Inleiding in de Algemene en Sociale Psychologie
College 1:
Doel:
onderzoeksvragen op een psychologische wijze te kunnen ontleden; begrijpen van de
psychologisch-wetenschappelijke manier van denken als aanvulling op andere
wetenschappelijke denkwijzen in vaak gelijkende onderzoeksvragen
Wat is psychologie?
Wetenschappelijke studie van menselijk gedrag en de interne processen (bijv. mentale,
emotie) die hieraan ten grondslag liggen. Het gedrag is wat we kunnen waarnemen, de
interne processen gaan hier aan vooraan maar komen tot uiting in het gedrag.
Wetenschappelijk want: methoden uit exact-wetenschappelijke disciplines, maar door de
complexiteit van gedrag is de theorie vaak minder goed volledig toetsbaar
Bijvoorbeeld:
Methodologie bij ‘werkloosheid en depressie’:
Fase 1: observatie of beschrijving
Fase 2: stellen van hypothesen
Fase 3: onderzoeksplan, bijv. beslissen type design en meetmethode
Fase 4: dataverzameling en –verwerking
Fase 5: interpretatie en hypothesen voor verder onderzoek
Individueel gedrag: sociale context maar in eerder kleine kring
Algemeen en specifiek gedrag: wetmatigheden, maar ook variatie
Geschiedenis van de psychologie
We zien een evolutie van het niet waarneembare naar het waarneembare, wat we kunnen
meten en van het samenvallen van lichaam en geest naar het opsplitsen ervan,
, Beginjaren:
Structuralisme
Wilhelm Wundt (1832-1920): grondlegger van de experimentele psychologie
1879: oprichting 1ste laboratorium te Leipzig en creeren van het structuralisme. Hij
inspireerde heel veel andere mensen. Zijn aanpak was dat we zoveel mogelijk moesten
ontleden in deeltjes (sensaties, herinneringen, gevoelens): het structuralisme. Hij deed dit
via de ‘objectieve introspectie’.
Toegepaste psychologie in Europa
Alfred Binet (1857 – 1911)
Had interesse in individuele psychologische verschillen en was zeer sterk geintieresseerd in
wat de psychologie kon betekenen voor de maatschappij. Hij was hoofd van labo in Parijs,
opgericht in navolging van labo van Wundt. Voor een van deze maatschappelijke problemen
ontwikkelde de eerste intelligentie-test: door onderwijsplicht rees de vraag of
leerachterstanden te wijten waren aan tekort aan onderwijs, of tekort aan intelligentie
Functionalisme (Amerikaanse stroming):
Wat zijn de functies van (bewuste) ervaring en gedrag? Hoe helpen onze ervaringen en
gedachten om in het dagelijkse leven te functioneren? = toegepaste psychologie
Sterk beïnvloed door Darwin: Hebben mentale processen een evolutionaire geschiedenis?
Zijn onze capaciteiten (bv. leren op basis van ervaring) gelijk aan dieren?
William James (1842-1910)
The principles of Psychology (1890)
= Mentale processen zijn actief en continue en de objectieve introspectie is niet haalbaar
want op het moment je inde introspectie gaat doorbreek je de ervaring dus de enige manier
om dingen te meten is te kijken wat echt waarneembaar is
Gestaltpsychologie
Reactie tegen structuralisme: De mens is meer dan de som van onafhankelijke, elementaire
gedragingen, je moet niet alles in deeltjes gaan bekijken maar als een geheel. Mensen
proberen betekenis te geven aan hun omgeving & nemen de wereld waar in gehelen of
gestalten (Gestalt). Mensen geven betekenis aan een geheel maar niet aan deeltjes. Bewijs
adhv visuele illusies. Interactie met omgeving. Stroming met nog steeds invloed op
perceptie, geheugen, denken en sociale psychologie
Behaviorisme = de wetenschap van wat observeerbaar is, enkel wat we kunnen zien telt
John Watson (1878-1958):
Psychologie is de wetenschap van het observeerbaar en meetbaar gedrag. Bewustzijn en de
processen = geen behavioristisch onderwerp, ‘niet zinvol’ als je iemands gedrag wil
voorspellen. Geïnspireerd door logisch positivisme: wetenschap is de meest succesvolle
manier om de wereld te begrijpen en kennis te genereren. Op deze manier wou de psycho
zich meer als puur wetenschappelijke discipline profileren.
