Naam : Marleen Veldhuis
Studentnummer : 13144537
TBL-groep : 34
Humaniora: interdisciplinair perspectief op gezondheid
Inleiding
Bij de meeste mensen gaat er wel een lichtje branden wanneer men het heeft over ‘de
sigaretten die vroeger al vanaf jonge leeftijd op tafel stonden bij verjaardagen’. Dertig à
veertig jaar later zien we hier de gevolgen van. Ernstige COPD wordt namelijk negen van de
tien keer veroorzaakt door roken.1 COPD is een verzamelnaam voor longemfyseem of
chronische bronchitis. Door het roken ontstaat er een chronische ontsteking van de
luchtwegen, waardoor men meer slijm produceert. De kleine luchtwegen en longblaasjes
kunnen hierdoor beschadigd raken. Dit kan op een gegeven moment leiden tot een
chronische vernauwing van de luchtwegen.2
Verandering in perspectief op COPD
Het aantal COPD-patiënten is in de afgelopen tijd ontzettend toegenomen. Vroeger was
deze longziekte veel minder bekend. Tussen 1670 en 1680 beschreef Bonet COPD voor het
eerst. Honderd jaar later werd deze beschrijving door Morgagni bevestigd. De omschrijving
uit die periode was heel anders dan de omschrijving die we vandaag kennen, namelijk
‘opgezette of gezwollen longen’.3
Het begin van ons klinisch begrip van de chronische bronchitiscomponent van COPD
kan worden herleid tot Badham (1814), die het woord ‘catarre’ gebruikte om te verwijzen
naar chronische hoest en hypersecretie van slijm.4
In dit tijdperk was roken zeldzaam, maar er werd erkend dat emfyseem kon
voorkomen bij niet-rokers.5
Het stellen van de diagnose ‘COPD’ kon vele jaren later pas worden uitgevoerd, toen
de spirometer werd uitgevonden door John Hutchinson in 1846.6 Het duurde nog eens 100
jaar voordat spirometrie een compleet diagnostisch instrument werd.7
Eind 1900 was roken niet meer zo zeldzaam en dit, samen met de verandering in het
stellen van de diagnose, heeft ervoor gezorgd dat het aantal mensen met COPD
exponentieel is toegenomen.5 Antirookcampagnes werden in deze tijd nog niet gesubsidieerd
en de risico’s van roken waren nog niet goed bekend onder de mensen. Dit perspectief is
behoorlijk veranderd in de loop der jaren, aangezien er nu meerdere onderzoeken zijn
gedaan die hebben bevestigd dat COPD grotendeels wordt veroorzaakt door roken.1
Twee gezondheidsmodellen bij COPD
Volgens het medisch gezondheidsmodel is gezondheid de afwezigheid van zowel fysieke en
mentale ziekte als beperkingen. Een beperking is een fysieke of mentale staat die de
bewegingen, zintuigen of activiteiten van een individu limiteert.8 Als er bij iemand met COPD
sprake is van een beperking, valt volgens het medisch gezondheidsmodel te concluderen dat
COPD een ziekte is. Is de mate van iemands longklachten beperkt en ondervindt hij of zij er
fysiek en mentaal geen hinder van, dan is COPD in dit geval geen ziekte. Of het medisch
gezondheidsmodel COPD definieert als ziekte hangt af van de fysieke en mentale toestand
van de persoon.
