsdienstige groepering geïntegreerd dan
protestanten
- conclusie: onder katholieken komt zelfdoding minder vaak voor dan bij de
protestanten
Moderne samenleving gekenmerkt door wederzijdse afhankelijkheid
3) Max Weber (1864 - 1920)
Hoe werkt het proces van rationalisering van de wereld?
Moderne samenleving:
- hoe activistischer het wereldbeeld van een samenleving is,
- hoe meer de leden van de samenleving een praktisch-rationele levenswijze
ontwikkelen:
- daardoor benutten ze mogelijkheden om goederen efficiënter voort te
brengen
Moderne samenleving is onttoverd: De onttovering van de wereld, waarin wetenschappelijke
verklaringen een hogere waarde heeft dan het geloof, waarin keuzes worden gemaakt op
basis van rationele doelen
HC 2 Theorie en methoden .
leerdoelen:
● De vier theoretische benaderingen van de sociologie te onderscheiden en de
kenmerken te benoemen aan de hand van een casus:
structureel functionalisme, conflictsociologie, symbolisch interactionisme, rationele
keuzebenadering
● De drie sociologische onderzoeksbenaderingen te onderscheiden:
positivistische sociologie, interpretatieve sociologie, kritische sociologie
● Relatieve methoden van onderzoek te kennen:
kwantitatief (enquêtes, surveys en experimentele onderzoek) en
kwalitatief (interviews, documentanalyses, participatieve observatie, focusgroepen)
HC 1 Wat is sociologie? .
leerdoelen:
● De kernelementen van de sociologie uitleggen:
Sociale ongelijkheid, sociale (wan)orde en rationalisering binnen de samenleving
● De ontwikkeling van sociologie onder de tijd te duiden:
Door industrialisering, de groei van steden en de verandering van politieke rechten, is er een
transitie van de traditionele naar de moderne samenleving. Die transitie zorgde voor
spanningen in de samenleving (zoals sociale ongelijkheid en wanorde) en die spanningen
zijn interessant om te onderzoeken
● !! Voorbeelden te bedenken bij de hoofdvragen van de sociologie: !!
1. Waarom is land A wel een verzorgingsstaat en land B geen verzorgingsstaat?
2. Waarom heeft de corona crisis geleid tot sociale uitsluiting onder bepaalde groepen?
3. Is het zo dat de eerste geïndustrialiseerde landen protestantse landen waren?
Sociologisch perspectief
We kijken vanuit verschillende perspectieven naar het handelen van mensen binnen
gemeenschappen en organisaties
- Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
- Organisatiepsychologie: stroming waarin de relatie tussen werknemers en de
omgeving waarin ze werken, centraal staat
1) Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijk samenleving
belangrijk aspect: beïnvloeding van onze ervaringen en gedachten door de samenleving
Vanuit het sociologische perspectief → Als bestuurskundige kijk je hoe sociaal
kijk je naar de samenleving en de maatschappelijke vraagstukken opgelost
verschillende patronen in de kunnen worden met beleid.
samenleving.
“Hoe kan je hier als beleidsmaker op
“Wat beïnvloedt de samenleving?” inspelen?”
Hoofdvragen van de sociologie
1. Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Waarom zijn de ongelijkheden binnen sommige samenlevingen groter dan binnen andere?
2. Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Hoe zijn verschillen in samenhang tussen samenlevingen te verklaren?
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld?
Hoe hebben rationaliseringsprocessen zich in uiteenlopende mate voltrokken in
onderscheiden samenlevingen?
Oorsprong sociologie en modernisering
- de industrialisering
- de groei van de steden
- verandering opvattingen over democratie en politieke rechten
, Grondleggers van de sociologie
1) Karl Marx (1818 - 1883)
Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Structuur:
- kapitalistische samenleving zorgt voor ongelijkheid:
- ongelijkheid berust op een of andere vorm van dwang
- deze dwang leidt tot een revolutie (strijd)
- en soms resulteert deze strijd in de afschaffing van de oude dwangmiddelen
De moderne samenleving is de uitkomst van strijd en revolutie
2) Emile Durkheim (1858 - 1917)
Hoe is de sociale (wan)orde mogelijk?
Voorbeeld:
- hoe hechter de leden van een godsdienstige groepering in die groepering zijn
geïntegreerd, des te kleiner is hun zelfdoding kans.
- katholieken zijn sterker in een godsdienstige groepering geïntegreerd dan
protestanten
- conclusie: onder katholieken komt zelfdoding minder vaak voor dan bij de
protestanten
Moderne samenleving gekenmerkt door wederzijdse afhankelijkheid
3) Max Weber (1864 - 1920)
Hoe werkt het proces van rationalisering van de wereld?
Moderne samenleving:
- hoe activistischer het wereldbeeld van een samenleving is,
- hoe meer de leden van de samenleving een praktisch-rationele levenswijze
ontwikkelen:
- daardoor benutten ze mogelijkheden om goederen efficiënter voort te
brengen
Moderne samenleving is onttoverd: De onttovering van de wereld, waarin wetenschappelijke
verklaringen een hogere waarde heeft dan het geloof, waarin keuzes worden gemaakt op
basis van rationele doelen
HC 2 Theorie en methoden .
leerdoelen:
● De vier theoretische benaderingen van de sociologie te onderscheiden en de
kenmerken te benoemen aan de hand van een casus:
structureel functionalisme, conflictsociologie, symbolisch interactionisme, rationele
keuzebenadering
● De drie sociologische onderzoeksbenaderingen te onderscheiden:
positivistische sociologie, interpretatieve sociologie, kritische sociologie
● Relatieve methoden van onderzoek te kennen:
kwantitatief (enquêtes, surveys en experimentele onderzoek) en
kwalitatief (interviews, documentanalyses, participatieve observatie, focusgroepen)
