College 1. Historisch overzicht en ontwikkelingen
Waarom een Europese Unie?
- Vrede
- Oorlog en handel zijn nauw met elkaar verbonden
- Daarom economische integratie
- Economische integratie is ook een hoofddoel
De verdragen
- EGKS, Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (1951)
- EURATOM vreedzame toepassing kernenergie (1957)
- EEG, Europese Economische Gemeenschap (1957)
- Europese Akte (1986)
- Verdrag van Maastricht (1992)
n Pijlerstructuur (EG, buitenlands- en veiligheidsbeleid, politiële en justitiële
samenwerking)
- Verdrag van Lissabon 2007, zoals het nu is
n VEU, Verdrag betreffende de Europese Unie
n VWEU, Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie
De uitbreiding van het aantal lidstaten
- De EU is een internationale organisatie waarvan nu 27 Europese staten lid zijn.
- De lidstaten zijn: Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Nederland, Luxemburg
(=‘founding fathers’ EU), Ierland, Spanje, Portugal, Griekenland, Denemarken,
Zweden, Finland, Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Estland,
Letland, Litouwen, Cyprus, Malta, Roemenië, Bulgarije, Kroatië
De Interne Markt
- De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer
van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen
van de Verdragen (art. 26 VWEU).
- De vier vrijheden
n Goederen
n Diensten
n Personen
n Kapitaal
Wie spelen een rol binnen de Europese Unie?
1. Commissie: hoedster van de EU: art. 17 VEU
n Elk EU-land mag één persoon uitzenden om vijf jaar lang als lid van deze instelling
te fungeren. Eén van de commissieleden treedt op als voorzitter. Tussentijds
wegsturen kan:
• Wanneer het Parlement zijn vertrouwen in de Commissie als geheel opzegt.
• Het Hof van Justitie is bevoegd om op verzoek van de Raad individuele
commissarissen te ontslaan.
, • Ook kan de Europese Commissie uit eigen beweging een lid vragen om op te
stappen.
n De Commissie dient zich onafhankelijk op te stellen ten opzichte van de lidstaten.
De Commissie moet verantwoording afleggen voor haar doen en laten aan het
Europees Parlement.
n De Commissie is actief in de wetgevende sfeer met het recht tot initiatief. De
Raad en het Parlement kunnen in veel gevallen alleen wetgeving vaststellen als
de Commissie daarvoor eerst een voorstel heeft opgesteld.
Ook is de Commissie actief in de uitvoerende sfeer, bijvoorbeeld bij vaststelling
van regels die nadere invulling geven aan wetgevingshandelingen. Ook voert de
Commissie de jaarlijkse begroting van de EU uit.
n Ook heeft de Commissie controlerende bevoegdheden. Ze heeft het toezicht op
de juiste toepassing van Verdragen en stelselmatig toezicht op de inkomsten van
de Unie.
n Ten slotte bezit de Commissie bevoegdheden in het externe domein. Ze
vertegenwoordigt de Unie in het mondiale rechtsverkeer, en onderhandelt
bijvoorbeeld met derde landen over handelsverdragen.
1. Europese Raad: regeringsleiders die grote politieke lijnen uitzetten: art. 16 VEU
n Samenstelling hangt af van het onderwerp waaruit de Raad bestaat. Afhankelijk
van het onderwerp wordt de Raad gevormd door de betrokken ministers van de
lidstaten. Ook is geoorloofd dat staatssecretarissen aanwezig zijn.
n De Raad komt maandelijks bijeen, vaak in Brussel en soms in Luxemburg. Hij
oefent samen met het Europees Parlement de wetgevings- en begrotingstaak uit.
De Raad is net als het Parlement bevoegd de Commissie een wetsvoorstel te
doen. Naast wetgeving stelt de Raad ook andere soorten regels vast, en kan hij
soft law (richtsnoeren die niet per se bindend zijn) vaststellen.
