Samenvatting

1.Biopsychosociaal denken

1.1. Van biomedisch denken…

 16de – 17de eeuw
 De mens is bijna volledig herleid tot een fysiek lichaam, waar biologische processen ziekte en
gezondheid bepalen
 Gezondheid wordt beschreven als de ‘afwezigheid van ziekte’
 Je bent inorde (gezond) of niet inorde (ziek), maar nooit beiden tegelijk
 Kerk wil ontkennen dat er een geest in ons zit
 Scheiding tussen lichaam en geest
 Kerk: geest is iets religieus en het lichaam niet
 Onderzoek op het menselijk lichaam is toegestaan
 Extern: infectie, virus…
 Bv. Boom op je hoofd gevallen
 Intern: genetische factoren
 Bv. inwendig gebeurt er iets, waardoor je blind wordt
 Eenzijdige visie op gezondheid



1.2. … Tot biopsychosociaal denken

 1977
 Blauwdruk om onderwijs op te starten
 Je kan gezond zijn, maar ook ziek zijn tegelijk
 Gebaseerd op de interactie tussen biologische, psychologische en sociale aspecten van ziekte
 Bv. De nudesfilmpjes van Sean Dhondt, Stan Van Samang…

 Biologische component
 Fysieke en demografische factoren
 Leeftijd, geslacht, lichamelijke kenmerken, algemene gezondheidstoestand…

 Psychologische component
 Psychologisch functioneren
 De geschiedenis van de psychische problemen, gedachten, emoties, opvattingen…

 Sociale componenten
 De rol van de omgeving, opvoeding en opleiding, beroepsleven, woonst, inkomen…
 De ziekte bepaalt niet mate van het functioneren, maar wel…
 Algemene gezondheidstoestand
 De karaktereigenschappen van een persoon
 De omgeving waarin iemand leeft


1.3. De ICF

 ICF = International Classification of Functioning Disability and Health
 ICF = Middel om biopsychosociaal denken te vertalen in de praktijk
 In 2001 gepubliceerd door World Health Organization (WHO)
 Beschrijft het volledige menselijke functioneren
 3 perspectieven:
 Het perspectief van het menselijk organisme
 Het perspectief van het menselijk handelen

,  Het perspectief van de mens als deelnemer van het maatschappelijke leven

 Classificatiesysteem (= Een ordening van informatie binnen een bepaald domein)
 Volgens vooraf opgestelde criteria
 In een hiërarchische structuur
= Een manier om personen, objecten of gegevens te ordenen volgens asymmetrische
relaties daartussen, waarbij meerderen met minderen worden verbonden
 Het is GEEN meetinstrument, registratieformulier, vragenlijst, behandelprotocol…
 Te veel nadruk op de manier waarop problemen in het functioneren tot stand komen
 Geen nadruk op de gevolgen
 Beschrijving van ziektes, aandoeningen, letsels…
 DSM (= Dagnostic manual of mental disorders)
- Definitie van psychische aandoeningen
- Etiologische classificatiesysteem (gebaseerd op de oorzaak)

 Waarom ICF?
 Neutrale positie
 Nadruk op de gevolgen
 Geen oorzakelijke verbanden
 Beschrijft het totale menselijke functioneren, ALLE gezondheidscomponenten
 Positieve en negatieve elementen

1.3.1. Toepassingen

 Verzamelen van statistische gegevens
 Basis voor het ontwikkelen van onderzoeksinstrumenten (meten van QOL…)
 Basis voor het ontwikkelen van klinische instrumenten
 Bij het plannen van een sociaal beeld (sociale zekerheid…)
 Basis voor het ontwikkelen van onderwijsinstrumenten (lesprogramma’s…)

1.3.2. Opbouw

 3 grote luiken
 Ziekte/aandoening
 Functioneren en de functioneringsproblemen
 Externe en persoonlijke factoren

1.3.3. Terminologie

 Ziekte/aandoening
 Ziekte, aandoening of letsel beschreven
 Geen diagnose, maar wel een aandoening
 Aandoening kan ook iets functioneels zijn
 Bv. Dyslexie
 Kan ook omstandigheden beschrijven
 Bv. Zwanger zijn, ouder worden, stress, aangeboren aandoeningen…
 Wordt ingevuld met behulp van de ICD-10

 Functies en anatomische eigenschappen
 Functies = fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme
- Krijgen een letter ‘b’ bij het begin van de codering
 Anatomische eigenschappen = betreffen de positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van
onderdelen van het menselijk lichaam
- Krijgen een letter ‘s’ bij het begin van de codering
 Beide termen handelen over het lichaam  Stoornis (wordt geordend volgens aard)
 Er wordt geen oorzaak genoteerd

,  Activiteiten en participaties
 Activiteiten = onderdelen van iemands handelen, uitvoeren van een actie door een individu
 Bv. Veters knopen, wandelen, lezen…
- Problemen worden beperkingen genoemd
- Krijgen een letter ‘d’ bij het begin van de codering
 Participatie = iemands deelname in het maatschappelijke leven
 Bv. Voorlezen in een klas
- Problemen worden participatieproblemen genoemd
- Krijgen een letter ‘d’ bij het begin van de codering

 Externe factoren
 Gaan over de fysieke, sociale en attitude-omgeving waarin mensen leven
 2 niveaus: individueel en maatschappelijk
 Iemands fysieke en sociale omgeving kunnen het functioneren positief of negatief
beïnvloeden
 Krijgen een letter ‘e’ bij het begin van de codering

 Persoonlijke factoren
 Omvat de specifieke achtergrond van een persoon en zijn/ haar manier van leven
 Elementen die geen deel uitmaken van de huidige gezondheidstoestand
 Bv. Naam, leeftijd, geslacht, gewoonten, onderwijs, beroep…
 Krijgen geen codering

1.3.4. Codering

 Is een alfanumerieke codering (er wordt gebruikt gemaakt van letters en cijfers)
 Letters staan om de plaats in het model aan te duiden
 B  functies
 S  anatomische eigenschappen
 D  activiteiten en participaties
 E  externe factoren
 Na de letter geeft het eerste cijfer het hoofdstuk weer waarover het gaat
 Na het eerste cijfer volgt er een getal van 2 cijfers en duidt het niveau van de classificatie aan
 Na het getal komt er een cijfer en duidt het subniveau aan
 Het laatste cijfer duidt de ernstgraad aan
 Hoe langer de code is, hoe dieper je bent doorgedrongen in de boomstructuur van de ICF

1.3.5. Typeringen of qualifiers

 De code is pas compleet als er een typering aanwezig is
 Geeft de ernstgraad weer

 Typering van functies
 Er is maar 1 typering mogelijk
 Geeft de ernst van de stoornis weer

 Typering van anatomische eigenschappen
 Kunnen 3 typeringen bevatten
 Het eerste cijfer geeft de ernst weer
 Het tweede cijfer geeft de aard van de stoornis weer
 Het derde cijfer geeft de plaats van de stoornis weer

 Typering van activiteiten en participaties
 Kunnen 2 typeringen bevatten
 Het eerste cijfer geeft de uitvoering weer

,  Het tweede cijfer geeft het vermogen weer

 Typering van externe factoren
 Er is maar 1 typering mogelijk
 Geeft aan in welke mate de factor ondersteunend (+) of belemmerend (.) is




2. Therapeutische benaderingen

2.1. Inleiding

 Biopsychosociaal denken  het volledig functioneren van de mens in kaart brengen