Samenvatting Sociale Psychologie

Sociale waarneming

Hoe vormen we een beeld van mensen?
 Beeld dat we vormen = start van sociale interacties
o Bewuste / onbewuste processen
o Beïnvloedt verdere interactie
 Hoe we reageren hangt af van het beeld dat we hebben gedrag percept

MANIER WAAROP BEELDVORMING GEBEURT


De eerste indruk concept
 Waarneming van mensen  zoals in elke waarneming
o Grote hoeveelheid aan prikkels
o Gefilterd door ons brein
o Ontstaan van patronen
o Betekenis geven aan patronen
 Percept = zintuigelijke waarneming
 Concept = uitwerking / invulling van het percept


Waarop baseren we ons voor de eerste indruk?
 Welke prikkels gaan we percipiëren, welke gaan we wegfilteren?
 Mens  focus op het visuele / het zichtbare
o Vb. hond  snuffelt om indrukken op te doen
o 3 grote blokken
 Uiterlijk
 Lichaamstaal
 Gedrag
 Uiterlijk = het eerste wat we waarnemen
o Vb. huidskleur, haarkleur, kleding stijl, lichaamspostuur,…

Theorie van Mehrabian
- 7 – 38 – 55 regel
o 7% bepaald door woorden (inhoud)
o 38% bepaald door de toon (intonatie)
o 55% bepaald door lichaamstaal

!!! Enkel als de boodschap ambigu is  intonatie en inhoud spreken elkaar tegen

 Waarneming = cultuurgebonden
o Onderzoek van Jack
 Aziatische personen kijken naar uitdrukking van ogen
 Europese personen richten zich op andere onderdelen vb. mond

,Spontane beeldvorming
 Vormen van beeld van de persoon op basis van weinig gegevens
 Evaluatie gebeurt in milliseconden + automatisch
o Automatisch =
 Zonder dat het de bedoeling is
 Zonder dat je je er noodzakelijk van bewust bent
 Zonder dat het aandacht vergt
 Zonder dat je het tegen kunt houden

Cognitieve schema’s
= Innerlijke schema’s over de wijze waarop bepaalde zaken of gebeurtenissen samenhangen

 Door ervaring  leren dat bepaalde dingen samen voorkomen of op elkaar volgen
o Basis van een cognitief schema
o Ervaring  ook dingen die we gezien of gehoord hebben
 Rest van info vullen we zelf in
o Al dan niet met juist info uit ons schema

Voordelen Nadelen
Sneller reageren op prikkels Verliezen van accuraatheid
Gemakkelijker en minder vermoeiend om met Stereotypering / veralgemening  bepaalde
vele prikkels rond ons om te gaan kenmerken als ‘typisch’ (zonder onderscheid)
Vb. ouderen, vrouwen, leraars, mensen met een
beperking,…

 Roos Vonk  3 functies cognitieve schema’s

1. Ze dienen als schijnwerper
a. Zorgen dat je aandacht naar de juiste zaken gaan
b. Duwen onze aandacht in de meest relevante richting
2. Ze dienen als gatenvuller
a. We vullen ontbrekende info met cognitieve schema’s in
b. Gaten die we hebben vult ons brein spontaan in
3. Ze dienen als gedragswijzer
a. Door info te activeren weten we hoe we ons moeten gedragen
b. Zorgen dat we niet te lang moeten nadenken over ons gedrag

Voorval in New York  West – Afrikaanse man werd door de politie verkeerdelijk gezien als
voortvluchtige verkrachtiger. Hij wou zijn portefeuille uit zijn jas halen om zijn paspoort te tonen.
Politie dacht dat hij een wapen wou nemen en ze schoten de man neer.

- Vanuit standpunt van politie
o Schijnwerper  de hand van de man verdwijnt in binnenzak
o Gatenvuller  hij neemt een pistool
o Gedragswijzer  verdedigen door aan te vallen
- Vanuit standpunt man
o Schijnwerper  uniform
o Gatenvuller  identiteitscontrole
o Gedragswijzer  papieren nemen

, ONZE SCHEMA’S ZIJN FELXIBEL  WANNEER WE ER ONS BEWUST VAN ZIJN !!!

Welke schema’s worden gemobiliseerd?
 Zekere voorspelbaarheid

BELANGRIJKSTE FACTOREN DIE DE RICHTING VAN ONZE SCHEMA’S BEPALEN :

Negatieve stimuli krijgen voorrang
- Snelle evaluatie heeft een adaptieve waarde  snel handelen
- Iets positief  minder dwingende actie dan iets negatiefs

Cultuur
- In verschillende culturen  verschillende schema’s activeren
o Vb. competetief gedrag bij ons = gezonde ambitie, andere culturen = verwerpelijk en
respectloos
- Chimanda Ngozi Adichie  “Het gevaar van het enkelvoudig verhaal”
o Geschiedenis lessen = eurgocentrisch gericht
 Europese witte mensen + mannelijk historisch perspectief

Particuliere ervaringen
- Vrouw bedrogen door man  kijkt anders naar mannen dan vrouw die nog niet bedrogen is
- Opgevoed met strenge regels rond taalfouten  anders kijken naar correcte taal dan iemand
die luchtig is opgevoed rond taalfouten

Priming
= recente gebeurtenis de toegankelijkheid van een bepaald schema voor een bepaalde tijd zal
verhogen
- Experiment van Higgings, Rholes en Jones
- Pg. 11

Actuele (gemoeds)toestand
- Soort priming maar van interne aard
- Humeur bepaalt:
o Hoe we bepaalde zaken interpreteren
o Waar we naar gaan kijken
o Hoe we hiaten gaan opvullen

Persoonlijkheidseigenschappen
- Persoonlijkheid  andere schema’s worden actief
o Vb. optimisten vs. pessimisten
- Persoonlijkheidstheorieën
o Je bent afhankelijk van één of meer persoonlijkheidskenmerken  aandacht
besteden aan andere zaken.

Situatie
- Iemand doet iets  triggeren van een schema
- Schema verschilt sterk door bovenstaande factoren
- Verschillend reageren door culturele achtergrond
- ATTRIBUTIE