2. Europese Raad: vertegenwoordiging van de lidstaten: art. 15 VEU
n De Europese Raad bestaat uit staatshoofden en regeringsleiders. Sinds het
Verdrag van Lissabon kent de Europese Raad een eigen, onafhankelijke lidstaat.
n De Europese Raad geeft impulsen voor de ontwikkeling van de Unie, en bepaalt
de algemene beleidslijnen en prioriteiten. De Europese Raad heeft geen
wetgingsbevoegdheden. Minimaal twee keer per half jaar komt de instelling
bijeen. In feite kan er in de EU niets gebeuren zonder dat de Europese Raad zich
erover uitspreekt en er direct of indirect zijn goedkeuring aan hecht.
n Maken de wetten samen met het EP
3. Europees Parlement: volksvertegenwoordiging: 14 VEU
n Het Parlement bestaat uit vertegenwoordigers van de burgers van de Unie. Het
totale aantal leden is gemaximeerd op 751. Kleine lidstaten hebben minder
vertegenwoordigers dan grote staten. Een kleine lidstaat heeft relatief meer
zetels dan een grote lidstaat à degressief stelsel van evenredige
vertegenwoordiging. De zetel van het Parlement is in Straatsburg, maar soms
wordt ook vergaderd in Brussel en is in Luxemburg het secretariaat
vertegenwoordigd.
n Samen met de Raad maakt het Parlement deel uit van de wetgevende macht in
de Unie. In veel gevallen kan het door de Commissie ingediende voorstellen
vaststellen, verwerpen of amenderen.
, n Naast de bevoegdheden ten aanzien van wetgeving en begroting, beschikt het
Parlement over een controlerende bevoegdheid. De controle heeft betrekking op
de Commissie, en schriftelijke of mondelingen vragen stellen of een
enqueteprocedure starten. Ook is het bevoegd tot het indienen van een motie
van afkeuring.
n Maken de wetten samen met de Raad
4. Hof en Gerecht: de rechters van de EU
n Het Hof van Justitie bestaat uit twee onderdelen: het Hof, en een apart tribunaal
met meer beperkte jurisdictie: het Gerecht. Het Hof is superieur aan het Gerecht.
Het beoordeelt in hoger beroep over de beslissingen van het Gerecht.
n Art. 19 VEU à Het Hof telt 1 rechter per lidstaat. Het Gerecht telt 2 rechters per
lidstaat. De zittingsplaats is Luxemburg. De rechters in het Hof worden bijgestaan
door advocaten- generaal en hebben een adviserende rol. Doorgaans behandelen
Hof en Gerecht een casus in een kamer van drie tot vijf rechters. Meer gevoelige
kwesties: Grote Kamer van het Hof met 15 rechters. Bij hoge uitzondering:
voltallig bijeenkomen.
n Het Hof van Justitie heeft als hoofdopdracht het verzekeren van de eerbiediging
van het recht bij de uitleg en toepassing van de Verdragen. Ook beantwoordt het
Hof prejudiciële vragen. Het Gerecht oordeelt over meer intellectuele
eigendomskwesties, ambtenarenzaken, staatssteun- en mededingingsrechtelijke
aangelegenheden.
n Het Hof en het Gerecht brengen ook adviezen uit over de verenigbaarheid met de
Europese Verdragen van internationale overeenkomsten die de EU wil sluiten.
Deze adviezen zijn bindend.
n Gevestigd in Luxemburg
6. De Europese Rekenkamer
n De Europese Rekenkamer is gevestigd in Luxemburg, waarbij iedere lidstaat één
persoon afvaardigt, benoemd door de Raad. Het opereert onafhankelijk.
n De Rekenkamer is bovenal een auditinstantie: de instelling controleert de
inkomsten en uitgaven van de Unie.
7. De Europese Centrale Bank
n Deze is gevestigd in Frankfurt en kent een directie, raad van bestuur en algemene
raad. De ECB wordt geacht onafhankelijk te opereren.
n De prioritaire doelstelling van de ECB is het handhaven van de prijsstabiliteit in
het eurogebied. Ook ondersteunt ze het algemene economische beleid van de
EU, maar alleen voor zover deze verenigbaar is met het voorgaande. Verder voert
ze het beheer over de totale geldhoeveelheid in de landen die deel uit maken van
de monetaire unie.
