Ethiek en rechtsvinding
Taalkundige interpretatiemethode
= de betekenis van de woorden naar spraakgebruik. Het onderzoeken wat er naar spraakgebruik in de wet
staat.
Wetshistorische interpretatiemethode
= geschiedenis en totstandkoming van de wet.
Rechtshistorische interpretatiemethode
= je kijkt ruimer dan de wetshistorische geschiedenis, je kijkt ook naar de rechtsgeschiedenis die heeft
geleid tot deze wet, dus de ontwikkelingen in de geschiedenis die van invloed zijn geweest op de
totstandkoming van een wet.
Teleologische interpretatiemethode
= je kijkt naar het doel van de wet.
Anticiperende interpretatiemethode
= de rechter baseert zijn beslissing op een nog niet ingevoerde wettelijke regeling.
Wetssystematische interpretatiemethode
= je kijkt naar het systeem van de wet.
Sociaal maatschappelijke interpretatiemethode
= een wettelijke bepaling wordt geïnterpreteerd aan de hand van gewijzigde sociaal maatschappelijke
opvattingen, en wat er gewenst en gepast is.
Redeneringsvormen
Analogie
= redenering waarbij de rechter zich op het standpunt stelt dat een bepaalde, niet wettelijk geregelde
kwestie zoveel lijkt op een kwestie waarin de wet wel voorziet, dat die laatste regel ook van toepassing
wordt verklaard op de niet-geregelde kwestie.
A-contrario
= argumentatievorm waarbij iemand een bepaalde stelling verdedigd door deze stelling om te keren om
vervolgens te beargumenteren dat deze omgekeerde stelling niet juist is.
De rechter neemt een beslissing aan de hand van rechtsregels die vooraf door de wetgever zijn
vastgesteld. Dit is vastgelegd in art 11 Wet AB: ‘de rechter moet volgens de wet rechtspreken: hij mag in
geen geval de innerlijke waarde of billijkheid der wet beoordelen.’
Met ‘wet’ wordt de wet in materiele zin bedoeld = algemeen verbindend voorschrift, een besluit van een
tot regelgevend bevoegd overheidsorgaan, dat algemeen en naar buiten werkend is, dat voor herhaalde
toepassing vatbaar is en dat de burgers bindt.
Art 11 Wet AB is een voorbeeld van legisme = de rechter mag alleen maar wetsartikelen toepassen.
De wetgever koos in de 19e eeuw als uitgangspunt dat volgens art 11 Wet AB de rechter de wetsregels niet
mag uitleggen/interpreteren. De jurist houdt dus vast aan de letter van de wet.
Montesquieu had een voorkeur voor duidelijke en nauwkeurige wetbepalingen, omdat hiermee een gelijke
behandeling van mensen het meest gewaarborgd is. Montesquieu stelt dat een bepaald type
staatsinrichting bepalend is voor de rechtsvinding. In de republiek dient de rechter volgens de letter van de
wet te spreken. Als het antwoordt kant en klaar in de wet ligt, hoeven de feiten alleen maar onder de
wetsregel worden geplaatst. Dit gebeurt dan op dezelfde wijze als bij de logische redeneervorm van het
Taalkundige interpretatiemethode
= de betekenis van de woorden naar spraakgebruik. Het onderzoeken wat er naar spraakgebruik in de wet
staat.
Wetshistorische interpretatiemethode
= geschiedenis en totstandkoming van de wet.
Rechtshistorische interpretatiemethode
= je kijkt ruimer dan de wetshistorische geschiedenis, je kijkt ook naar de rechtsgeschiedenis die heeft
geleid tot deze wet, dus de ontwikkelingen in de geschiedenis die van invloed zijn geweest op de
totstandkoming van een wet.
Teleologische interpretatiemethode
= je kijkt naar het doel van de wet.
Anticiperende interpretatiemethode
= de rechter baseert zijn beslissing op een nog niet ingevoerde wettelijke regeling.
Wetssystematische interpretatiemethode
= je kijkt naar het systeem van de wet.
Sociaal maatschappelijke interpretatiemethode
= een wettelijke bepaling wordt geïnterpreteerd aan de hand van gewijzigde sociaal maatschappelijke
opvattingen, en wat er gewenst en gepast is.
Redeneringsvormen
Analogie
= redenering waarbij de rechter zich op het standpunt stelt dat een bepaalde, niet wettelijk geregelde
kwestie zoveel lijkt op een kwestie waarin de wet wel voorziet, dat die laatste regel ook van toepassing
wordt verklaard op de niet-geregelde kwestie.
A-contrario
= argumentatievorm waarbij iemand een bepaalde stelling verdedigd door deze stelling om te keren om
vervolgens te beargumenteren dat deze omgekeerde stelling niet juist is.
De rechter neemt een beslissing aan de hand van rechtsregels die vooraf door de wetgever zijn
vastgesteld. Dit is vastgelegd in art 11 Wet AB: ‘de rechter moet volgens de wet rechtspreken: hij mag in
geen geval de innerlijke waarde of billijkheid der wet beoordelen.’
Met ‘wet’ wordt de wet in materiele zin bedoeld = algemeen verbindend voorschrift, een besluit van een
tot regelgevend bevoegd overheidsorgaan, dat algemeen en naar buiten werkend is, dat voor herhaalde
toepassing vatbaar is en dat de burgers bindt.
Art 11 Wet AB is een voorbeeld van legisme = de rechter mag alleen maar wetsartikelen toepassen.
De wetgever koos in de 19e eeuw als uitgangspunt dat volgens art 11 Wet AB de rechter de wetsregels niet
mag uitleggen/interpreteren. De jurist houdt dus vast aan de letter van de wet.
Montesquieu had een voorkeur voor duidelijke en nauwkeurige wetbepalingen, omdat hiermee een gelijke
behandeling van mensen het meest gewaarborgd is. Montesquieu stelt dat een bepaald type
staatsinrichting bepalend is voor de rechtsvinding. In de republiek dient de rechter volgens de letter van de
wet te spreken. Als het antwoordt kant en klaar in de wet ligt, hoeven de feiten alleen maar onder de
wetsregel worden geplaatst. Dit gebeurt dan op dezelfde wijze als bij de logische redeneervorm van het