College 1:
Doel:
onderzoeksvragen op een psychologische wijze te kunnen ontleden; begrijpen van de
psychologisch-wetenschappelijke manier van denken als aanvulling op andere
wetenschappelijke denkwijzen in vaak gelijkende onderzoeksvragen
Wat is psychologie?
Wetenschappelijke studie van menselijk gedrag en de interne processen (bijv. mentale,
emotie) die hieraan ten grondslag liggen. Het gedrag is wat we kunnen waarnemen, de
interne processen gaan hier aan vooraan maar komen tot uiting in het gedrag.
Wetenschappelijk want: methoden uit exact-wetenschappelijke disciplines, maar door de
complexiteit van gedrag is de theorie vaak minder goed volledig toetsbaar
Bijvoorbeeld:
Methodologie bij ‘werkloosheid en depressie’:
Fase 1: observatie of beschrijving
Fase 2: stellen van hypothesen
Fase 3: onderzoeksplan, bijv. beslissen type design en meetmethode
Fase 4: dataverzameling en –verwerking
Fase 5: interpretatie en hypothesen voor verder onderzoek
Individueel gedrag: sociale context maar in eerder kleine kring
Algemeen en specifiek gedrag: wetmatigheden, maar ook variatie
Geschiedenis van de psychologie
We zien een evolutie van het niet waarneembare naar het waarneembare, wat we kunnen
meten en van het samenvallen van lichaam en geest naar het opsplitsen ervan,
, Beginjaren:
Structuralisme
Wilhelm Wundt (1832-1920): grondlegger van de experimentele psychologie
1879: oprichting 1ste laboratorium te Leipzig en creeren van het structuralisme. Hij
inspireerde heel veel andere mensen. Zijn aanpak was dat we zoveel mogelijk moesten
ontleden in deeltjes (sensaties, herinneringen, gevoelens): het structuralisme. Hij deed dit
via de ‘objectieve introspectie’.
Toegepaste psychologie in Europa
Alfred Binet (1857 – 1911)
Had interesse in individuele psychologische verschillen en was zeer sterk geintieresseerd in
wat de psychologie kon betekenen voor de maatschappij. Hij was hoofd van labo in Parijs,
opgericht in navolging van labo van Wundt. Voor een van deze maatschappelijke problemen
ontwikkelde de eerste intelligentie-test: door onderwijsplicht rees de vraag of
leerachterstanden te wijten waren aan tekort aan onderwijs, of tekort aan intelligentie
Functionalisme (Amerikaanse stroming):
Wat zijn de functies van (bewuste) ervaring en gedrag? Hoe helpen onze ervaringen en
gedachten om in het dagelijkse leven te functioneren? = toegepaste psychologie
Sterk beïnvloed door Darwin: Hebben mentale processen een evolutionaire geschiedenis?
Zijn onze capaciteiten (bv. leren op basis van ervaring) gelijk aan dieren?
William James (1842-1910)
The principles of Psychology (1890)
= Mentale processen zijn actief en continue en de objectieve introspectie is niet haalbaar
want op het moment je inde introspectie gaat doorbreek je de ervaring dus de enige manier
om dingen te meten is te kijken wat echt waarneembaar is
Gestaltpsychologie
Reactie tegen structuralisme: De mens is meer dan de som van onafhankelijke, elementaire
gedragingen, je moet niet alles in deeltjes gaan bekijken maar als een geheel. Mensen
proberen betekenis te geven aan hun omgeving & nemen de wereld waar in gehelen of
gestalten (Gestalt). Mensen geven betekenis aan een geheel maar niet aan deeltjes. Bewijs
adhv visuele illusies. Interactie met omgeving. Stroming met nog steeds invloed op
perceptie, geheugen, denken en sociale psychologie
Behaviorisme = de wetenschap van wat observeerbaar is, enkel wat we kunnen zien telt
John Watson (1878-1958):
Psychologie is de wetenschap van het observeerbaar en meetbaar gedrag. Bewustzijn en de
processen = geen behavioristisch onderwerp, ‘niet zinvol’ als je iemands gedrag wil
voorspellen. Geïnspireerd door logisch positivisme: wetenschap is de meest succesvolle
manier om de wereld te begrijpen en kennis te genereren. Op deze manier wou de psycho
zich meer als puur wetenschappelijke discipline profileren.