Waarom een Europese Unie?
- Vrede
- Oorlog en handel zijn nauw met elkaar verbonden
- Daarom economische integratie
- Economische integratie is ook een hoofddoel
De verdragen
- EGKS, Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (1951)
- EURATOM vreedzame toepassing kernenergie (1957)
- EEG, Europese Economische Gemeenschap (1957)
- Europese Akte (1986)
- Verdrag van Maastricht (1992)
n Pijlerstructuur (EG, buitenlands- en veiligheidsbeleid, politiële en justitiële
samenwerking)
- Verdrag van Lissabon 2007, zoals het nu is
n VEU, Verdrag betreffende de Europese Unie
n VWEU, Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie
De uitbreiding van het aantal lidstaten
- De EU is een internationale organisatie waarvan nu 27 Europese staten lid zijn.
- De lidstaten zijn: Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Nederland, Luxemburg
(=‘founding fathers’ EU), Ierland, Spanje, Portugal, Griekenland, Denemarken,
Zweden, Finland, Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Estland,
Letland, Litouwen, Cyprus, Malta, Roemenië, Bulgarije, Kroatië
De Interne Markt
- De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer
van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen
van de Verdragen (art. 26 VWEU).
- De vier vrijheden
n Goederen
n Diensten
n Personen
n Kapitaal
Wie spelen een rol binnen de Europese Unie?
1. Commissie: hoedster van de EU: art. 17 VEU
n Elk EU-land mag één persoon uitzenden om vijf jaar lang als lid van deze instelling
te fungeren. Eén van de commissieleden treedt op als voorzitter. Tussentijds
wegsturen kan:
• Wanneer het Parlement zijn vertrouwen in de Commissie als geheel opzegt.
• Het Hof van Justitie is bevoegd om op verzoek van de Raad individuele
commissarissen te ontslaan.
, • Ook kan de Europese Commissie uit eigen beweging een lid vragen om op te
stappen.
n De Commissie dient zich onafhankelijk op te stellen ten opzichte van de lidstaten.
De Commissie moet verantwoording afleggen voor haar doen en laten aan het
Europees Parlement.
n De Commissie is actief in de wetgevende sfeer met het recht tot initiatief. De
Raad en het Parlement kunnen in veel gevallen alleen wetgeving vaststellen als
de Commissie daarvoor eerst een voorstel heeft opgesteld.
Ook is de Commissie actief in de uitvoerende sfeer, bijvoorbeeld bij vaststelling
van regels die nadere invulling geven aan wetgevingshandelingen. Ook voert de
Commissie de jaarlijkse begroting van de EU uit.
n Ook heeft de Commissie controlerende bevoegdheden. Ze heeft het toezicht op
de juiste toepassing van Verdragen en stelselmatig toezicht op de inkomsten van
de Unie.
n Ten slotte bezit de Commissie bevoegdheden in het externe domein. Ze
vertegenwoordigt de Unie in het mondiale rechtsverkeer, en onderhandelt
bijvoorbeeld met derde landen over handelsverdragen.
1. Europese Raad: regeringsleiders die grote politieke lijnen uitzetten: art. 16 VEU
n Samenstelling hangt af van het onderwerp waaruit de Raad bestaat. Afhankelijk
van het onderwerp wordt de Raad gevormd door de betrokken ministers van de
lidstaten. Ook is geoorloofd dat staatssecretarissen aanwezig zijn.
n De Raad komt maandelijks bijeen, vaak in Brussel en soms in Luxemburg. Hij
oefent samen met het Europees Parlement de wetgevings- en begrotingstaak uit.
De Raad is net als het Parlement bevoegd de Commissie een wetsvoorstel te
doen. Naast wetgeving stelt de Raad ook andere soorten regels vast, en kan hij
soft law (richtsnoeren die niet per se bindend zijn) vaststellen.
