Oefentoets leesvaardigheid en argumentatietheorie – Bijlage
TEKST 1 – Met ‘leesplezier’ krijg je kinderen niet aan het lezen, zet in op
boekenstraf
Bron: Stine Jensen, NRC Handelsblad, 15 augustus 2020
(1) In 2016 bekladden vijf tieners (twee wit, drie van andere etnische afkomst) een
gebouw in Virginia, Amerika, met hakenkruizen en seksistische en racistische
leuzen. In dat gebouw kregen Afro-Amerikaanse kinderen onderwijs. Toen tijdens de
rechtszaak duidelijk werd dat de tieners geen benul hadden van de historische
5 betekenis van het hakenkruis, oordeelde de rechter dat ze twaalf maanden lang
verplicht één boek per maand moesten lezen, en daar een boekverslag van moesten
maken. Ze lazen onder meer De vliegeraar van Khaled Hosseini, Nacht van Eli
Wiesel en The Color Purple van Alice Walker.
(2) De rechter, mevrouw Rueda, die opgroeide in Mexico, vertelde in een interview
10 dat zijzelf op jeugdige leeftijd aan het lezen was gezet door een betrokken
bibliothecaresse. Zonder haar inbreng had ze wellicht nooit de boeken van Leon Uris
(over de gevolgen van de jodenvervolging) en Alan Paton (over apartheid in Zuid-
Afrika) gelezen.
(3) Het verhaal, destijds opgetekend door de New York Times, werd wereldwijd door
15 verschillende kranten overgenomen. Ondanks de positieve resultaten (geen recidive)
kan ik me geen andere gevallen herinneren van opgelegde leesstraf. Jammer, want
het maakt in een klap duidelijk waarom lezen ertoe doet. Dankzij boeken doe je
kennis op, krijg je een (ander) perspectief op de wereld, verbind je je met
personages, kom je voor ethische dilemma’s te staan, ontwikkel je stilistisch vernuft.
20 (4) Ruim een jaar geleden publiceerde de Raad voor Cultuur in samenwerking met
de Onderwijsraad het rapport LEES! Een oproep tot een leesoffensief. De situatie in
Nederland is zorgelijk. Jongeren lezen wel, maar vooral korte teksten op schermen.
Het vermogen tot ‘diep’ lezen neemt af en heeft plaats gemaakt voor ‘skimmen’,
fragmentarisch scannend lezen. De gevolgen zijn alarmerend: een op de vijf
25 jongeren dreigt laaggeletterd te worden. Het rapport maakt duidelijk dat de
laaggeletterdheid de samenleving miljoenen gaat kosten, en dat het functioneren van
het individu in gevaar komt wanneer die zijn verbeeldingskracht en kennis niet
ontwikkelt. In een internationaal vergelijkend onderzoek naar lezen van vijftig
deelnemende landen bungelt Nederland op de voorlaatste plaats. De oorzaak?
30 Nederlandse jongeren lijken geen tot weinig plezier te beleven aan lezen. Daarom
pleit de Raad voor Cultuur voor een leesoffensief. De strijdbare taal van de titel
strookt met de verdere inzet en intentie van het rapport om in te zetten op plezier.
Plezier, dat kan, zo stelt het rapport, door kinderen aan te moedigen ook
sportboeken, thrillers voor de jeugd en graphic novels te lezen; ook het aanstellen
35 van leesconsulenten helpt om een leescultuur te bevorderen.
TEKST 1 – Met ‘leesplezier’ krijg je kinderen niet aan het lezen, zet in op
boekenstraf
Bron: Stine Jensen, NRC Handelsblad, 15 augustus 2020
(1) In 2016 bekladden vijf tieners (twee wit, drie van andere etnische afkomst) een
gebouw in Virginia, Amerika, met hakenkruizen en seksistische en racistische
leuzen. In dat gebouw kregen Afro-Amerikaanse kinderen onderwijs. Toen tijdens de
rechtszaak duidelijk werd dat de tieners geen benul hadden van de historische
5 betekenis van het hakenkruis, oordeelde de rechter dat ze twaalf maanden lang
verplicht één boek per maand moesten lezen, en daar een boekverslag van moesten
maken. Ze lazen onder meer De vliegeraar van Khaled Hosseini, Nacht van Eli
Wiesel en The Color Purple van Alice Walker.
(2) De rechter, mevrouw Rueda, die opgroeide in Mexico, vertelde in een interview
10 dat zijzelf op jeugdige leeftijd aan het lezen was gezet door een betrokken
bibliothecaresse. Zonder haar inbreng had ze wellicht nooit de boeken van Leon Uris
(over de gevolgen van de jodenvervolging) en Alan Paton (over apartheid in Zuid-
Afrika) gelezen.
(3) Het verhaal, destijds opgetekend door de New York Times, werd wereldwijd door
15 verschillende kranten overgenomen. Ondanks de positieve resultaten (geen recidive)
kan ik me geen andere gevallen herinneren van opgelegde leesstraf. Jammer, want
het maakt in een klap duidelijk waarom lezen ertoe doet. Dankzij boeken doe je
kennis op, krijg je een (ander) perspectief op de wereld, verbind je je met
personages, kom je voor ethische dilemma’s te staan, ontwikkel je stilistisch vernuft.
20 (4) Ruim een jaar geleden publiceerde de Raad voor Cultuur in samenwerking met
de Onderwijsraad het rapport LEES! Een oproep tot een leesoffensief. De situatie in
Nederland is zorgelijk. Jongeren lezen wel, maar vooral korte teksten op schermen.
Het vermogen tot ‘diep’ lezen neemt af en heeft plaats gemaakt voor ‘skimmen’,
fragmentarisch scannend lezen. De gevolgen zijn alarmerend: een op de vijf
25 jongeren dreigt laaggeletterd te worden. Het rapport maakt duidelijk dat de
laaggeletterdheid de samenleving miljoenen gaat kosten, en dat het functioneren van
het individu in gevaar komt wanneer die zijn verbeeldingskracht en kennis niet
ontwikkelt. In een internationaal vergelijkend onderzoek naar lezen van vijftig
deelnemende landen bungelt Nederland op de voorlaatste plaats. De oorzaak?
30 Nederlandse jongeren lijken geen tot weinig plezier te beleven aan lezen. Daarom
pleit de Raad voor Cultuur voor een leesoffensief. De strijdbare taal van de titel
strookt met de verdere inzet en intentie van het rapport om in te zetten op plezier.
Plezier, dat kan, zo stelt het rapport, door kinderen aan te moedigen ook
sportboeken, thrillers voor de jeugd en graphic novels te lezen; ook het aanstellen
35 van leesconsulenten helpt om een leescultuur te bevorderen.
