Thema 3. De onafhankelijke rechtspraak
Er moet een evenwicht zijn tussen de democratie en de rechtsstaat.
Waar begrenst de rechtsstaat de democratie? (Het recht begrenst wat er democratisch kan en men
kan naar de rechter toe en begrenst daarmee de democratie)
- De Urgenda-zaak: Urgenda is een stichting van klimaatactivisten die de Nederlandse
staat voor de rechter heeft gedaagd en gezegd dat de rechter een bevel moet geven aan
de overheid om meer te doen aan broeikasgassen à Kabinet heeft ervoor gekozen
minder geld uit te geven aan uitstootvermindering (democratisch) maar via de
rechtsstaat moet er alsnog wat gedaan worden aan de uitstoot.
- Als het parlement, democratisch aangenomen, de koran wil verbieden is dit in strijd met
vrijheid van godsdienst (grondwet) dus begrenst het recht wat er democratisch kan.
Dit kan ook doorschieten à de rechter kan ook ver gaan in het beschermen van rechten en dit kan
leiden tot dikastokratie = rechter heeft de macht i.p.v. de gekozen regeringsleiders
Beginselen van rechtspraak
1) De terechtzitting is openbaar
2) De uitspraak is openbaar
3) De rechter is onafhankelijk
4) De rechter is onpartijdig
5) De uitspraak is gemotiveerd
6) Beide partijen worden gehoord
7) De behandeling geschiedt binnen een redelijke termijn
8) Rechtspraak geschiedt door beroepsrechters
De onafhankelijke rechters
Onafhankelijke rechters;
n Rechtspositioneel: arbeidsvoorwaarden/verhoudingen etc. à Art. 117/116 Gw:
Regering kan de rechter niet onder druk zetten
n Functioneel: rechter is onafhankelijk in zijn functie-uitoefeningen, geen bindende
opdrachten
Rechtbank
Als je als burger zijnde een rechtszaak wilt aanspannen, begin je bij de rechtbank/kantonrechter.
De rechtbank is bevoegd in;
- Civielrecht (tussen burgers onderling)
- Strafzaken (OJ dagvaart een verdachte, zaak namens OM tegen een verdachte)
- Bestuursrechtelijke zaken (burger tegen besluit overheid) à voordat je naar de rechter
mag, moet je eerst een bezwaar maken bij de overheid zelf, indien de overheid deze
afwijst, dan naar de rechtbank
à Waarvoor de kantonrechter?
- Vorderingen tot 25.000 euro
- Vorderingen die berusten op arbeidscontract, huur of consumentenkoop
- Strafrechter voor overtredingen
- Wet Mulder (lichte verkeersovertredingen)
Er moet een evenwicht zijn tussen de democratie en de rechtsstaat.
Waar begrenst de rechtsstaat de democratie? (Het recht begrenst wat er democratisch kan en men
kan naar de rechter toe en begrenst daarmee de democratie)
- De Urgenda-zaak: Urgenda is een stichting van klimaatactivisten die de Nederlandse
staat voor de rechter heeft gedaagd en gezegd dat de rechter een bevel moet geven aan
de overheid om meer te doen aan broeikasgassen à Kabinet heeft ervoor gekozen
minder geld uit te geven aan uitstootvermindering (democratisch) maar via de
rechtsstaat moet er alsnog wat gedaan worden aan de uitstoot.
- Als het parlement, democratisch aangenomen, de koran wil verbieden is dit in strijd met
vrijheid van godsdienst (grondwet) dus begrenst het recht wat er democratisch kan.
Dit kan ook doorschieten à de rechter kan ook ver gaan in het beschermen van rechten en dit kan
leiden tot dikastokratie = rechter heeft de macht i.p.v. de gekozen regeringsleiders
Beginselen van rechtspraak
1) De terechtzitting is openbaar
2) De uitspraak is openbaar
3) De rechter is onafhankelijk
4) De rechter is onpartijdig
5) De uitspraak is gemotiveerd
6) Beide partijen worden gehoord
7) De behandeling geschiedt binnen een redelijke termijn
8) Rechtspraak geschiedt door beroepsrechters
De onafhankelijke rechters
Onafhankelijke rechters;
n Rechtspositioneel: arbeidsvoorwaarden/verhoudingen etc. à Art. 117/116 Gw:
Regering kan de rechter niet onder druk zetten
n Functioneel: rechter is onafhankelijk in zijn functie-uitoefeningen, geen bindende
opdrachten
Rechtbank
Als je als burger zijnde een rechtszaak wilt aanspannen, begin je bij de rechtbank/kantonrechter.
De rechtbank is bevoegd in;
- Civielrecht (tussen burgers onderling)
- Strafzaken (OJ dagvaart een verdachte, zaak namens OM tegen een verdachte)
- Bestuursrechtelijke zaken (burger tegen besluit overheid) à voordat je naar de rechter
mag, moet je eerst een bezwaar maken bij de overheid zelf, indien de overheid deze
afwijst, dan naar de rechtbank
à Waarvoor de kantonrechter?
- Vorderingen tot 25.000 euro
- Vorderingen die berusten op arbeidscontract, huur of consumentenkoop
- Strafrechter voor overtredingen
- Wet Mulder (lichte verkeersovertredingen)