2. Europese Raad: vertegenwoordiging van de lidstaten: art. 15 VEU
n De Europese Raad bestaat uit staatshoofden en regeringsleiders. Sinds het
Verdrag van Lissabon kent de Europese Raad een eigen, onafhankelijke lidstaat.
n De Europese Raad geeft impulsen voor de ontwikkeling van de Unie, en bepaalt
de algemene beleidslijnen en prioriteiten. De Europese Raad heeft geen
wetgingsbevoegdheden. Minimaal twee keer per half jaar komt de instelling
bijeen. In feite kan er in de EU niets gebeuren zonder dat de Europese Raad zich
erover uitspreekt en er direct of indirect zijn goedkeuring aan hecht.
n Maken de wetten samen met het EP
3. Europees Parlement: volksvertegenwoordiging: 14 VEU
n Het Parlement bestaat uit vertegenwoordigers van de burgers van de Unie. Het
totale aantal leden is gemaximeerd op 751. Kleine lidstaten hebben minder
vertegenwoordigers dan grote staten. Een kleine lidstaat heeft relatief meer
zetels dan een grote lidstaat à degressief stelsel van evenredige
vertegenwoordiging. De zetel van het Parlement is in Straatsburg, maar soms
wordt ook vergaderd in Brussel en is in Luxemburg het secretariaat
vertegenwoordigd.
n Samen met de Raad maakt het Parlement deel uit van de wetgevende macht in
de Unie. In veel gevallen kan het door de Commissie ingediende voorstellen
vaststellen, verwerpen of amenderen.
, n Naast de bevoegdheden ten aanzien van wetgeving en begroting, beschikt het
Parlement over een controlerende bevoegdheid. De controle heeft betrekking op
de Commissie, en schriftelijke of mondelingen vragen stellen of een
enqueteprocedure starten. Ook is het bevoegd tot het indienen van een motie
van afkeuring.
n Maken de wetten samen met de Raad
4. Hof en Gerecht: de rechters van de EU
n Het Hof van Justitie bestaat uit twee onderdelen: het Hof, en een apart tribunaal
met meer beperkte jurisdictie: het Gerecht. Het Hof is superieur aan het Gerecht.
Het beoordeelt in hoger beroep over de beslissingen van het Gerecht.
n Art. 19 VEU à Het Hof telt 1 rechter per lidstaat. Het Gerecht telt 2 rechters per
lidstaat. De zittingsplaats is Luxemburg. De rechters in het Hof worden bijgestaan
door advocaten- generaal en hebben een adviserende rol. Doorgaans behandelen
Hof en Gerecht een casus in een kamer van drie tot vijf rechters. Meer gevoelige
kwesties: Grote Kamer van het Hof met 15 rechters. Bij hoge uitzondering:
voltallig bijeenkomen.
n Het Hof van Justitie heeft als hoofdopdracht het verzekeren van de eerbiediging
van het recht bij de uitleg en toepassing van de Verdragen. Ook beantwoordt het
Hof prejudiciële vragen. Het Gerecht oordeelt over meer intellectuele
eigendomskwesties, ambtenarenzaken, staatssteun- en mededingingsrechtelijke
aangelegenheden.
n Het Hof en het Gerecht brengen ook adviezen uit over de verenigbaarheid met de
Europese Verdragen van internationale overeenkomsten die de EU wil sluiten.
Deze adviezen zijn bindend.
n Gevestigd in Luxemburg
6. De Europese Rekenkamer
n De Europese Rekenkamer is gevestigd in Luxemburg, waarbij iedere lidstaat één
persoon afvaardigt, benoemd door de Raad. Het opereert onafhankelijk.
n De Rekenkamer is bovenal een auditinstantie: de instelling controleert de
inkomsten en uitgaven van de Unie.
7. De Europese Centrale Bank
n Deze is gevestigd in Frankfurt en kent een directie, raad van bestuur en algemene
raad. De ECB wordt geacht onafhankelijk te opereren.
n De prioritaire doelstelling van de ECB is het handhaven van de prijsstabiliteit in
het eurogebied. Ook ondersteunt ze het algemene economische beleid van de
EU, maar alleen voor zover deze verenigbaar is met het voorgaande. Verder voert
ze het beheer over de totale geldhoeveelheid in de landen die deel uit maken van
de monetaire unie.