Volgens het omgevingsmodel is gezondheid het vermogen tot aanpassing aan
fysieke en sociale omgevingsfactoren - een balans waarin men vrij is van bovenmatige pijn,
ongemak of beperkingen.8 Of COPD een ziekte is volgens het omgevingsmodel varieert van
persoon tot persoon. COPD is geen ziekte als je enerzijds een goed aanpassingsvermogen
hebt en daardoor sociaal geen hinder ondervindt van je longklachten en er anderzijds ook
geen sprake is van fysiek ongemak of bovenmatige pijn. Het kan echter voorkomen dat
Studentnummer : 13144537
TBL-groep : 34
Humaniora: interdisciplinair perspectief op gezondheid
Inleiding
Bij de meeste mensen gaat er wel een lichtje branden wanneer men het heeft over ‘de
sigaretten die vroeger al vanaf jonge leeftijd op tafel stonden bij verjaardagen’. Dertig à
veertig jaar later zien we hier de gevolgen van. Ernstige COPD wordt namelijk negen van de
tien keer veroorzaakt door roken.1 COPD is een verzamelnaam voor longemfyseem of
chronische bronchitis. Door het roken ontstaat er een chronische ontsteking van de
luchtwegen, waardoor men meer slijm produceert. De kleine luchtwegen en longblaasjes
kunnen hierdoor beschadigd raken. Dit kan op een gegeven moment leiden tot een
chronische vernauwing van de luchtwegen.2
Verandering in perspectief op COPD
Het aantal COPD-patiënten is in de afgelopen tijd ontzettend toegenomen. Vroeger was
deze longziekte veel minder bekend. Tussen 1670 en 1680 beschreef Bonet COPD voor het
eerst. Honderd jaar later werd deze beschrijving door Morgagni bevestigd. De omschrijving
uit die periode was heel anders dan de omschrijving die we vandaag kennen, namelijk
‘opgezette of gezwollen longen’.3
Het begin van ons klinisch begrip van de chronische bronchitiscomponent van COPD
kan worden herleid tot Badham (1814), die het woord ‘catarre’ gebruikte om te verwijzen
naar chronische hoest en hypersecretie van slijm.4
In dit tijdperk was roken zeldzaam, maar er werd erkend dat emfyseem kon
voorkomen bij niet-rokers.5
Het stellen van de diagnose ‘COPD’ kon vele jaren later pas worden uitgevoerd, toen
de spirometer werd uitgevonden door John Hutchinson in 1846.6 Het duurde nog eens 100
jaar voordat spirometrie een compleet diagnostisch instrument werd.7
Eind 1900 was roken niet meer zo zeldzaam en dit, samen met de verandering in het
stellen van de diagnose, heeft ervoor gezorgd dat het aantal mensen met COPD
exponentieel is toegenomen.5 Antirookcampagnes werden in deze tijd nog niet gesubsidieerd
en de risico’s van roken waren nog niet goed bekend onder de mensen. Dit perspectief is
behoorlijk veranderd in de loop der jaren, aangezien er nu meerdere onderzoeken zijn
gedaan die hebben bevestigd dat COPD grotendeels wordt veroorzaakt door roken.1
Twee gezondheidsmodellen bij COPD
Volgens het medisch gezondheidsmodel is gezondheid de afwezigheid van zowel fysieke en
mentale ziekte als beperkingen. Een beperking is een fysieke of mentale staat die de
bewegingen, zintuigen of activiteiten van een individu limiteert.8 Als er bij iemand met COPD
sprake is van een beperking, valt volgens het medisch gezondheidsmodel te concluderen dat
COPD een ziekte is. Is de mate van iemands longklachten beperkt en ondervindt hij of zij er
fysiek en mentaal geen hinder van, dan is COPD in dit geval geen ziekte. Of het medisch
gezondheidsmodel COPD definieert als ziekte hangt af van de fysieke en mentale toestand
van de persoon.
Volgens het omgevingsmodel is gezondheid het vermogen tot aanpassing aan
fysieke en sociale omgevingsfactoren - een balans waarin men vrij is van bovenmatige pijn,
ongemak of beperkingen.8 Of COPD een ziekte is volgens het omgevingsmodel varieert van
persoon tot persoon. COPD is geen ziekte als je enerzijds een goed aanpassingsvermogen
hebt en daardoor sociaal geen hinder ondervindt van je longklachten en er anderzijds ook
geen sprake is van fysiek ongemak of bovenmatige pijn. Het kan echter voorkomen dat
